Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Paragrafen / Bijzonder Programma Transformatie Sociaal Domein

Bijzonder Programma Transformatie Sociaal Domein

De gemeentelijke beleidsvelden die betrekking hebben op de transformatie in het sociaal domein zijn verdeeld over de begrotingsprogramma’s 6 (deelprogramma wonen), 7, 8 (deelprogramma sport), 9 en 10. Na de transitie rond de Drie Decentralisaties is het programma voor de Transformatie opgesteld op verzoek van de gemeenteraad (RV 15.0135), en is daar budget voor gereserveerd in de Reserve zachte landing 3D’s (zie verderop). De Transformatie agenda is opgesteld voor de periode 2016 en 2017. In 2018 wordt gewerkt aan het verankeren van de projectresultaten binnen de reguliere organisatie.

­­Van transitie naar transformatie­
In 2015 heeft de transitie vorm gekregen. Met de nieuwe verantwoordelijkheden voor de gemeente vanuit de Jeugdwet, Participatiewet en Wmo is gestart met het dichtbij de inwoners organiseren van passende hulp en ondersteuning. We hebben Jeugd- en Gezinsteams ten behoeve van de jeugdhulp, sociale wijkteams voor zorg en ondersteuning van volwassenen (vanuit een brede invulling van de Wmo en met verbinding naar onder meer welzijn en werk&inkomen, schuldhulpverlening), en binnen de uitvoering van de Participatiewet ondersteunen we (nieuwe) doelgroepen naar werk. We hebben sinds deze decentralisaties samen met inwoners en organisaties gewerkt aan de doelstellingen in het sociaal domein:

  • Vergroten van zelfredzaamheid en (arbeids)participatie;
  • Uitgaan van eigen kracht en regie, en inzetten eigen sociale netwerk;
  • Preventie;
  • Integrale ondersteuning en zorg;
  • De juiste hulp op maat;
  • Ontzorgen en normaliseren;
  • Combineren informele zorg en professionele ondersteuning;
  • Vermindering van regeldruk;
  • Beperken van kosten.

Van transformatie naar verankering
In 2016 en 2017 is op basis van de Transformatieagenda (RV 15.0135) en de Visie op de Transformatie (RV 16.0027) gewerkt aan deze doelstellingen onder het motto anders willen, anders denken en anders doen in het sociaal domein.
In het Bijzonder Programma Transformatie Sociaal Domein brengen we de ontwikkelingen in de stad en de gemeentelijke organisatie samen. Met het transformatiebudget zijn projecten tot stand gebracht waarin we experimenteren met nieuwe manieren van werken en andere oplossingen zoeken voor bestaande problemen. We willen komen tot een fundamenteel nieuwe manier van werken om nog beter aan te sluiten bij de vraag van inwoners en om samen met inwoners oplossingen te creëren.

Dit vertaalt zich naar meer nadruk op voorzorg en preventie. Op die manier kunnen we nieuwe antwoorden vinden op de uitdagingen in het sociaal domein. Dat zien we bijvoorbeeld met het pilotproject participatiemedewerker (Project Door), waarin met kwetsbare inwoners aan stappen wordt gewerkt, ook in 2018 (programma 10). Een ander voorbeeld daarvan is het realiseren van vroeg-signalering schuldenproblematiek (Vroeg-erop af), voor het voorkomen van schulden of huisuitzetting (programma 10). Maar ook het langer zelfstandig thuiswonen en aandacht voor kwetsbare inwoners in de eigen buurt (waaronder het bewonersinitiatief in de professoren- burgemeesterswijk) is een project waarin we dat doen (programma 9D en 6C).

Het is een proces waar nieuwe verbindingen worden gelegd tusseninwoners, partners in de stad en de gemeente, waarin wij gezamenlijk experimenteren. Bijvoorbeeld met Welzijn op recept, waarin huisartsen een recept meegeven voor een welzijnsaanbod, waardoor duurdere zorg wordt voorkomen en mensen beter worden geholpen. Passend bij de transformatie is het zogenoemde ‘ontschotten’: Gemiva SVG startte in 2016 met Hof van Sijthoff, waarin hulp en ondersteuning vanuit Participatiewet én Wmo samen komen en inwoners via leerwerkbanen bezig zijn met hun ontwikkeling. Het in 2017 gestarte project ‘leefstijl als medicijn’, waarbij onderzocht wordt of e-health leefstijlprogramma’s een bijdrage kunnen leveren aan de gezondheid van mensen met diabetes, is experimenteel vanwege de publiek-private samenwerking oa Hogeschool Leiden, de Health Coach en een huisartspraktijk, en zal doorlopen in 2018.

Het effect van de decentralisaties is een proces dat jaren duurt en waar met het transformatieprogramma op onderdelen een impuls aan wordt gegeven. Het gaat er dit jaar om dat we deze projecten verankeren, zo veel mogelijk binnen de reguliere programma’s. In lijn met de aandachtspunten die TNO in haar onderzoeksrapport heeft benoemd, gaat het dan bijvoorbeeld om blijvende aandacht voor dit veranderingsproces, en inzetten op thema-overstijgend werken (integraliteit). We willen daarnaast komen tot een eenvoudig model voor maatschappelijke waarde (kosten en baten) dat professionals makkelijk kunnen gebruiken bij nieuwe en bestaande activiteiten. Ook de inzet van onze gemeentelijke organisatie, werkprocessen en het versterken van onze rol als zowel opdrachtgever en uitvoerder past daarbij. We zetten samen met de coöperatie in op de doorontwikkeling van de sociale wijkteams (programma 9C).

Het Transformatiebudget biedt een tijdelijke impuls voor projecten en het is dan ook aan de projectuitvoerders om na te gaan hoe de verdere voortgang loopt zonder deze financiële bijdrage. Bij de Vitality Club zit dit in de aanpak, er is gewerkt aan een netwerk van ouderen die bewegen en er is een aantal vrijwillige beweegcoaches. Voor verdere financiering worden indien nodig andere fondsen gezocht. Binnen Curium is gewerkt aan de implementatie van de eigen kracht-conferentie binnen de specialistische zorg. Dit helpt bij de vernieuwing en verandering van de eigen organisatie, en de jongeren worden op andere wijze geholpen bij hun problematiek, waarbij zij zelf steeds meer regie nemen.

Sommige projecten hebben een langere aanloop gehad om te kunnen starten, waardoor doorloop in 2018 noodzakelijk is om de gewenste veranderslag te maken. Belangrijk is het versterken van de preventieve aanpak voor jeugdhulp met de inzet van voorliggende voorzieningen (zoals mogelijkheden binnen begeleiding Wmo, sport, onderwijs maar ook schuldhulpverlening) en de verbinding met het Jeugd- en gezinsteam(programma 7). Dit heeft tot doel dat specialistische zorg alleen wordt ingezet waar nodig, duurdere zorg zo wordt voorkomen en er sneller een oplossing wordt geboden.

We realiseren met verschillende partners een health platform via een makelaar zorg, welzijn, kennis, ten behoeve van de stad en haar inwoners, waarmee we nog beter de kennisinstellingen die in onze gemeente gevestigd zijn benutten (programma 9B en verbinding Kennisstad) en verbindingen leggen tussen deze organisaties en maatschappelijke organisaties. Vanuit het uitvoeringsplan Wmo, welzijn en ondersteuning komen we samen met inwoners tot nieuwe vormen van welzijn, waarin we ruimte vinden voor een pilot gericht op een financieringsmodel dat integraal en ontschot werken mogelijk maakt (programma 9A);

Leidse sleutel
Samen met de stad zijn in 2016 de twaalf Leidse sleutels voor Transformatie opgesteld. Voor de inzet van het transformatiebudget wordt met deze sleutels getoetst welke bijdrage wordt geleverd aan de transformatie. Geclusterd draaien de ‘sleutels’ om de volgende punten. Niet elk project zal kunnen voldoen aan alle sleutels: bij elk project wordt wel getoetst aan elk van de vier ‘clusters’. Alle projecten samen dragen zo integraal bij aan de veranderingen in het sociaal domein.

1. Samen met andere (organisaties), co-creatie, verbindend. Het is een pre als initiatieven samen met inwoners tot stand komen of als een project een initiatief van inwoners is.
Leidse sleutels:

  • Het kan rekenen op de inzet van inwoners;
  • Sluit aan bij de vraag van inwoners;
  • Ontdubbelen van activiteiten;
  • Inwoner voelt zich aangesproken, aangesloten & doet mee;
  • Verbindt de domeinen werk, zorg/welzijn, jeugd in het sociaal domein (en mogelijk ook daarbuiten).

2. Het is duidelijk wat er morgen anders is dan nu. Het is innovatief/vernieuwend en concreet en het draagt bij aan de visie op de transformatie.
Leidse sleutels:

  • Werkt vanuit principe dat de inwoner eigenaar is van vraag en oplossing;
  • Draagt bij aan de verbetering van de kwaliteit;
  • Stimuleert het leren en innoveren in het sociaal domein.

3. Het transformatiebudget financiert tijdelijk: er is een plan voor borging/financiering erna.

4. Het is inzichtelijk wat het oplevert (bij voorkeur financieel).
Leidse sleutels:

  • Kostenbesparing (inzichtelijk met kosten/batenanalyse);
  • Ontdubbelen van activiteiten;
  • Preventie van duurdere interventies of zorg (aantoonbaar);
  • Effectiviteit is bewezen, bijvoorbeeld in een andere gemeente of door wetenschappelijk onderzoek. Daarbij is ook aandacht voor de verwachte besparing.

Monitoring
Sinds de decentralisatie van de AWBZ en Jeugdzorg in 2015 is meerdere malen gesproken over de kwaliteit in het sociaal domein, onder andere bij de presentatie van het Rekenkamerrapport ‘Decentralisatie Awbz en Jeugdzorg’
(6-11-2014), bij de besluitvorming over de Monitor Sociaal Domein (RV 15.0041) en rond de transformatie in het sociaal domein.
Om de kwaliteit en effectiviteit van de inspanningen binnen het sociaal domein te duiden, verbeteren en te borgen wordt voor de duur van 2 jaar een onafhankelijke kwaliteitscommissie benoemd. Vertrekpunt van de commissie zijn de gegevens zoals opgenomen in de monitor sociaal domein.

Totale kosten in beeld
Het transformatiebudget is gevormd uit de Reserve zachte landing 3D’s. In de kaderbrief 2016 – 2018 is € 8 miljoen beschikbaar gesteld voor de transformatie, waarvan bij RV 15.0135 € 1 miljoen extra is gereserveerd voor mogelijke risico’s. De bedragen voor het tijdelijke (transitie) fonds Jeugdhulp Holland Rijnland zijn tot een bedrag van € 0,7 miljoen gedekt uit de reserve zachte landing 3D’s. Rekening houdend met het in 2016 bestede budget (€ 1,1 miljoen) is er voor 2017-2018 nog ca. € 5,2 miljoen beschikbaar, waarbij voor projectleiding en uitvoering € 0,4 miljoen is geraamd. In de kaderbrief 2018 wordt € 1,4 miljoen ingezet voor twee activiteiten: Vroegsignalering (€ 1,1 miljoen) en Transformatie SWT’s (€ 0,3 miljoen). Eerder is gemeld dat er voor circa € 3,66 miljoen aan concrete plannen (Mijn buurt, Mijn Dag, Mijn vitaliteit, Mijn gemeente en Overkoepelend) in de pijplijn zaten. In de 2e helft van 2017 wordt in een voortgangsrapportage weergegeven hoe het resterende budget wordt ingezet.

Onderstaand overzicht geeft een financieel beeld van de projecten met de daaraan verbonden middelen in het kader van de transformatie, vanaf 2016. Er is per aug. 2017 op de diverse thema's voor een totaal bedrag van ruim € 5.9 miljoen (exclusief € 400.000 uitvoeringskosten) aan projecten afgerond, in uitvoering of in voorbereiding.

Thema

Totaal per aug 2017

Afgerond

Toegekend

Begroot

Buurt

€ 734.750

€ 222.915

€ 186.835

€ 325.000

Dag

€ 2.301.265

€ 721.500

€ 1.579.765

€ 0

Vitaliteit

€ 1.400.213

€ 5.000

€ 1.125.213

€ 270.000

Gemeente

€ 901.821

€ 37.050

€ 404.771

€ 460.000

Overkoepelend

€ 590.343

€ 0

€ 400.343

€ 190.000

Financiën Drie Decentralisaties

Overzicht 3D budget en verwachte realisatie 2017
Onderstaande tabel geeft op hoofdlijnen inzicht in de financiële stand van zaken rondom de 3 D’s, inclusief de bestaande taken op het gebied van de Wmo. De ramingen 2017 voor de budgetten in de begrotingsprogramma’s zijn afgezet tegen de verwachte realisatie voor 2017. De verwachte realisatie sluit aan bij de 2e bestuursrapportage 2017. Ook wordt op hoofdlijnen een beeld gegeven van de meerjarenraming in de begroting, inclusief de in meicirculaire 2017 opgenomen mutaties in de integratie uitkering Sociaal domein en de integratie uitkering Wmo.

De opzet is met het overzicht jaarlijks op basis van voortschrijdend inzicht in de realisatie aan te geven of de financiële doelstelling van het programma (opvangen rijksbezuinigingen) wordt gerealiseerd.

(-/- = voordeel)

 

 

 

meerjarenraming 

raming 2017

2e berap 2017

verwachte realisatie 2017

2018

2019

2020

2021

 

 

 

 

 

 

 

 

Jeugd

 

 

Jeugd- en gezins teams

4.003.977

4.003.977

3.871.477

3.681.477

3.681.477

3.681.477

Specialistische zorg

19.789.354

19.789.354

18.034.531

17.566.287

17.181.394

16.190.256

Pgb Jeugd

1.860.930

1.860.930

1.860.930

1.860.930

1.360.930

1.360.930

Diversen (o.a.uitvoeringskosten)

374.249

374.249

374.249

374.249

374.249

374.249

sub-totaal

26.028.510

0

26.028.510

24.141.187

23.482.943

22.598.050

21.606.912

 

 

 

WMO (nieuw)

 

 

Bescherm wonen ZIN

26.755.327

-2.200.000

24.555.327

28.333.070

28.697.160

28.693.572

28.692.959

Beschermd wonen Pgb

4.004.490

4.004.490

4.004.490

4.004.490

4.004.490

4.004.490

Begeleiding individueel

3.989.132

3.989.132

3.771.404

3.677.565

3.739.068

3.718.958

Begeleiding groep

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

Begeleiding Pgb

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

Collectieve ziektekostenverzekering

940.500

940.500

940.500

940.500

940.500

940.500

Eigen bijdrage (oud en nieuw)

-3.713.000

-3.713.000

-3.113.000

-3.113.000

-3.113.000

-3.113.000

Diversen (o.a. clientondersteuning, mantelzorg, inloop ggz, wijkteams

3.854.289

3.854.289

3.920.656

3.770.656

2.913.162

2.913.162

sub-totaal

39.830.738

-2.200.000

37.630.738

41.857.120

41.977.371

41.177.792

41.157.069

 

 

 

WMO (bestaand)

 

 

Huishoudelijke ondersteuning

7.329.213

7.329.213

8.550.293

8.688.293

8.748.298

9.042.620

Overige Wmo

3.822.524

3.822.524

3.853.104

3.853.104

3.853.104

3.853.104

sub-totaal

11.151.737

0

11.151.737

12.403.397

12.541.397

12.601.402

12.895.724

 

 

 

Participatie

 

 

Wsw

12.334.760

-600.000

11.734.760

16.633.053

15.371.205

14.052.807

13.358.595

Nieuwe en klassieke doelgroepen

4.670.310

-350.000

4.320.310

4.431.228

4.183.240

4.334.418

4.335.033

sub-totaal

17.005.070

-950.000

16.055.070

21.064.281

19.554.445

18.387.225

17.693.628

 

 

 

Totalen 

94.016.055

-3.150.000

90.866.055

99.465.985

97.556.156

94.764.469

93.353.333

Prognose 2017
De verwachting is dat op de budgetten voor de 3D's in 2017 een onderbesteding zal plaatsvinden van ca. € 3,1 miljoen. Voor een bedrag van € 2,2 miljoen heeft deze prognose betrekking op beschermd wonen. Leiden is centrumgemeente voor beschermd wonen. Afgesproken is dat tekorten gezamelijk worden gedragen en onderbestedingen regionaal worden besteed. Voorgesteld zal worden het bedrag te reserveren binnen de reserve zachte landing 3D's. Het restant van de verwachte onderbesteding heeft betrekking op Participatie. Hiervoor zal eveneens worden voorgesteld de onderbesteding te reserveren ten behoeve van toekomstige tekorten bij de DZB t/m 2021.

Meerjarenbeeld 2018 t/m 2021
In de ramingen 2017 zijn de budgetwijzigingen van de 1e bestuursrapportage verwerkt. In de ramingen 2018 t/m 2021 zijn de budgetmutaties zoals opgenomen in de Kaderbrief 2018 opgenomen. Hetzelfde geldt voor de aanpassingen van de integratie uitkeringen sociaal domein en de integratie uitkering Wmo naar aanleiding van de meicirculaire 2017.

Ten opzichte van de raming 2017 neemt het totaal van de budgetten voor de 3D's en bestaande Wmo taken in 2021 met ca. € 0,7 miljoen af. De bovenstaande afbeelding laat zien dat er tussen de verschillende beleidsterreinen grote verschillen zijn. De budgetten voor beschermd wonen nemen ten opzichte van 2017 met ca. € 2 miljoen toe, terwijl de ramingen voor de overige nieuwe Wmo taken met ca € 0,7 miljoen afnemen. Voor Jeugd is sprake van een forse teruggang; namelijk ruim € 4,4 miljoen. Een belangrijk deel daarvan is een gevolg van een nadeel vanaf 2018 op het niet objectief verdeelde deel binnen de integratie uitkering voor 18+/Voogdij. Voor de bestaande Wmo taken is er sprake van een verruiming van het budget met ca. € 1,7 miljoen. Hetzelfde is van toepassing voor de budgetten voor participatie; daar bedraagt de toename van het budget ca € 0,7 miljoen. Overigens heeft deze budgetwijzing voor het grootste deel betrekking op een wijziging in de door het rijk gehanteerde financieringssystematiek; de middelen voor de Wsw worden niet langer toegekend aan de gemeente waar de Wsw- er woonachtig is, maar aan de gemeente waar de Wsw-er werkzaam is.