Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Paragrafen / Bijzonder Programma Transformatie Sociaal Domein (voorheen Drie Decentralisaties)

Bijzonder Programma Transformatie Sociaal Domein
(voorheen Drie Decentralisaties)

De gemeentelijke beleidsvelden die betrekking hebben op de Transformatie in het Sociaal Domein zijn verdeeld over de begrotingsprogramma’s 6 (deelprogramma wonen), 7, 8 (deelprogramma sport), 9 en 10.
Na de transitie rond de Drie Decentralisaties is het programma voor de Transformatie opgesteld op verzoek van de gemeenteraad (RV 15.0135), en is daar budget voor gereserveerd in de Reserve zachte landing 3D’s (zie verderop).

Van transitie naar transformatie
In 2015 heeft de transitie vorm gekregen. De wettelijke taken worden uitgevoerd, zorg en ondersteuning worden gecontinueerd. Sinds die tijd is de focus geleidelijk verschoven naar de ‘transformatie’. Er is een fundamenteel nieuwe manier van werken nodig om beter aan te sluiten op de échte vraag van inwoners en om samen met inwoners oplossingen te creëren. Daarnaast komt er meer nadruk op voorzorg en preventie. Op die manier kunnen we nieuwe antwoorden vinden op de uitdagingen in het sociaal domein. Die nieuwe manier van werken is een zoektocht die niet van vandaag op morgen is gerealiseerd. Het is een proces waar nieuwe verbindingen worden gelegd en inwoners, partners in de stad en de gemeente gezamenlijk experimenteren met nieuwe manieren van werken.

Dit beleid is beschreven in de Visie op de Transformatie (RV 16.0027) én de Transformatieagenda (RV 15.0135).
In de Monitor Sociaal Domein volgen we jaarlijks de ontwikkeling van (de transformatie in) het sociaal domein aan de hand van indicatoren en het verhaal daarbij. Daarnaast verschijnt twee keer per jaar de voortgangsrapportage over de Transformatie in het Sociaal Domein, waarin specifiek wordt gerapporteerd over de voortgang van de projecten in het kader van de transformatie. Door de inhoudelijke verbindingen met de programma's 6 t/m 10 is het wenselijk de tweejaarlijkse voortgangsrapportage in de toekomst via de programmabegroting (en jaarrekening) te laten lopen. We realiseren ons dat we hiermee afwijken van hetgeen eerder is afgesproken, maar dit geeft meer inzicht in de samenhang tussen dit bijzondere programma en de reguliere programma's op zowel beleidsinhoudelijk als financieel vlak.

In het Bijzonder Programma Transformatie Sociaal Domein brengen we de ontwikkelingen in de stad en de gemeentelijke organisatie in beeld die samenhangen met de transformatie. Doel is om hier overzicht in aan te brengen, zodat de gemeente beter bij de ontwikkelingen aan kan sluiten. Met het transformatiebudget brengen we projecten tot stand waarin we experimenteren met nieuwe manieren van werken en andere oplossingen zoeken voor bestaande problemen.


Programmasturing: thematische benadering en de Leidse sleutels
De transformatie vraagt om een brede benadering. Het is een proces dat samen met de stad wordt opgepakt en daardoor zijn eigen dynamiek kent. Tegelijkertijd is samenhang en geïntegreerde aanpak van belang. Voor een goede programmasturing en om een gezicht te geven aan de ontwikkelingen waaraan de transformatie bijdraagt, werken we met vier brede thema’s: mijn buurt, mijn vitaliteit, mijn dag en mijn gemeente.

Aan de hand van de inhoudelijke thema’s geven we, in gesprek en interactie met inwoners en stadspartners, vorm aan de transformatie. Binnen de thema’s gaan we gericht op zoek naar bestaande en startende initiatieven, zodat onderling de verbinding kan worden gelegd, men elkaar kan ontmoeten en van elkaar kan leren. We nodigen partners en inwoners uit de stad uit om met voorstellen te komen en identificeren ‘witte vlekken’  die zich lenen voor experimenten vanuit het transformatiebudget.

Leidse sleutels
Bij de inzet van het van transformatiebudget wordt getoetst aan de hand van de ‘twaalf’ Leidse sleutels welke bijdrage wordt geleverd aan de transformatie. Geclusterd draaien de ‘sleutels’ om de volgende punten. Niet elk project zal kunnen voldoen aan alle sleutels: bij elk project wel getoetst aan elk van de vier ‘clusters’.

1. Samen met andere (organisaties), co-creatie, verbindend. Het is een pre als initiatieven samen met inwoners tot stand komen of als een project een initiatief van inwoners is. Leidse sleutels:

  • het kan rekenen op de inzet van inwoners,
  • sluit aan bij de vraag van inwoners,
  • ontdubbelen van activiteiten,
  • inwoner voelt zich aangesproken, aangesloten & doet mee,
  • verbindt de domeinen werk, zorg/welzijn, jeugd in het sociaal domein (en mogelijk ook daarbuiten).

2. Het is duidelijk wat er morgen anders is dan nu. Het is innovatief/vernieuwend en concreet en het draagt bij aan de visie op de transformatie. Leidse sleutels:

  • werkt vanuit principe dat de inwoner eigenaar is van vraag en oplossing,
  • draagt bij aan de verbetering van de kwaliteit,
  • stimuleert het leren en innoveren in het sociaal domein,

3. Het transformatiebudget financiert tijdelijk: er is een plan voor borging/financiering erna.

4. Het is inzichtelijk wat het oplevert (bij voorkeur financieel). Leidse sleutels:

  • Kostenbesparing (inzichtelijk met kosten/batenanalyse),
  • Ontdubbelen van activiteiten,
  • Preventie van duurdere interventies of zorg (aantoonbaar),
  • Effectiviteit is bewezen, bijvoorbeeld in een andere gemeente of door wetenschappelijk onderzoek. Daarbij is ook aandacht voor de verwachte besparing.


Thema’s en projecten
In 2016 is een groot aantal projecten in gang gezet die doorlopen of geïmplementeerd worden in 2017. Daarnaast zullen ook nieuwe initiatieven tot stand komen, waarover we nu in gesprek zijn en waar we aansluiten bij de ontwikkelingen in stad. Hieronder staan (niet uitputtend) ontwikkelingen en projecten omschreven waaraan in de verschillende hoofdstukken wordt gerefereerd en die aansluiten bij de transformatie.

Mijn buurt
Bij ‘mijn buurt’ draait het om een omgeving die uitnodigt tot ontmoeting en vitaliteit, woonvormen die het voor ouderen of kwetsbare mensen gemakkelijker en prettiger maken ‘thuis’ te wonen en meer plekken voor ‘ontmoeting’ en organiseren van initiatieven. Bij dit thema ligt een duidelijke samenhang met wijkaanpak (programma 9): de projecten sluiten aan bij behoeften, omstandigheden en initiatieven in de wijk. Ook participatie van inwoners staat centraal in de aanpak van de transformatie.

  • Verbetering opvang en huisvesting kwetsbare groepen (9D1.3)
  • Speciale aandacht voor kwetsbare groepen in hun eigen buurt, zoals voor ouderen en hun woonsituatie (Langer thuiswonen (9D en 6C)


Mijn vitaliteit
Bij ‘mijn vitaliteit’ streven we naar het vergroten van de vitaliteit van inwoners. Vitaliteit is een concept ontwikkeld door Leidse kennisinstellingen.

  • Nieuwe vormen van welzijn: uitvoeringsplan Wmo welzijn en ondersteuning (9A)
  • Ontwikkeling samenwerking eerstelijnsgezondszorg en sport tbv een betere aansluiting tussen eerstelijnszorg en gemeentelijke ‘voorzieningen’ (programma’s 8C & )
  • Vitality club in Leiden Noord en een andere Leidse wijk en de ontwikkeling van producten/diensten ten behoeve van het voorkomen van overgewicht door jongeren zelf (Social Labs, Leiden Noord - 9B2.2)
  • Ten behoeve van de stad en haar inwoners, het (nog) beter benutten van de kennisinstellingen die in onze gemeente gevestigd zijn. Onderzoek van Blaauwberg uit 2016 laat zien dat er kansen liggen voor het verbeteren van de zorg voor inwoners (relatie met Bijzonder Programma Kennisstad).

Mijn dag
Bij ‘mijn dag’ werken we aan nieuwe vormen van participatie en vormen tussen dagbesteding en betaald werk en stellen we mensen in staat bij te dragen aan samenleving en de sociale samenhang in een buurt.

  • Pilot Participatiemedewerker, relatie versterken tussen Sociale Wijkteams en werk en inkomen (programma 10)
  • Nieuwe vormen van participatie (programma 10)
  • Pilot schuldhulpverlening aan jongeren ‘Debt to no debt’ (10D)
  • Piëzo methodiek, aanpak in de wijk gericht op participatie op maat (BW 15.0682)


Mijn gemeente
Bij ‘mijn gemeente’ bouwen we aan een organisatie die beter aansluit bij wat de transformatie van ons vraagt. Andere processen, andere competenties en vaardigheden en een andere manier van sturen.  

  • Integraal werken en voorkomen van schurende regels voor mensen in een kwetsbare positie, o.m. werken plan
    'Voor alle jongeren perspectief' (BW 16.0612) (7A).
  • Versterken samenwerking jongeren 16-27 en met LUMC/Curium ten behoeve van evaluatie en verbetering Jeugd- en Gezinsteams (7A)
  • Regelluw re-integreren: mijn plan op weg naar werk  (10A1.1)


Financiën Drie decentralisaties

Overzicht 3 D budget en verwachte realisatie 2016
Onderstaande tabel geeft op hoofdlijnen inzicht in de financiële stand van zaken rondom de 3 D’s, inclusief de bestaande taken op het gebied van de Wmo. De ramingen voor 2016 voor de budgetten in de begrotingsprogramma’s zijn afgezet tegen de verwachte realisatie voor 2016. De verwachte realisatie sluit aan bij de 2e bestuursrapportage 2016. Ook wordt op hoofdlijnen een beeld gegeven van de meerjarenraming in de begroting, inclusief de in junicirculaire 2016 opgenomen mutaties in de integratie uitkering Sociaal domein en de integratie uitkering Wmo.

De opzet is met het overzicht jaarlijks op basis van voortschrijdend inzicht in de realisatie aan te geven of de financiële doelstelling van het programma (opvangen rijksbezuinigingen) wordt gerealiseerd.

(-/- = voordeel)

 

 

 

meerjarenraming (incl. kaderbrief)

raming 2016 (na 1e rap)

2e berap 2016

verwachte realisatie 2016

2017

2018

2019

2020

 

 

 

 

 

 

 

 

Jeugd

 

 

 

Jeugd- en gezins teams

3.856.420

265.000

4.121.420

3.871.477

3.681.477

3.681.477

3.681.477

Specialistische zorg

17.272.753

959.885

18.232.638

18.876.419

18.799.075

18.473.831

18.152.006

Pgb Jeugd

2.003.254

500.000

2.503.254

1.860.930

1.860.930

1.860.930

1.360.930

Diversen (o.a.uitvoeringskosten)

214.470

214.470

374.249

374.249

374.249

374.249

sub-totaal

23.346.897

1.724.885

25.071.782

24.983.075

24.715.731

24.390.487

23.568.662

 

 

 

 

WMO (nieuw)

 

 

 

Bescherm wonen ZIN

25.524.670

-2.300.000

23.224.670

26.868.393

28.061.795

28.751.636

28.683.126

Beschermd wonen Pgb

4.004.490

4.004.490

4.004.490

4.004.490

4.004.490

4.004.490

Begeleiding individueel

4.727.060

-1.570.000

3.157.060

4.364.791

3.902.747

3.765.261

3.765.261

Begeleiding groep

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

Begeleiding Pgb

2.000.000

-450.000

1.550.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

2.000.000

Collectieve ziektekostenverzekering

 

150.000

150.000

150.000

150.000

Eigen bijdrage (oud en nieuw)

-3.713.000

-3.713.000

-3.713.000

-3.713.000

-3.713.000

-3.713.000

Diversen (o.a. clientondersteuning, mantelzorg, inloop ggz, wijkteams

4.766.268

-104.000

4.662.268

3.288.335

2.988.335

2.988.335

2.988.335

sub-totaal

39.309.488

-4.424.000

34.885.488

38.963.009

39.394.367

39.946.722

39.878.212

 

 

 

 

WMO (oud)

 

 

 

Huishoudelijke ondersteuning

10.252.665

-2.149.000

8.103.665

8.590.599

9.552.599

9.690.599

9.749.994

Overige Wmo

3.838.171

3.838.171

3.833.621

3.833.621

3.833.621

3.833.621

sub-totaal

14.090.836

-2.149.000

11.941.836

12.424.220

13.386.220

13.524.220

13.583.615

 

 

 

 

Participatie

 

 

 

Wsw

18.322.673

-350.000

17.972.673

11.723.964

10.399.738

9.516.110

9.516.110

Nieuwe en klassieke doelgroepen

5.462.852

-560.000

4.902.852

4.562.575

4.657.910

4.869.829

4.869.829

sub-totaal

23.785.525

-910.000

22.875.525

16.286.539

15.057.648

14.385.939

14.385.939

 

 

 

 

Totalen (lasten)

100.532.746

-5.758.115

94.774.631

92.656.843

92.553.966

92.247.368

91.416.428

 

 

 

 

Totalen integratie uitkeringen (sociaal domein en Wmo)

-91.313.427

-1.272.212

-92.585.639

-91.844.855

-91.706.826

-91.567.515

-90.807.924

Toelichting:

Prognose 2016
De verwachting is dat op de budgetten voor de 3 D’s in 2016 per saldo een onderbesteding zal plaatsvinden van ca.
€ 5,7 miljoen. In deze prognose is per saldo rekening gehouden met de toevoeging in 2016 aan de integratie uitkeringen Sociaal domein en Wmo van ca. € 1,3 miljoen. De verwachte onderuitputting is toegelicht in de 2e bestuursrapportage 2016.

Meerjarenbeeld
De wijzigingen van de ramingen 2017 t/m 2020 hebben meerdere oorzaken; de in de junicirculaire 2016 opgenomen mutaties in de integratie uitkering Sociaal domein en Wmo zijn bijvoorbeeld verwerkt. Tevens zijn de in de kaderbrief 2016 opgenomen wijzigingen in de budgetten voor de 3 D taken meegenomen.

Ten opzichte van de raming 2016 neemt het totaal van de budgetten voor de 3 D taken met ruim € 9,1 miljoen af. Onderstaand afbeelding laat zien dat er tussen de verschillende beleidsterreinen grote verschillen zijn; Jeugd en de nieuwe Wmo taken nemen enigszins in omvang toe (respectievelijk € 0,2 miljoen en € 0,6 miljoen), terwijl de geraamde budgetten voor de bestaande Wmo taken met ca. € 0,5 miljoen afnemen. De grote afname wordt veroorzaakt door de taken op het gebied van de Participatiewet; namelijk ca. € 9,4 miljoen. Overigens wordt het grootste gedeelte hiervan veroorzaakt door een in de begroting 2017 doorgevoerde wijziging in de systematiek voor doorberekening van overheadkosten. De afname in de beschikbare budget in de integratie uitkering sociaal domein voor Participatie bedraag in die periode ca € 4 miljoen.

De VNG en VWS hebben onderhandeld over groepen cliënten die in een ander domein terechtkomen dan verondersteld bij de start van de decentralisaties in 2015. Dit leidt tot aanpassingen in het Jeugd- en Wmo-budget. In totaliteit gaat het om een negatieve bijstelling van € 47 miljoen voor de Jeugd en € 179 miljoen voor de Wmo. In de meerjarenramingen van de 3 D budgetten is hiermee nog geen rekening gehouden. Hoe dit exact voor Leiden (en de regio) uitpakt wordt duidelijk in de septembercirculaire 2016.


Transformatiebudget

Het transformatiebudget is gevormd uit de Reserve zachte landing 3 D's. In de kaderbrief 2016 - 2018 is € 8 miljoen beschikbaar gesteld voor de transformatie, waarvan bij RV 15.0135 € 1 miljoen extra is gereserveerd voor mogelijke risico's. De bijdragen voor het tijdelijk (transitie) fonds Jeugdhulp Holland Rijnland worden tot een bedrag van € 0,7 miljoen gedekt uit de reserve zachte landing 3 D's. Daarmee is er nog € 6,3 miljoen voor het verder vormgeven van de transformatie.

Kaders die meegegeven zijn bij de besteding van de Reserve zachte landing 3D’s:

  • de reserve is beschikbaar voor zowel transitiekosten als overige uitgaven aan de (nieuwe) beleidstaken vanuit de drie decentralisaties (jeugdzorg, uitbreiding Wmo en Participatiewet);
  • de reserve dient niet voor het dekken van overschrijdingen op het Inkomensdeel van het participatiebudget. Dit is immers geen nieuwe taak en de risico's hieromtrent zijn al meegenomen in het weerstandsvermogen.

Voor 2016 is in de begroting een bedrag van € 3,8 miljoen gereserveerd. In de 2e Voortgangsrapportage Transformatie Sociaal domein wordt o.a. ingegaan op de financiële stand van zaken. Op deze plaats wordt volstaan met vermelding dat voor een bedrag van € 2,9 miljoen aan projecten is geïnventariseerd.
Binnen de Transformatie Sociaal Domein wordt een onderscheid worden gemaakt in drie typen projecten:

  • Projecten in uitvoering met gebruik van het transformatiebudget
  • Projecten in uitvoering zonder bijdrage uit het transformatiebudget
  • Projecten in voorbereiding

Het blijkt in de praktijk meer tijd te kosten om kwalitatief goede experimenten te ontwikkelen en tot uitvoering te brengen. Het gaat dan om projecten die passen bij de sleutels voor transformatie, bijvoorbeeld duurzaam en ontwikkeld door of met inwoners. De echte transformatie, gericht op de sleutels voor transformatie, is een beweging in de stad die al wel op gang komt, maar die nog verdere tijd nodig heeft om zich door te ontwikkelen in daadwerkelijke uitvoering van projecten en experimenten. Een groot aantal projecten zijn nog in voorbereiding.

Omdat het in de praktijk meer tijd kost om kwalitatief goede experimenten te ontwikkelen en tot uitvoering te brengen blijft de daadwerkelijke besteding achter bij de raming. In de 2e bestuursrapportage wordt dan ook voorgesteld een bedrag van € 2 miljoen over te hevelen naar 2017.