Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Programmaplan / Economie / Beleidsterrein 3A Ruimte om te ondernemen

Beleidsterrein 3A Ruimte om te ondernemen

Ondernemers, bedrijven en instellingen in de stad hebben ruimte en regels nodig om te kunnen ondernemen. Onder dit beleidsterrein vallen vele onderwerpen op regionaal en lokaal niveau; van de regionale kantorenvisie tot beleidsregels terrassen. Op 10 verschillende onderdelen wordt in deze begroting ingegaan. Een ander onderdeel van dit beleidsterrein is het Leiden Bio Science Park. De belangrijke ontwikkelingen voor 2018 komen allemaal langs.

Doelen en prestaties bij 3A Ruimte om te ondernemen

Doel

Prestatie

3A1 Betere ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven en instellingen

3A1.1 Regionale en lokale beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en advisering

3A1.2 Doorontwikkeling Leiden Bio Science Park (LBSP)

3A1.1 Regionale en lokale beleidsontwikkeling, beleidsuitvoering en advisering

Herijking Regionale kantorenvisie Holland Rijnland
In 2016 heeft de regio Holland Rijnland haar geactualiseerde regionale kantorenstrategie vastgesteld. Doel van de strategie is een gezonde regionale kantorenmarkt met een daarbij passend planaanbod. Begin 2017 is deze geactualiseerde visie positief aanvaard door de Provincie Zuid-Holland en wordt binnen de kaders uitvoering gegeven aan de acties. In 2017 is de kantorenleegstand in Leiden tot 10,8% gedaald waardoor er nu sprake is van een meer gezonde balans tussen vraag en aanbod dan enkele jaren terug. In 2018 zetten wij ons in om de leegstand verder te laten dalen tot de frictieleegstand (circa 5%). Door middel van een goede (regionale) samenwerking tussen accountmanagement, de beleidsafdeling en de markt worden minder courante panden gerenoveerd, getransformeerd of gesloopt en worden nieuwe kantoorformules en concepten aangetrokken. Hierbij zal nieuwbouw van kantoren worden geconcentreerd rond de stationslocatie Leiden Centraal en het Bio Science Park. Marktonderzoek en trends tonen aan dat op deze locaties in de Leidse regio nieuwbouw van kantoren gewenst is. Op provinciaal niveau wordt in samenwerking met de regio gewerkt aan een actualisering van de provinciale behoefteramingen kantoren welke mogelijk zal leiden tot beleidsconsequenties. De door de provincie Zuid-Holland goedgekeurde huidige regionale kantorenvisie loopt tot 1 juli 2019.

Economie071 (De Economische Agenda Leidse regio)
Met Economie071 bouwen wij aan de samenwerking tussen ondernemers, onderwijsinstellingen, onderzoeksinstellingen en overheden in de Leidse regio. Economie071 richt zich daarbij op verbetering van het investeringsklimaat in de regio ten gunste van werkgelegenheid. Dat dit effect heeft blijkt uit de economische monitor ‘Index071’. Het totaalindexcijfer voor 2016 laat een stijging van een kleine 3 % zien ten opzichte van 2015. Ten opzichte van het peiljaar 2008 is de index gestegen van 100 naar 113 in 2016. Alle deelnemende partners waarderen deze samenwerking, blijkt uit de evaluatie in 2015. Daarom verlengen wij in 2018 het convenant dat onder andere aan de basis ligt van de samenwerking binnen Economie071 tot 2020. De inzet is om vanuit alle deelnemende gemeenten een budget te creëren voor nader te bepalen acties.

We gaan verder met de dienstverlening in het Expat Centre Leiden, het genereren van innovatieve ideeën en inspireren en ondersteunen van startende ondernemers in de start-up HUBspot en het ondersteunen van winkeliers en winkeliersverenigingen van alle winkelcentra volgens een actieplan bij de vastgestelde Regionale Retailvisie 2025. Ook ondersteunen en stimuleren we ondernemerschap bij nieuwe mogelijkheden door de technologische innovatie van “internet of things”.

Wij zullen ons in dit gremium hard maken voor een versterkte regionale samenwerking om inwoners die langdurig werkloos zijn, door her- en bijscholing en begeleiding (opnieuw) aan een betaalde baan te helpen. Juist nu de economie aantrekt en er ook onvervulde vacatures openstaan, moet de schrijnende situatie worden voorkomen dat er nog steeds mede inwoners geen werk hebben. Of het nu gaat om theoretisch of praktisch geschoolden, mensen met een beperking, nieuwe Nederlanders of Leidenaren die om andere redenen op afstand tot arbeidsmarkt zijn komen te staan; in alle gevallen is het belangrijk samen met onderwijsinstellingen en ondernemers te zoeken naar concrete acties en oplossingen om deze Leidenaren en regiogenoten naar werk te begeleiden.

Retailvisie071
De uitvoering van de Retailvisie loopt door in 2018. De drie actielijnen van het uitvoeringsprogramma zijn: 1. Sterker maken van wat sterk is; 2. Faciliteren van winkelcentra buiten de winkelstructuur; en 3. Transformeren PDV locaties. Concreet uit dit zich door de ondersteuning van winkelcentra bij het bepalen van hun identiteit, ondersteunende acties e.d.

Winkelnota Leidse Binnenstad 2018-2021
Eind 2017 ligt deze Winkelnota ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. Hierin wordt het onderscheidend karakter van de Leidse binnenstad t.o.v. andere steden beschreven en worden zeven doelstellingen uitgewerkt die bij elkaar een belangrijke bijdrage aan Leiden als concurrerende, aantrekkelijke en toekomstbestendige winkelstad. 2018 is het eerste jaar dat we deze doelen ook concreet gaan realiseren. De uitvoering staat kortom centraal met inzet op onderwerpen als totaalbeleving in de binnenstad, een compact winkelgebied met zo min mogelijk leegstand en het doorontwikkelen van verschillende deelgebieden in de binnenstad met hun eigen identiteit. Daarbij hebben we tevens oog voor een goede mix tussen de kleinere, zelfstandige winkelier en het grootwinkelbedrijf.

Markten
In 2017 is een onderzoek verricht voor het toekomstbestendig maken van de warenmarkt in het stadscentrum van Leiden, met als inspirerend einddoel de aanwijzing van de Leidse centrummarkt in 2020 tot de mooiste markt van Nederland. Het hiervoor opgestelde meerjarige stappenplan is gericht op zowel ruimtelijke aanpassing van de markt, aanpassing van de regelgeving voor uitbreiding van het aanbod en branchering, handhaving van de regels en versterking van de onderlinge organisatie van de markt, als samenwerking met de ondernemers van het gebied rondom de Nieuwe Rijn. In 2018 vindt, conform dit stappenplan de verdere aanpak en implementatie plaats. Doel is, in samenwerking met de marktkooplieden, de markt in basis op orde te brengen, vergroten van de bekendheid van de regels onder de marktkooplieden en handhaving volgens duidelijk vastgelegde stappen.

In 2018 wordt bezien op welke manier de gemeente om gaat met schaarse vergunningen (waaronder marktvergunningen). Dit heeft invloed op de planning van de herinrichting van de markt in de binnenstad. De raad krijgt naar verwachting in het eerste half jaar een besluit hierover voorgelegd.

Standplaatsen
De evaluatie van het standplaatsenplan is begin 2018 afgerond. Op basis hiervan wordt in 2018 een nieuw standplaatsenplan opgesteld. Dit nieuwe standplaatsenplan zal in 2018 worden geïmplementeerd. In het standplaatsenplan is geregeld waar in de gemeente losse standplaatsen mogen worden ingenomen voor bijvoorbeeld kerstbomenverkoop, frietkarren, loempiakraampjes etc. Dit is nodig omdat het huidige standplaatsenplan verouderd is.

Horeca-visie
Op 11 februari 2016 heeft de gemeenteraad de ruimtelijk-economische horecavisie vastgesteld. De horeca in Leiden heeft zich de afgelopen jaren positief ontwikkeld. We zien nog ruimte voor groei en willen daar weloverwogen mee omgaan. Een beheerste ontwikkeling is gewenst met het oog op de kwaliteit van het aanbod. De ruimtelijk-economische horecavisie beschrijft voor alle typen horeca (inclusief de hotels) waar en in welke mate tot en met 2020 nog uitbreiding kan plaatsvinden en waar niet. De visie is het toetsingskader voor horeca-aanvragen die niet in een geldend bestemmingsplan passen. In 2018 vindt een geplande tussenevaluatie plaats. Deze evaluatie kan mogelijk leiden tot een bijstelling van de uitbreidingsmogelijkheden voor horeca. Vooruitlopend op de evaluatie ziet het college aanleiding voor een tussentijdse partiële herziening van de horecavisie voor het gebied, direct aan de Nieuwe Rijn gelegen. Het college ziet dat de leegstand in het gebied, ondanks actieve acquisitie richting potentiële detaillisten, toeneemt doordat detaillisten verdwijnen en dat de verhuurbaarheid van (voormalige) winkelruimte onder druk staat, terwijl het gebied zeer gewild en geschikt is voor vestiging van horeca. Het college heeft op 4 juli 2017 besloten een ontwerp raadsvoorstel voor de tussentijdse partiële herziening van de ruimtelijk-economische horecavisie vrij te geven voor de inspraak. Het college stelt voor om in maximaal vijf extra panden in het Nieuwe Rijngebied nieuwe zelfstandige horeca mogelijk te maken.

Air bnb
In het kader van het hotelbeleid worden de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot het fenomeen Airbnb gevolgd, om na te gaan of Leiden hier op in kan spelen. Zo werkt de gemeente Amsterdam, in samenwerking met de rijksoverheid, aan de invoering van een meldplicht voor de bewoners die hun woonruimte via Airbnb aanbieden. Nagegaan zal worden in hoeverre én onder welke voorwaarden, Leiden hier op in kan spelen.

Beleidsregels terrassen
In het voorjaar van 2016 is na vaststelling van beleidsregels en nadere regels terrassen 2016 (Rv 16.0025) ) het project Terrassen van start gegaan. Met dit project willen wij een zichtbare kwaliteitsverbetering bereiken door de terrassen in Leiden in overeenstemming te (laten) brengen met de regelgeving. Voor de uitvoering van het project wordt continu afstemming gezocht met Koninklijke Horeca Nederland afdeling Leiden.

De regelgeving bestaat uit:

1. Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) met bepalingen over a. Gebruik/bestemmingsplan en b. Bouwwerken/Bouwen.

2. Algemene plaatselijke verordening 2015; met bepalingen over a. Terrasvergunning en b. Beleidsregels en Nadere regels Terrassen 2016

In de zomer van 2016 zijn alle 180 vergunde terrassen bezocht en is per terras aan de ondernemer via een constateringsbrief aangegeven welke acties noodzakelijk zijn om het terras in overeenstemming te brengen met de regels. De meeste ondernemers hebben tijdig hun aanvragen omgevingsvergunning/ontheffing nadere regels ingediend. Dit heeft geresulteerd in circa 60 geheel goedgekeurde terrassen. Een klein deel van de ondernemers heeft geen actie ondernomen of gereageerd op de brieven en uitnodigingen tot overleg van de gemeente. Deze terrassen zijn in 2017 als eerste gecontroleerd en als de terrassen uitstonden is er handhavend opgetreden. In de loop van de zomer van 2017 zijn de overige terrassen bezocht. Indien objecten werden aangetroffen waarvoor de omgevingsvergunning/ ontheffing is geweigerd werd, afhankelijk van de overtreding, de investering en datum aanschaf, een overgangstermijn afgesproken en vastgelegd. In het terrasseizoen 2017 zijn alle terrassen uit het project opnieuw gecontroleerd. Door de vergunning of vastlegging van de overgangsperiode is voor het seizoen 2018 en verder voor iedere ondernemer duidelijk wat kan en mag. De ondernemers met een nieuwe terrasvergunning worden in 2018 gecontroleerd.

Verordening ligplaatsen bedrijfsvaartuigen
In 2017 heeft de raad de Verordening Bedrijfs- en Pleziervaartuigen en het Ligplaatsenplan Bedrijfs- en Pleziervaartuigen vastgesteld. Deze regelingen vervangen de Verordening op de Bedrijfsvaartuigen 2010, het Ligplaatsenplan Bedrijfsvaartuigen 2009 en het Ligplaatsenplan Pleziervaartuigen 2010. De nieuwe regelgeving wordt vervolgens in 2018 geïmplementeerd. Dit vraagt naar verwachting, met name door de keuzes op het gebied van de wijze van verdeling en uitgifte van de ligplaatsen en de inrichting van de administratie van de vergunningen en het binnenhavengeld door de gekozen nieuwe grondslag en bijbehorende tarieven, veel ambtelijke capaciteit.

Schaarse vergunningen voor onder andere ligplaatsen, markten en standplaatsen
Uit een brief van de VNG over jurisprudentie omtrent ‘schaarse vergunningen’ blijkt dat gemeenten niet langer voor onbepaalde tijd vergunningen kunnen verlenen voor een schaars goed; ofwel een goed met een economische waarde . “Schaarse vergunningen” zijn vergunningen die geweigerd worden omdat er onvoldoende fysieke ruimte is terwijl de aanvrager wel aan alle vergunningsvoorwaarden voldoet. Te denken valt bijvoorbeeld aan ligplaatsvergunningen, marktvergunningen, standplaatsvergunningen en evenementenvergunningen. In 2018 moet bepaald worden hoe de gemeente Leiden omgaat met de verdeling van deze en andere zogenaamde ‘schaarse vergunningen’ in de toekomst. De verdeling van schaarse vergunningen dient transparant te worden vormgegeven. In 2018 zal er op basis van input van de VNG een voorstel naar de raad komen waarin keuzes worden voorgelegd om met deze problematiek om te gaan. Het gaat hierbij om toekomstig aan te vragen vergunningen, maar ook om de vergunningen die in het verleden voor onbepaalde tijd verleend zijn. Wijzigingen hierin zullen leiden tot veel onrust bij de betrokken ondernemers en kunnen ook niet van de ene op de andere dag plaatsvinden. De jurisprudentie zal zich dit jaar verder ontwikkelen omdat bijvoorbeeld de gemeente Amsterdam ondermeer alle vergunningen voor rondvaartbedrijven opnieuw verdeeld heeft.

Modellenboek gevelreclame
Om de kwaliteit van de Leidse binnenstad te verhogen is eind 2015 het ‘Modellenboek Gevelreclame & Uitstallingen Binnenstad Leiden’ vastgesteld. Met extra ambtelijke inzet en een positieve en proactieve benadering worden winkeliers, pandeigenaren, verhuurders en makelaars benaderd om ze te bewegen zoveel mogelijk de gevelreclame, de winkelpui en de uitstallingen in overeenstemming te brengen met de geldende wet- en regelgeving en richtlijnen over de historische uitstraling. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met Erfgoed Leiden en Omstreken. Met deze integrale aanpak worden winkeliers en pandeigenaren verleid een grotere kwaliteitsslag te maken die bestaat uit een reconstructie dan wel herstel van de historische winkelpui. Gelijktijdig met het handhaven van illegale gevelreclame onderzoeken we of de winkelpui nog in overeenstemming is met de laatst vergunde situatie. Indien dit niet het geval is wordt de winkelier en de pandeigenaar hierop aangesproken en laten we in samenspraak met Erfgoed Leiden het historisch onderzoek zien, dat zij hebben gedaan naar de meeste panden. In dit onderzoek is meestal ook een schets gemaakt van een reconstructie van de historische pui. Met deze benadering beogen we dat winkeliers en pandeigenaren niet uitsluitend de noodzakelijke wijzigingen dan wel herstelwerkzaamheden uitvoeren ter voorkoming van handhaving maar een stap verder zetten en door de Subsidieregeling Historisch Stadsbeeld genegen zijn om de winkelpui in oude glorie te herstellen.

3A1.2 Doorontwikkeling Leiden Bio Science Park
Visie: Het Leiden Bio Science Park (LBSP) behoort tot de top van de Life Science & Health parken in Europa en is cruciaal in het functioneren van Leiden als internationale kennisstad. Het vormt samen met het Stationsgebied en de Binnenstad de stuwende economische kern van Leiden en zorgt direct en indirect voor banen van diverse opleidingsniveau's. De gemeente Leiden werkt nauw samen met de Universiteit Leiden, het LUMC, de gemeente Oegstgeest en de ondernemersvereniging in de ruimtelijke en economische ontwikkeling van het LBSP.

Doelen van de gemeente zijn:

  1. Het vergroten van de vestigingsmogelijkheden op het park.
  2. Het vergroten van de werkgelegenheid in de Life Science & Health sector.
  3. Het verbeteren van de bereikbaarheid en de campuskwaliteit.

De belangrijkste ontwikkelingen voor 2018:

  1. In februari 2017 is door de gemeenteraad het Masterplan LBSP-Gorlaeus vast gesteld en eind 2017 wordt het bestemmingsplan LBSP-Gorlaeus naar verwachting vastgesteld. Als uitwerking van het Masterplan en bestemmingsplan wordt in 2018 een definitief ontwerp voor reconstructie van de openbare ruimte en infrastructuur opgesteld.
  2. De gemeente ondersteunt actief de bouwinitiatieven van stakeholders in het LBSP. In 2018 wordt verwacht om in ieder geval omgevingsvergunningen te kunnen afgeven voor:
    1. Meerdere woongebouwen in deelgebied Entree en deelgebied Boerhaave.
    2. een nieuw bedrijfsgebouw in deelgebied Sylvius.
  3. De Universiteit realiseert de openbare ruimte en infrastructuur in deelgebied Boerhaave en het Schilperoortpark. Dit park is samen met het Van Leeuwenhoekpark een belangrijke groene zone die de groen-recreatieve verbinding tussen Binnenstad en Bos van Bosman mogelijk maakt.
  4. Naturalis Biodiversity Centre realiseert de nieuwbouw van het museum die in 2019 zal worden geopend.
  5. De gemeente reconstrueert twee wegen; de Sylviusweg en de Mendelweg.
  6. Voor het Pesthuis wordt samen met het Rijksvastgoedbedrijf een Nota van uitgangspunten opgesteld die eind 2017 of begin 2018 wordt vastgesteld voor marktpartijen. In 2018 zal het Rijksvastgoedbedrijf het complex verkopen, waarna herontwikkeling van deze locatie volgt.
  7. Vanaf september 2017 neemt de gemeente Leiden niet langer direct bestuurlijk deel aan de Leiden Bio Science Park Foundation. Een besluit om een gemeentelijke vertegenwoordiger in dit bestuur te plaatsen is de tweede helft van 2017 afgerond. In de stichting Leiden Bio Sciencepark Foundation vinden de activiteiten van de Biotech Training Facility plaats. De Ondernemersvereniging Bio Sciene Park en Innovation Quarter hebben daarnaast een aantal werkzaamheden onderling verdeeld; zoals ondersteuning van de interne cohesie op het park, (internationale) marketing, branding en aquisitie en business development.
  8. De partners LUMC en Universiteit Leiden hebben in het voorjaar van 2017 het initiatief genomen om een discussie over de verdere groeistrategie van het Leiden Bio Science Park te beginnen. Onderwerpen zoals ondersteuning van startende ondernemers, acquisitie van bestaande bedrijven, kennisdeling over veelbelovende onderzoeksgroepen, en aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt zijn hierin opgenomen. De groeistrategie van het park is nauw verbonden met de strategie van het LUMC en haar onderzoeksgebieden. Verwachting is dat de discussie hierover eind 2017 wordt afgerond.
  9. De Hogeschool Leiden wenst haar gebouw uit te breiden vanwege de groei van het studentenaantal. Hiertoe zal naar verwachting in 2018 een bouwplan worden opgesteld en omgevingsvergunning worden aangevraagd.
  10. Het project Deelfietsen Bio Science Park wordt gefinancierd vanuit het rijksprogramma Beter Benutten. Het doel is om het aantal autoritten in de spits te verminderen door middel van een aanbod van deelfietsen voor werknemers op het BSP. Het totale budget, indien alle stappen doorlopen worden, bedraagt maximaal 230.000 euro. De laatste nog te nemen stap is een besluit van de Stuurgroep Beter Benutten Haaglanden, die in oktober 2017 de Business Case beoordeelt. Het concept voorziet in een proef van twee jaar, met bij de start honderd deelfietsen op het BSP-terrein en in de fietsenstallingen bij Leiden Centraal. Uit het draagvlakonderzoek onder werkgevers en werknemers in februari 2017 is een zeer concreet animo gebleken op het BSP. Een meervoudig onderhandse uitvraag is uitgegaan voor de opdrachtverlening. Het systeem zal eind 2017 beschikbaar zijn. Deze deelfietsenproef is belangrijk als basis voor een onderzoek naar een deelfietsenplan voor heel Leiden, waarvoor de Raad in juli 2017 budget beschikbaar heeft gesteld.
Effectindicatoren bij 3A Ruimte om te ondernemen

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2018

2019

2020

2021

Doel 3A1 Betere ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven en instellingen

3A1.a Aantal arbeidsplaatsen

66.528 (2014)
66.350 (2015)
67.537 (2016)

68.500

69.000

69.500

70.000

Bedrijvenregister Zuid-Holland

3A1.b Aantal bedrijfsvestigingen

7.403 (2014)
7.775 (2015)
8.664 (2016)

8.900

9.100

9.300

9.500

Bedrijvenregister Zuid-Holland

3A1.c Percentage leegstand in kantoren

13,1% (2014)
11,7% (2015)
10,8% (2016)

10,0%

9,5%

9,0%

8,5%

Kantorenmonitor Holland Rijnland

3A1.d Aantal arbeidsplaatsen op het Leiden Bio Science Park

17.328 (2014)
18.008 (2015)
18.274 (2016)

18.893

19.263

19.633

20.033

Bedrijvenregister Zuid-Holand

3A1.e Economie071 Index

106 (2014)
110 (2015)
113 (2016)

117

119

121

123

Economie071*

3A1.f Percentage functiemenging

55,0% (2014)
54,9% (2015)
55,3% (2016)

-

-

-

-

LISA**
(wsjg - BBV)

3A1.g Verhouding tussen verwacht en gemeten Bruto Gemeentelijk Product

102 (2013)

-

-

-

-

Atlas voor Gemeenten**
(wsjg - BBV)

3A1.h Aantal vestigingen van bedrijven per 1.000 inwoners van 15 /m 64 jaar

84,5 (2014)

88,6 (2015)
97,9 (2016)

-

-

-

-

LISA**
(wsjg - BBV)

3A1.i Percentage demografische druk

51,1% (2015)
50,8% (2016)
50,9% (2017)

-

-

-

-

CBS**
(wsjg - BBV)

* De index Economie is gebaseerd op een gewogen gemiddelde van 40 indicatoren die de ontwikkeling van de economische kracht van de regio meten en beschrijven.
** Het herziene Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) 2015 stelt een aantal indicatoren voor alle gemeenten verplicht. Deze zijn te herkennen aan de aanduiding (wsjg.nl - BBV) bij de bron. Dit verwijst naar de plek waar alle indicatoren voor alle gemeenten te vinden zijn: www.waarstaatjegemeente.nl. Gemeenten zijn verplicht de bron te hanteren die daar aangegeven staat. Dat maakt vergelijking tussen gemeenten mogelijk. Vanwege deze wettelijk opgelegde werkwijze zien we af van het opnemen van streefwaarden.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.