Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Programmaplan / Economie / Beleidsterrein 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen

Beleidsterrein 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen

Leiden en de Leidse regio zijn met een relatief krachtige economie in de positie om de lokale en regionale economie versterkt te laten groeien. De lokale overheid kan daarbij helpen. Initiatieven van bestaande én startende ondernemingen en kennis en opleidingsinstellingen dragen bij aan de versterking van de groei. Kennis is de bron van de huidige Leidse welvaart en hoe sneller die kennis in de praktijk leidt tot nieuwe bedrijven en patenten des te beter het is voor de samenleving en de economie. Hogeschool, LUMC en Universiteit zijn gewaardeerd partner in Economie 071 en in de ontwikkeling van HUBspot.

De gemeente gaat vanuit haar faciliterende rol door met haar bijdrage aan de groei onder meer door inzet op accountmanagement voor bedrijven, bestrijding van de leegstand in bedrijfsgebouwen, bijdragen aan startende ondernemingen en het Startersfonds. Ook de bijdragen aan de regionale ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter zullen worden voortgezet.

Op de wat langere termijn zijn ook activiteiten op het terrein van onderwijs en arbeidsmarkt van belang omdat de economische groei gedragen moet worden door een goed opgeleide en deels ook internationaal georiënteerde beroepsbevolking De verwachting is dat van een versterkte economische groei de gehele beroepsbevolking, dus ook het lager opgeleide deel zal profiteren.

Doelen en prestaties bij 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen

Doel

Prestatie

3B1 Sterker ondernemersklimaat

3B1.1 Faciliteren bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden

3B1.2 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en stimuleren ondernemerschap

3B2  Meer kennisintensieve bedrijvigheid

3B2.1 Stimuleren en acquisitie van kennisintensieve bedrijvigheid en netwerken

3B1.1 Faciliteren van bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden

Kantoren
In 2016 is invulling gegeven aan de bestrijding van de kantorenleegstand door o.a. het begeleiden en intern coördineren van transformatie initiatieven en vergunningsaanvragen. De leegstand van kantoren in de stad is inmiddels onder de 12% gezakt. In 2017 zet de gemeente zich verder in om zowel incourant gemeentelijk vastgoed als die van de markt te helpen faciliteren naar een nieuwe courante bestemming.

In de Dutch Office Locations Ranking 2016 staat Leiden Biosciencepark op plaats 2. Deze ranking is een jaarlijkse onderzoek naar de beste Nederlandse kantorenlocaties voor vastgoedbeleggers uitgevoerd door Spring Real Estate. In het onderzoek is de kwaliteit van 159 kantorenlocaties in 34 gemeenten vergeleken. De uitkomst is de gebaseerd op een analyse van diverse datasets waarmee de verhuurbaarheid in een gebied als kans wordt berekend. Leiden BioSciencepark scoort op verhuurbaarheid beter dan Amsterdamse Zuidas. De Amsterdamse Zuidelijke IJ-oever bleek in de analyseperiode (2013-2015) de meest succesvolle locatie. Stationskwartier Leiden staat op de 42-ste plek.

Handelshuis
Naast versterking van het Accountmanagement Bedrijven, is het deelnemen van de gemeente in het Handelshuis een andere manier om de nauwe samenwerking met partners als Leiden Marketing, Cultuurfonds en Centrummanagement Leiden te versterken. De gemeente maakt gebruik van heeft vier werkplekken in het Handelshuis en wil hiervan in 2017 nog meer gebruik maken. Zo ontstaat een nog betere samenwerking tussen de gemeente en onze natuurlijke stadspartners in dienst van de stad.

Regeldruk / dienstverlening ondernemers
Leiden vindt dienstverlening aan ondernemers belangrijk. Met ingang van 2016 doet de gemeente mee aan de tweejaarlijkse onderzoeken: de Peiling Ondernemersklimaat (POK) en de Monitor Lokaal Economische Kracht. Deze onderzoeken kunnen het ondernemersklimaat meten en deze vergelijken met de andere steden die ook meedoen. Naar aanleiding van de onderzoeksresultaten wordt bekeken welke acties nodig zijn om de dienstverlening, het vestigingsklimaat, digitaal bedrijvenloket, vergunningen en economisch profiel te verbeteren. Leiden heeft deel genomen aan het programma regelhulp APV (Algemene Plaatselijke Verordening). De bedoeling van dit programma, dat onder leiding van het ministerie van Economische Zaken is opgezet om samen met een aantal gemeenten, Koninklijke Horeca Nederland en VNG een digitale regelhulp voor lokale regelgeving op te stellen. Deze regelhulp is bedoeld voor zowel ondernemers als gemeenten. In 2017 moet deze digitale regelhulp werkzaam zijn.

In navolging van Amsterdam gaan we een pilot voor regelluwe zones starten, met als doel de regeldruk voor ondernemers te verlagen en de leegstand terug te dringen. In het traject van de verkennende werkzaamheden in het kader van de Omgevingswet onderzoeken we samen met ondernemers en omwonenden hoe we de regeldruk kunnen verlagen.

Starters
Samen met de Stichting Werk en Onderneming heeft Economie071 in 2016 een regionale Startersavond georganiseerd. Met 150 startende ondernemers hadden we een goede opkomst en met 30 betrokken bedrijven en 10 workshops een goede inhoud. Deze succesvolle avond zal in 2017 een vervolg krijgen. In 2017 loopt het driejarig startersproject in Leiden Bio Science Park af. Dit project hebben de Rabobank Leiden-Katwijk en de gemeente samen gefinancierd. Doel is het ontwikkelen van een ondersteuningsprogramma voor starters in de voor Leiden Bio Science Park relevante richtingen.

Aanbesteding overheidsopdrachten
Ten aanzien van het inkoopbeleid vindt Leiden een aantal zaken van belang: duurzaam inkopen (om te voorzien in de behoeften van het heden zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien in gevaar te brengen), eerlijke handel & integriteit, innovatie en maatschappelijke meerwaarde. Daarnaast stelt de gemeente Leiden als opdrachtgever de eis aan haar leveranciers dat een percentage van 5% van de opdrachtwaarde besteedt wordt aan het inzetten van “mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt”. Dit percentage wordt gebruikt voor de invulling van werkgelegenheid, stageplekken en of leerwerktrajecten. Op basis van deze Social Return afspraken hebben in 2016 tenminste 100 personen uit deze doelgroep werk gevonden. Het inkoopbeleid is strak ingeregeld in Europese en landelijke regelgeving. Leiden scoort in algemene zin goed in de verhouding van aanbesteding van opdrachten aan lokale versus niet-lokale ondernemers (t.o.v. de landelijke gegevens). In 2014 werd 45 % van de totale inkoopwaarde van geleverde producten en diensten in Leiden besteed, en 4 % in de directe regio.  Toch valt er voor de lokale ondernemer en voor onze Leidse economie nog veel te winnen: een derde van de gehele gemeentelijke begroting gaat immers naar externe bedrijven via opdrachten. Enerzijds stimuleren we lokale ondernemers door ze wegwijs te maken in de platforms waar zij opdrachten kunnen vinden en hen een podium te bieden om zich te profileren. Anderzijds bevorderen we dat de gemeentelijke organisatie zich bewuster is van het Leidse ondernemerslandschap en de economische belangen bij inkopen. Hierin werken we nauw samen met de afdeling Inkoop van Servicepunt71. In 2016 is een informatieavond georganiseerd voor het lokaal bedrijfsleven over aanbestedingen van de gemeente. De avond werd goed bezocht en gewaardeerd. Ook in 2017 organiseren we 1 tot 2 van deze informatieavonden.

Coöperatief Leids Startersfonds
Om de winkelleegstand te bestrijden en tegelijk het startende ondernemerschap te stimuleren, is door een aantal geldschieters eind 2014 het Coöperatief Leidse Starterfonds in het leven geroepen. De coöperatie deed een verzoek aan de gemeente tot deelname en op deze uitnodiging zijn we ingegaan. Sinds begin 2015 is het fonds operationeel en heeft zij verschillende ondernemers kunnen laten starten. De gemeente vindt het belangrijk om dit initiatief te tonen en zo veelbelovende winkeliers toch te kunnen voorzien van financiering, ook in 2017.

HUBspot
Ondernemerschap en het beschikken over ondernemende vaardigheden, krijgen een steeds belangrijkere rol in de samenleving. Om die reden is in het kader van Economie071 de ambitie geformuleerd om te komen tot een Centrum voor ondernemerschap. Dit centrum dat inmiddels de ‘Leidse’ naam HUBspot kent, draait om ondernemerschapsvaardigheden in, met, naast en na het onderwijs en onderzoek. Het heeft als doel om talent in de regio (studenten WO, HBO maar ook MBO en anderen) de kans te geven zich in een multidisciplinaire omgeving te ontwikkelen tot innovatieve en ondernemende mensen.

Deze visie op onderwijs en ondernemerschap onderschrijven we als gemeente omdat deze naadloos aansluit bij onze eigen gemeentelijke doelen zoals het zijn van een Kennisstad, voldoende huisvesting bieden voor starters, werkgelegenheid bevorderen, het binden en behouden van talent aan de stad en het versterken van onze economische structuur.

Bovenstaande is in 2015 onze overweging als gemeente geweest om een substantiële startsubsidie te verlenen voor dit initiatief van Hogeschool Leiden en Universiteit Leiden en in september 2016 heeft HUBspot vervolgens haar deuren officieel geopend aan de Langegracht 70 te Leiden. In 2017 moet HUBspot vorm krijgen, zich ontwikkelen en uitgroeien tot een initiatief dat de komende jaren moet zorgen voor meer startende en meer succesvolle bedrijven in Leiden en de Leidse regio, voor meer bedrijvigheid aldaar en voor meer innovatieve bedrijven die zich graag in Leiden willen vestigen of hier willen blijven. Meer werkgelegenheid en meer consumptieve bestedingen in stad en regio zijn waarschijnlijk het logische gevolg. Kortom, HUBspot kan een belangrijke economische impuls worden voor onze stad.

Bio Based Economy en Space
Benutten van kansen op het gebied van biobased economy, het vitaliteitscluster en space. Leiden (kennisinstellingen, bedrijven en gemeente) participeert actief in de drie genoemde clusters zonder trekker te zijn. De verdere ontwikkeling van het Vitaliteitscluster gebeurt in het kader van Economie071. De ontwikkeling van het Cluster Space is georganiseerd via het Holland Space Cluster waarbij ook Noordwijk, Delft en Den Haag zijn betrokken. Het cluster Biobased wordt op schaal van Holland Rijnland verder ontwikkeld

3B1.2 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en stimuleren ondernemerschap
Met het aantrekken van de economie lukt het meer mensen om aan het werk te komen, vaak is dat als zzp’er of uitzendkracht. Maar de werkloosheid daalt slechts langzaam. In Leiden zien we wel al weer tekorten aan de aanbodkant van de arbeidsmarkt. Zo zijn er op Leiden Bio Science Park veel vacatures. Mensen met een afgeronde technische opleiding vinden ongeacht het opleidingsniveau in onze regio snel werk. Ook ICT’ ers worden veel gevraagd.

De gemeente ondersteunt ook in 2016 de inspanningen van Economie 071 met de partners daarin(zoals de Universiteit Leiden en Hogeschool Leiden), van het (beroeps)onderwijs en het Technolab om leerlingen en studenten sneller in contact te brengen met de beroepspraktijk en ondernemerschap. Het Technolab wil met het project ‘ De Maakbus’ nog meer leerlingen bereiken. Het project Buitenschools leren van VMBO Boerhaave en de Leidse Aanpak voor Talentontwikkelingen worden op in 2017 gesteund. Met de komst van Hubspot zal ook de aandacht voor ondernemerschap in de HBO en WO opleidingen verder toenemen.

Ook zal de gemeente betrokken blijven bij het Zorgpact Rijn Gouwe waarin zorgwerkgevers, het beroepsonderwijs en gemeente samen kijken naar de vernieuwingen in de zorg en de gevolgen daarvan voor het beroepsonderwijs en de bij- en nascholing. Er komt een gezamenlijk MBO college voor onderwijs in de zorgberoepen van ID college en ROC Leiden. Dit zal kansen bieden voor verdere samenwerking en vernieuwing binnen de totale Leidse opleidingskolom in Zorg en Welzijn van VMBO tot en met WO en voor samenwerking met de werkgevers in de deze sector. Gehoopt wordt dat er nog meer van deze MBO vakcolleges tot stand komen.

3B2.1 Stimuleren en acquisitie van kennisintensieve bedrijvigheid en netwerken 

Innovation Quarter
Kennisintensieve bedrijvigheid is een van de motoren van de Leidse economie. Leiden is immers niet voor niets Leiden Kennisstad!  Innovation Quarter richt zich op het versterken van de positie van Zuid-Holland als economische topregio in Europa. Door nauwere samenwerking tussen kennisinstellingen en bedrijven, meer kruisbestuiving tussen de sterke regionale clusters, gerichte inzet om het innovatieve MKB te versterken, het gericht aantrekken van buitenlandse bedrijven en het investeren in vernieuwende ondernemers. De gemeente Leiden heeft in 2016 de bijdragen aan het Participatiefonds en het Proof of Conceptfonds Uniiq verhoogd.

Het Participatiefonds bevordert investeringen in het innovatieve (door)startende MKB (midden- en kleinbedrijf) en snelle groeiers in de provincie Zuid-Holland. Het Participatiefonds richt zich op bedrijven met een marktrijp product die reeds (of bijna) omzet maken. Voor de verdere uitrol van hun innovatie hebben deze bedrijven behoefte aan kapitaal, dat vanwege het hoge risico moeilijk in de markt te verkrijgen is. UNIIQ richt zich op een vroegere fase dan het Participatiefonds. Het doel van UNIIQ is om de doorontwikkeling van een uitvinding naar een marktrijp product van jonge innovatieve bedrijven (de Proof- of- Conceptfase) te versnellen. De doelgroep van UNIIQ wordt gevormd door academische starters, maar ook bestaand MKB met radicale innovaties kan een beroep doen op het fonds. Met de vorming van UNIIQ wordt een belangrijk gat gedicht in de financieringsketen in Zuid-Holland. De beide fondsen hebben verschillende risicoprofielen. Ze zijn specifiek bedoeld voor ondernemers die actief zijn in de sectoren Cleantech, Life Sciences &Health en Safety & Security of in een samenwerking tussen deze sectoren en de andere sectoren uit het Nederlandse Topsectorenbeleid (Agri & food, Chemie, Creatieve industrie, Energie, High tech systemen en materialen, Life sciences & health, gistiek, Tuinbouw en uitgangsmaterialen, Water.). Andere aandeelhouders in de twee fondsen zijn bijvoorbeeld de Universiteit Leiden, het LUMC, Ministerie van Economische Zaken, Provincie Zuid Holland en gemeenten Delft, Rotterdam en Den Haag. De gemeente Leiden heeft overigens in het totaal van de fondsen een relatief beperkte inbreng.

Medical Delta 
In Zuidvleugelverband neemt de gemeente Leiden deel aan Medical Delta, het consortium van de toplifesciences bedrijven en in stellingen en partners in de medische technologie. In de regio Delft/Leiden/ Rotterdam bevindt zich een unieke concentratie van gezondheidsinstellingen, technologische en wetenschappelijke expertise en het grootste cluster van lifesciences bedrijven in Nederland en is daarmee een van de grotere clusters van Europa.

Expat Centre Leiden
De Leidse regio heeft de ambitie om zich als internationale kennisregio te profileren. Tussen 2009 en 2013 is het aantal internationale werknemers in onze Leidse regio met ruim 60 % gegroeid tot meer dan 8000 personen. Voor die profilering is het van groot belang om bij verdergaande internationalisering te beschikken over een goed functionerend Expat Centre Leiden (ECL). Met het ECL wil de regio Leiden door het snel en efficiënt afhandelen van (rijks-) overheidsdienstverlening en door de verstrekking en levering van vraag gestuurde informatie en activiteiten, een positieve bijdrage leveren aan het vestigingsklimaat en de gastvrije ontvangst van internationale werknemers. Hiermee wordt de Leidse regio nog aantrekkelijker voor internationals, internationale bedrijven, kennisinstellingen en organisaties om zich hier te vestigen en te blijven.

In 2017 is het Expat Centre 2.0. operationeel  en biedt zij haar diensten aan volgens een one-stop-shop concept aanbieden aan internationale (kennis-)werkers uit Leiden en de Leidse regio. Concreet betekent dit dat internationals niet meer langs verschillende instanties hoeven voor de benodigde overheidsdienstverlening, informatievoorziening, private services en sociale activiteiten, maar dat dit alles vanuit het vernieuwde Expat Centre wordt aangestuurd. Dit alles in zowel de oriëntatiefase (‘coming to’), in de eerste fase na aankomst in de Leidse regio (‘settling in’), in de fase van socialisatie en integratie (‘living in’) alsmede bij het vertrek uit de regio (‘leaving to’).

Regionaal Investeringsprogramma EPZ 
In samenwerking met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Economische Programmaraad Zuidvleugel, de provincie Zuid-Holland, de Drechtsteden en Holland Rijnland is in 2016 een Regionaal Investeringsprogramma opgesteld met daarin de gezamenlijke ambitie die inzet op economische structuurversterking en het beter benutten van de agglomeratiekracht van onze bredere regio. Het investeringsprogramma is gericht op (extra) financiële bijdragen van het rijk, Europese fondsen en private investeerders die een extra impuls aan de projecten kunnen geven. Het zwaartepunt van de Leidse inbreng ligt bij de Campus Leiden (Bio Science Park + Stationsgebied). De Campus Leiden is van groot belang voor de economische structuurversterking van de zuidvleugel en kan de internationale concurrentiekracht en agglomeratiekracht verbeteren.

Effectindicatoren bij 3 B Faciliteren en stimuleren van ondernemen

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2017

2018

2019

2020

Doel 3B1 Sterker ondernemersklimaat

3B1.a  Aantal startende bedrijven in Leiden

328 (2012)
267 (2013)
436 (2014)

310

320

330

340

Bedrijvenregister Zuid-Holland

3B1.b Rapportcijfer 'Dienstverlening gemeente aan ondernemers'

5,8 (2016)

-

6,0

-

6,2

POK*

* De Peiling Ondernemingsklimaat (POK) is in Leiden in 2016 voor het eerst gehouden. We zullen deze enquête elke twee jaar herhalen. Een voordeel van dit instrument is dat vergelijking met andere gemeenten mogelijk is. Het rapporcijfer in de benchmarkgroep (gemeenten van vergelijkbare grootte) is 5,9.