Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Programmaplan / Omgevingskwaliteit / Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte

Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte

De gemeente heeft de zorg voor een veilige, functionele en goed onderhouden openbare ruimte. Hiervoor worden ontwerp– en beleidsplannen ontwikkeld en gerealiseerd. We onderhouden de openbare ruimte op de afgesproken beeldkwaliteit. Het beheer en onderhoud vindt plaats op basis van de beheerplannen 2017-2021.

Het is de ambitie van het gemeentebestuur om de burger centraal te stellen bij het werken aan een leefbare en veilige woonomgeving. Bewoners en hun wijkorganisaties geven we daarom graag meer invloed op het beheer van de openbare ruimte in hun buurt. Ook betrekken we hen graag meer bij het behoud en beheer van stadsparken en bij maatregelen om de stad schoon te houden.

De taakstellingen van de vorige jaren konden worden opgevangen door efficiënter werken en verbetering van werkprocessen. Dit gaat niet meer voor nog openstaande en eventueel nieuwe taakstellingen. Het zal nodig blijken om keuzes te maken, keuzes gekoppeld aan wijziging van uitvoering van maatregelen waarvoor geldt dat deze de beeldkwaliteit aantasten of het serviceniveau van de bewoners raken.

De openbare ruimte projecten worden op stedelijk niveau geclusterd in een gebiedsgerichte aanpak. Het betreft een logische clustering van alle (deel)projecten van het investeringsprogramma bereikbaarheid voor 2016-2022, de bestaande lopende projecten, nieuwe projecten en beheerprojecten naar geclusterde (deel) projecten op het gebied van langzaam verkeer, openbaar vervoer, autoverkeer, parkeren en de leefomgeving.

Doelen en prestaties bij 5A Verharde openbare ruimte

Doel

Prestatie

5A1 Schoon, heel en veilig

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte

5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad

5A1.3 Beheren openbare ruimte

5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval

5A1.5 Beheren contracten buitenreclame

5A1.6 Handhaven gebruik openbare ruimte

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte
Het huidige Handboek kwaliteit openbare ruimte is inmiddels een aantal jaren in gebruik. Door veranderingen in de wet- en regelgeving en duurzaamheidsontwikkelingen is een update van het handboek noodzakelijk. De klimatologische veranderingen, waaronder met name de waterproblematiek, hebben grote invloed op de inrichting van en het materiaal gebruik in de openbare ruimte. Ook de energietransitie heeft grote effecten op de openbare ruimte. Het uitbreiden van warmtenetten en verzwaren van elektriciteitsnetten vragen ruimte in ondergrond en bovengrond. Ook ondergrondse Warmte-Koude Opslag systemen hebben grote effecten op de bovengrond. Dit, en het voortschrijdend inzicht met betrekking tot het effect van inrichting en materiaalkeuze op het beheer van de openbare ruimte maken een grondige evaluatie van het handboek noodzakelijk. Dit is in 2018 voorzien.

5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad
Met de vaststelling van het Investeringsprogramma Bereikbaarheid komen bovenop de al bestaande openbare ruimteprojecten voor de binnenstad er nog een aantal bij. Deze zijn verwerkt in de gebiedsgerichte aanpak “Openbare Ruimteprojecten Binnenstad Leiden” dat in 2016 door de raad is vastgesteld. Voor alle buitenruimteprojecten in de binnenstad voor de komende jaren is een overkoepelend plan gemaakt. Naast de bestaande openbare ruimteprojecten wordt gewerkt aan nieuwe projecten. Deze bevinden zich in een verschillend stadium van planvorming. Drie keer per jaar wordt hierover apart gerapporteerd aan de gemeenteraad. De projecten zijn geclusterd in zeven projecten:

  1. Singelpark-promenade (route aan de buitenkant van de singels);
  2. Station en omgeving;
  3. Centrumroute;
  4. Parkeergarages Lammermarkt en Garenmarkt;
  5. Morsstraat / Haarlemmerstraat / Haven;
  6. Steenstraat / Beestenmarkt catwalk / 2de Binnenvestgracht / Prinsessekade /Turfmarkt/ Noordeinde;
  7. Separate projecten Binnenstad.

Van deze projecten zullen Morsstraat en Haven uit cluster 5 en Kaardesteeg en Hogewoerd die in cluster 7 zitten in 2018 worden uitgevoerd. Daarnaast blijven de hanging baskets de stad opfleuren op de routes vanuit de bronpunten naar de binnenstad, op de Leidse Loper route, aan de bruggen en op delen van de singelparkroute waar geen groen is. Met gerichte inspanningen in het stationsgebied en in de winkelgebieden wordt de omgeving schoon, heel en veilig gehouden.

5A1.3 Beheren openbare ruimte

Algemeen

De gemeente heeft als primaire taak de zorg voor een functionerende openbare ruimte. We hanteren hierbij beeldkwaliteit Niveau B CROW. Voor de kwaliteit van de openbare ruimte is niet alleen het beheer en onderhoud belangrijk, maar ook de functionele, esthetische, ruimtelijke en sociale aspecten. Hierbij regelt en borgt de gemeente dat ingrepen op het juiste moment, tegen de laagste mogelijk maatschappelijke kosten en zonder kapitaalvernietiging worden uitgevoerd.
De beleidskaders openbare ruimte vormen het vertrekpunt voor de eerder genoemde beheerplannen (2017-2021). Deze beschrijven het areaal dat onderhouden wordt, wat de kwaliteit ervan is en welke onderhoudsmaatregelen waar, wanneer en tegen welke kosten uitgevoerd worden. Het zijn echter niet alleen de individuele beheerplannen die belangrijk zijn, maar ook hoe integraal over de domeinen heen naar het beheer en onderhoud van de openbare ruimte gekeken wordt, en wat het effect hiervan is. Ook in 2018 wil de gemeente verder samenwerken met haar burgers en andere partners in het beheer van de openbare ruimte. Niet alleen in de afstemming en planning, maar ook bij de daadwerkelijke uitvoering van beheeractiviteiten.

Wijkbeheer

Wijkbeheer staat synoniem voor de verbinding tussen stad en organisatie als het gaat om beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Deze verbinding komt onder meer tot stand door met bewoners in gesprek te gaan over wat men in de basis van de gemeente mag verwachten (CROW-norm B) en waar mogelijkheden liggen voor het realiseren van een zogeheten plusniveau d.m.v. bewonersparticipatie (zelfbeheer en herinrichtingsinitiatieven). Daarnaast vertaalt wijkbeheer het resultaat op straat (objectief en subjectief) naar de interne beheerorganisatie. Stedelijk beheerders maar ook andere professionals kunnen zo makkelijker inspelen op trends en/of hotspots die de leefbaarheid in de wijken negatief beïnvloeden. Wijkbeheer vervult een belangrijke functie in de uitvoering van de visie ‘Ruimte voor de Stad’. De gekozen aanpak van het project Ruimte voor de Stad is in de afgelopen periode succesvol gebleken. Om deze werkwijze in de jaren 2019 en verder voort te kunnen zetten, zijn in de kaderbrief extra middelen opgenomen.

Beheer kapitaalgoederen openbare ruimte

De huidige beheerplannen kapitaalgoederen Openbare Ruimte zijn in 2016 door het college, binnen de geldende kaders van de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte, vastgesteld en hebben betrekking op de periode 2017 t/m 2021. Onderstaand wordt kort, per kapitaalgoed weergegeven hoe het beheer in 2018 wordt vormgegeven en wat eventuele speerpunten zijn.

Beheren openbare verlichting

Als eigenaar en beheerder is de gemeente Leiden verantwoordelijk voor een goede verlichting van de openbare ruimte, inclusief de bijbehorende onderdelen zoals: tunnelverlichting, illuminatieverlichting, eigen kabelnet, etc. Het beheer heeft als doel om, nu en in de toekomst, te blijven voldoen aan het realiseren van een veilige, duurzame en sfeervolle omgeving voor alle gebruikers van de openbare ruimte. Op basis van leeftijd is een vervangingsplan opgesteld. Bij deze wijk/buurtgerichte vervanging (efficiënt en voor inwoners tot de minste overlast leidend) past Leiden led-techniek toe (ook bij de Leidse Lantaarn), in combinatie met het dimmen van de verlichting. In 2018 vinden de vervangingen hoofdzakelijk plaats in het Roodenburgerdistrict, Morsdistrict en Leiden-Noord. Het uitvoeren van reguliere werkzaamheden vindt verspreid plaats over het gehele gebied van de gemeente. Wanneer illuminatie-projecten worden vervangen, wordt de installatie geschikt gemaakt om de verlichting zelf in- en uit te kunnen schakelen in plaats van de automatische schakeling via de netbeheerder. De energielevering van elektriciteit (2018) is contractueel geregeld. Leiden koopt haar elektriciteit 100% duurzaam in.

Beheren bruggen en viaducten

Het beheer en onderhoud van de bruggen, tunnels en viaducten is noodzakelijk voor het toegankelijk en bereikbaar houden van de stad voor alle verkeersdeelnemers en de doorvaarbaarheid voor het vaarverkeer. Ook de bediening van de beweegbare bruggen is hier onderdeel van. Er wordt gewerkt conform het beheerplan kunstwerken 2017-2021. De volgende activiteiten worden in 2018 verricht:

  • vervanging Bostelbrug;
  • groot onderhoud Broerbrug en die onderdelen van 62 bruggen die vanuit de technische inspecties aan het licht zijn gekomen;
  • uitvoer van cyclisch onderhoud conform raamovereenkomsten aan bruggen voor het conserveren, aanbrengen van slijtlagen en metselwerk;
  • voortzetten renovatie houten bruggen in de Merenwijk;
  • start aanpassing 4 op afstand te bedienen bruggen naar machinerichtlijn;
  • voortzetting aanpassing 11 lokaal bediende bruggen naar machinerichtlijn.

Voor wat betreft de uitvoering van deze maatregelen is afgestemd met het programma Binnenstad en het programma Bereikbaarheid.

Beheer wegen

De gemeente onderhoudt conform beheerplan wegen 2017-2021 alle verhardingen op het minimum niveau: het wettelijke aansprakelijkheidsniveau (R–). Dat betekent dat alleen ingegrepen (onderhoudsmaatregel) wordt wanneer het aansprakelijkheidsniveau wordt overschreden. Het planmatig onderhoud is onderverdeeld in groot onderhoud en vervangingen. De planning van de onderhouds- en vervangingswerkzaamheden wordt afgestemd met de werkzaamheden die vanuit de programma’s Bereikbaarheid en Binnenstad worden uitgevoerd. Het groot onderhoud in 2018 vindt met name plaats in De Kooi, Dobbewijk-Zuid, Groenoord en Leeuwenhoek. Naar verwachting zal vanuit het meerjarig investeringsprogramma Haagweg Zuid en Gasthuiswijk in uitvoering komen. Vanuit weg- en groenbeheer wordt het (in 2016 gestarte) programma herstellen boomwortelschades voortgezet.

Uitvoeren straatreiniging en graffitibestrijding

Straatreiniging draagt bij aan een schone en veilige openbare ruimte door het vegen van zwerfvuil, blad en bloesem, het bestrijden van onkruid op verhardingen, het legen en schoonhouden van prullenbakken en het verwijderen van graffiti en illegaal plakwerk. Dit gebeurt grotendeels planmatig aangevuld met een hotspotaanpak in samenwerking met andere betrokken partijen. In 2016 is ervaring opgedaan met verschillende methoden (stoom, heet water en borstelen) van chemievrije onkruidbestrijding. In 2017 zijn de nieuwe werkwijzen in de vorm van een beeldbestek op de markt gezet. Eind 2017 zijn de resultaten samen met de aannemers geëvalueerd en op basis hiervan wordt de werkwijze waar nodig in 2018 bijgestuurd. Het blijkt dat er niet een bepaalde methode is die de voorkeur heeft maar dat de kracht van de chemisch vrije onkruidbestrijding zit in het toepassen van een mix van methoden om resistentie van onkruid te voorkomen. Op basis hiervan wordt de werkwijze waar nodig in 2018 verder bijgestuurd. Net als in 2017 wordt waar mogelijk verharding die niet wordt belopen of bereden (hier ontstaat meer onkruid) omgevormd tot groen.

Beheren walmuren

De werkzaamheden zijn gericht op het in stand houden (beheer, onderhoud en vervanging) van walmuren, damwanden en beschoeiingen en worden conform het beheerplan walmuren en beschoeiingen uitgevoerd. De volgende activiteiten worden in 2018 verricht:

  • vervangen en herstel damwand Binnenstad;
  • vervanging damwand Haarlemmertrekvaart;
  • herstel Groene Maredijk middels damwand en gedeeltelijke ophoging.

Beheren natuurvriendelijke oevers

De te leveren prestaties vinden hun grondslag in het beheerplan natuurvriendelijke oevers en bermen (2011– 2026). In 2018 vindt net als in 2017 een gerichter beheer van natuurvriendelijke oevers plaats aan de hand van richtsoorten (plant- en diersoorten waarop het beheer wordt afgestemd). Thema’s zijn “biodiversiteit & ecologie”. Nieuw in te richten en te beheren natuurvriendelijke oevers volgen bij het realiseren van de locaties uit het uitvoeringsplan groene hoofdstructuur.

Beheren straatmeubilair

De onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd volgens het beheerplan straatmeubilair 2017-2021. In 2018 worden daarnaast alle auto- en fietsbewegwijzeringen vanuit het programma Bereikbaarheid vervangen, tegelijk wordt een nieuw bewegwijzeringsplan opgesteld. In het kader van Ruimte voor Stad is het de verwachting dat in 2018 de meeste overbodige palen verwijderd zijn.

Verminderen van overlast in de eigen wijk

Uit de Stads- en wijkenquête van de afgelopen jaren blijkt dat met name van zwerfvuil, hondenpoep, onkruid en drijfvuil overlast ervaren wordt. Na een toename van de ervaren overlast de afgelopen jaren laat de Stads- en wijkenquête van 2017 een lichte daling zien. Bovendien krijgt de gemeente van haar bewoners een hoger rapportcijfer voor het onderhoud van de openbare ruimte (van 6,9 in 2015 naar 7,0 in 2017). In 2018 wordt zwerfafval verwijderd door dit één keer per twee weken in het openbaar groen te verwijderen. Voor het verwijderen van zwerfafval op verhardingen worden veegmachines ingezet in combinatie met handmatig vegen. Daarnaast worden elke dag de meldingen van overlast van zwerfafval opgepakt. Over het algemeen geeft dit een redelijk verzorgd beeld. Wel zien we plekken in de stad die sneller of meer vervuilen dan andere plekken. Per locatie wordt onderzocht wat de oorzaak is van de vervuiling. Wanneer er geconstateerd wordt dat de vervuiling ontstaat door dumpingen zal tevens een handhavingstraject worden gestart. Voor de aanpak van onkruid in 2018 worden verschillende technieken ingezet zoals borstelen met veegmachines en bestrijding met heet water. De onkruidbestrijding in Leiden gebeurt niet chemisch. Bij de bestrijding van drijfvuil zal in 2018 intensiever worden ingezet op een 20-tal hotspots. Voor het tegengaan van overlast door hondenpoep geldt dat in 2018 het nieuwe Hondenbeleid in werking treedt. De nota Hondenbeleid Leiden, waarin de inspraak is verwerkt, is in de zomer van 2017 vastgesteld. In 2018 worden de beleidsmaatregelen ten uitvoer gebracht: beborden van de zogenaamde losloopgebieden die door B en W zijn aangewezen als gebieden waar de aanlijnplicht niet geldt. Verder worden de afvalbakken met hondenpoepzakjes in de hele stad verwijderd. Poepzakjes mogen in de gewone afvalbakken worden gedeponeerd. Die afvalbakken worden herschikt en op efficiëntere plekken geplaatst. In ieder geval zullen bij de entrees van de parken grote bakken worden neergezet overeenkomstig het Handboek Openbare Ruimte. De hondenuitlaatstroken worden verwijderd. Overal in Leiden geldt immers een opruimplicht. De handhaving van de regels wordt geïntensiveerd overeenkomstig de visie op handhaving in de openbare ruimte 2016 – 2019. De voorlichting over de beleidsregels wordt met enige frequentie herhaald.

5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval
Wekelijks wordt bij de ruim 55.000 huishoudens in Leiden afval opgehaald. Daarnaast wordt afval gescheiden ingezameld middels 123 verzamelcontainers voor papier, 127 voor glas, 60 voor textiel en 17 voor kunststof. De invoering van ondergrondse containers ter vervanging van de wijkcontainers is in 2017 afgerond. In de komende twee tot drie jaar worden de bovengrondse containers voor glas, papier en textiel verder ondergronds gebracht.
In 2017 is het Leidse afvalbeleid geactualiseerd. Op basis van het geactualiseerde kaderstellend afvalbeleid wordt een uitvoeringsplan opgesteld. Vanuit het programma Duurzaamheid zijn voor het nieuwe afvalbeleid de volgende doelstellingen en doelen meegegeven: minder afval: reductie van afval door preventie en door inzet van afval als nuttige grondstof ten behoeve van een circulaire economie; minder zwerfafval: een schonere openbare ruimte, reductie van zwerfaval door preventie en door het aanbieden van het (zwerf) afval op de juiste plek; minder restafval: een forse reductie van het aandeel restafval door een betere afvalscheiding ter stimulering van hergebruik en nuttige toepassing van afvalfracties.

5A1.5 Beheren contracten buitenreclame
Om de opbrengsten betreffende buitenreclame ook in 2018 zoveel mogelijk op peil te houden wordt actief contractbeheer en contractmanagement toegepast. Ook worden in samenwerking met marktpartijen de mogelijkheden van innovatief gebruik van buitenreclame nader verkend. Het is een wens, in lijn met de visie openbare ruimte “Ruimte voor de Stad”, om het aantal objecten voor reclame-uitingen te verminderen. In 2018 wordt verder onderzocht op welke wijze hieraan invulling gegeven kan worden. Effectuering hangt af van o.a.de budgettaire gevolgen en de expiratiedata van de lopende contracten. Vermindering van de hoeveelheid reclameobjecten in de openbare ruimte is hiermee een zaak van langere adem. De huidige buitenreclame overeenkomst (exploitatie van bushokjes, reclamezuilen en grote 8m2 billboards) eindigt in januari 2020. In 2017 is de voorbereiding van de nieuwe aanbesteding gestart met een marktinventarisatie. In 2018 wordt deze aanbestedingsprocedure verder uitgevoerd. Ook de aanbesteding van A0- reclamedisplays die langs lichtmasten worden bevestigd, wordt in 2018 uitgevoerd.

5A1.6 Handhaven gebruik openbare ruimte
Het toezicht op en de handhaving in de openbare ruimte betreft de naleving van de lokale wet- en regelgeving zoals vastgelegd in de APV. De gemeente wil voorkomen dat een leefbaarheidsvraagstuk een veiligheidsvraagstuk wordt. Dit doet zij door in te zetten op de leefbaarheid in de wijken, onder andere door gericht toezicht en handhaving in de openbare ruimte. In 2016 is de Visie op Handhaving Openbare ruimte vastgesteld. In 2017 is de werkwijze zoals in de visie beschreven staat verder geïmplementeerd, met de drie pijlers informatie gestuurd werken, resultaatgericht sturen en optimaliseren van de ketensamenwerking. Dit alles met als doel effectievere en efficiëntere handhaving op straat. De toezichthouders en handhavers van de gemeente dragen bij aan het behouden of vergroten van de leefbaarheid in de wijken. De thema’s voor de komende jaren zijn onder andere afval, parkeren en hondenoverlast. Inzet op jeugdtaken, toezicht bij markten en evenementen en handhaving op het water zijn naast de hoofdthema’s belangrijke taakvelden. Als extra taak wordt in 2018 ingezet op terrassen, uitstallingen en andere objecten in de binnenstad om bij te dragen aan de beeldkwaliteit van een onderscheidende binnenstad. Uiteindelijk zal de gebiedsgericht samenwerking en resultaatgerichte sturing van toezicht en handhaving moeten leiden tot gedaalde percentages in de Stads- en wijkenquête 2017 en 2019 op de grootste ergernissen in de eigen buurt.

Effectindicatoren bij 5A Verharde openbare ruimte

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2018

2019

2020

2021

Doel 5A1 Schoon, heel en veilig *

5A1.a Rapportcijfer onderhoud openbare ruimte

6,9 (2013)
6,9 (2015)

7,0 (2017)

-

7,1

-

7,1

Stads- en wijkenquête

5A1.b Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' zwerfvuil ervaart

40% (2013)
47% (2015)

43% (2017)

-

39%

-

39%

Stads- en wijkenquête

5A1.c Gemeten kwaliteitsniveau 'zwerfvuil' **

B (2017)

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.d Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' hondenpoep ervaart

40% (2013)
36% (2015)

33% (2017)

-

30%

-

30%

Stads- en wijkenquête

5A1.e Gemeten kwaliteitsniveau 'hondenpoep' **

B (2017)

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.f Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' onkruid ervaart ***

27% (2013)
28% (2015)

26% (2017)

-

30%

-

30%

Stads- en wijkenquête

5A1.g Gemeten kwaliteitsniveau 'onkruid' **

B (2017)

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.h Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' drijfvuil ervaart

26% (2013)
29% (2015)

26% (2017)

-

30%

-

30%

Stads- en wijkenquête

5A1.i Gemeten kwaliteitsniveau 'drijfvuil' **

B (2017)

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.j Percentage inwoners dat het onderhoud van straten en wegen als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt **

56% (2013)

63% (2015)

67% (2017)

-

68%

-

68%

Stads- en wijkenquête

5A1.k Gemeten kwaliteitsniveau verharding **

B (2017)

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.l Percentage inwoners dat het onderhoud van straatmeubilair als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt **

62% (2013)

65% (2015)

66% (2017)

-

70%

-

70%

Stads- en wijkenquête

5A1.m Gemeten kwaliteitsniveau 'straatmeubilair' **

B (2017)

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

* De indicator "rapportcijfer woonomgeving" (bron: Veiligheidsmonitor) is uit de begroting verwijderd. Het rapportcijfer omvatte veel meer dan alleen een rapportcijfer over de openbare ruimte. Het was daarom geen valide indicator om het doel (schoon, heel en veilig) te meten.
** Deze indicatoren zijn met ingang van de Programmabegroting 2017 toegevoegd. De subjectieve beoordeling uit de Stads- en wijkenquête kan zo worden vergeleken met de objectieve beleidsmeting.
*** De streefwaarde van overlast neemt toe vanwege het verbod op chemische onkruidbestrijding.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.