Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Programmaplan / Omgevingskwaliteit / Beleidsterrein 5C Openbaar groen

Beleidsterrein 5C Openbaar groen

Leiden is een compacte stad met relatief weinig groen binnen de gemeentegrenzen. Dat hoeft het woongenot niet te beperken, als het kleinschalige groen in de stad maar van hoge kwaliteit is en de natuurlijke en recreatieve verbindingen met grotere groengebieden buiten de stad maar goed zijn. Direct rondom Leiden liggen namelijk grotere en diverse groengebieden zoals het plassengebied, de duinen, horsten en het Groene Hart.

Met de aanleg van het Singelpark en het opknappen van bestaande parken investeert Leiden de komende jaren flink in het groen in de stad. In samenwerking met de regionale partners worden binnen het programma Leidse Ommelanden projecten ontwikkeld om het groen in het ommeland van de stad beter bereikbaar en van hogere kwaliteit te maken. Hierdoor wordt het aantrekkelijker en gemakkelijker voor de burger gemaakt om de natuur buiten de stadsranden te beleven. Om dit te stimuleren worden binnen de stad groene recreatieve routes aangelegd die de aansluiting vormen tussen ommelanden en het Singelpark. Naast een goede kwaliteit van het groen zelf, is het van belang dat deze groenstructuren bekend zijn, gewaardeerd worden en goed gebruikt worden door de inwoners van Leiden.

Bewonersparticipatie wordt steeds belangrijker voor het groen in de stad. In de participatie heeft de gemeente een belangrijke rol in het afstemmen van vraag en aanbod, belangengroepen met elkaar in contact brengen, waar mogelijk initiatieven faciliteren, concrete mogelijkheden bieden om onderling kennis en diensten uit te wisselen, convenanten afsluiten. Voorbeeld hiervan is de bomenverordening 2015 die in 2016 is vastgesteld na een participatietraject met belanghebbenden. De bomenverordening is vastgesteld met een Groene Kaart waarbij er voor belanghebbenden eenmaal per jaar mogelijkheid bestaat om bomen aan te melden als waardevolle boom voor bescherming onder de Groene Kaart.

Er wordt als uitwerking van de structuurvisie 2025 structureel geïnvesteerd in de groenstructuren die er zijn, met name in de parken en de samenhang tussen de groengebieden. Kwaliteitsverbetering en een kwaliteitsslag van het groenbeheer krijgen daarbij de volle aandacht. Het is onze ambitie om het groen in de stad te behouden en, waar mogelijk, te versterken. Dit met aandacht voor biodiversiteit – conform de duurzaamheidsambities van de gemeente Leiden. We willen dit realiseren met gebruik van bestaande middelen, door prioriteiten te stellen en door een gerichte inzet van het beschikbare budget. Het groene en recreatieve karakter van de Oostvlietpolder wordt versterkt volgens het door de gemeenteraad vastgestelde Toetsingskader Oostvlietpolder. Speerpunten van gemeentebeleid zijn de aanleg van een recreatieve verbinding tussen recreatiegebied Vlietland, de Oostvlietpolder en polderpark Cronesteyn en de duurzame inpassing van de RijnlandRoute.

Doelen en prestaties bij 5C Openbaar groen

Doel

Prestatie

5C1 Behoud van de kwaliteit van het openbaar groen

5C1.1 Doorontwikkelen beleid groen

5C1.2 Renoveren en herinrichten parken

5C1.3 Beheren openbaar groen

5C1.4 Behandelen kapvergunningen

5C2 Verbeteren kwaliteit en vergroten recreatieve waarde openbaar groen

5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid dierenwelzijn en biodiversiteit

5C2.2 Opvang zwerfdieren

5C2.3 Ontwikkelen en uitvoeren beleid regionaal groen

5C2.4 Uitvoeren ontwikkelplan Oostvlietpolder

5C2.5 Aanleggen Singelpark

5C1.1 Doorontwikkelen beleid groen
In 2017 wordt het uitvoeringsprogramma voor de verbetering van de groene hoofdstructuur vastgesteld. Hierin zijn de maatregelen opgenomen om het groensysteem in de stad zo robuust en kwalitatief hoogwaardig mogelijk te maken, conform de ambities uit de Structuurvisie 2025 en de Kadernota kwaliteit openbare ruimte, die zijn gebundeld in de Nota “Versterken en verbinden van Groen in Leiden (2013)”. Het uitvoeringsprogramma loopt van 2017-2025. Het uitvoeringsprogramma is afhankelijk van bestaande budgetten. Het verschil tussen het huidige (beeld)kwaliteit van de groenstructuur naast het gewenste beeld vormt de basis voor het uitvoeringsprogramma. Met name de groene hoofdstructuur in de stad en de verbindingen met de omgeving zijn belangrijk. De duurzaamheidsambities van Leiden zetten in op een groenere stad en op een hogere biodiversiteitswaarde van het bestaande en nieuwe groen in de stad. Om een hoogwaardig groene stad te realiseren worden reststukjes omgevormd naar aantrekkelijke onderdelen van de openbare ruimte in de buurt of wijk waarbij de verbetering van biodiversiteit ook hier het leidende beginsel is. Het uitvoeringsprogramma geeft een leidraad voor de verbetering van de groene hoofdstructuur. Onderdeel hiervan vormt een onderzoek naar mogelijkheden van verbetering van de biodiversiteit van het groen in Leiden en een inventarisatie van reststukjes die in aanmerking komen tot omvorming. In 2017 wordt de versterking van de groene ruggengraat van Park Leidse Hout naar Dieperhout afgerond, conform de Structuurvisie.

5C1.2 Renoveren en herinrichten parken
De gemeente Leiden heeft binnen haar grenzen verscheidene stadsparken en groenplekken. Het doel is om de parken in goede conditie te houden door deze ongeveer eens in de 25 jaar te renoveren. Daarmee wordt een park weer toekomstbestendig en beantwoordt weer aan de veranderende behoeften van gebruikers. Het investeringsplan volgt een meerjarenplanning. Deze planning is gebaseerd op de “afschrijving” of slijtage van een park; de looptijd van het beheerplan (25 jaar); de Structuurvisie tot 2025 en het Structuurplan Groen (2013); en de dynamiek in de omgeving, zoals wijkvisies, bouwplannen of burgerinitiatieven. De planning van het groot onderhoud is maatwerk en er is flexibiliteit nodig om te kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen. In 2017 wordt de renovatie van het Van der Werfpark gerealiseerd, die in 2016 is voorbereid. Daarnaast wordt de groene structuur van de Bernhardkade versterkt. Voorts zal de hoofdstructuur van de Korte Vlietzone worden versterkt, het betreft renovatie aan het groen. Daarnaast wordt in 2017 de renovatie van het Morspark, naar aanleiding van het burgerinitiatief Morslint afgerond. Ook wordt de oprijlaan van Rhijnhof aangepakt in het kader van gemeentelijke afspraken over het Masterplan Rhijnhof.

In 2017 wordt de uitvoering afgerond van het kaderbesluit ‘Groen in de Zeeheldenbuurt’. Het gaat om:  

  • Project "Ommetjes in de Zeeheldenbuurt" : het realiseren van een aaneengesloten voetpadenstructuur in de Zeeheldenbuurt en langs de oevers van het eiland voor wandelaars;
  • Project "Vergroenen en verbeteren van de openbare ruimte van de Zeeheldenbuurt": het vergroenen van de stenige straten in de Zeeheldenbuurt, stukjes van straten, tuinen en vergroenen van privaat gebied met als doel dat bewoners elkaar meer kunnen ontmoeten en verblijven op straat. Een ander doel is een duurzame buurt te realiseren die de gevolgen van klimaatverandering kan opvangen;
  • Project "Herontwikkeling Park Zeeheldenbuurt en Bontekoe": het huidige Zeeheldenpark inrichten als intensief te gebruiken, toegankelijke, uitnodigende groene ruimte voor alle buurtbewoners, incidentele bezoekers van buiten de buurt en ondernemers en werknemers van bedrijventerrein de Waard. Dit park te verbinden aan de groene zone Bontekoe en daarmee onderdeel te zijn van de ommetjes.

5C1.3 Beheren openbaar groen
In 2017 wordt voor groen ingezet op vergroting van participatie bij de inrichting en beheer als onderdeel van de uitwerking van de visie op openbare ruimte. De “basis inrichting openbare ruimte” is hierbij een uitgangspunt. Daarnaast wordt nadrukkelijk gezocht naar locaties die vergroend kunnen worden. Bijvoorbeeld stukken verharding die niet tot nauwelijks betreden worden of stenige speelplekken die een groenere inrichting krijgen wanneer deze aan vervanging toe zijn. Uit het werkplan voor de ecologische hoofdstructuur volgen diverse locaties die omgevormd zullen worden in een meer bijenvriendelijke inrichting. Op deze locaties en andere locaties wordt ook een bijenvriendelijker beheer toegepast. Onderzocht wordt in hoeverre het sinusbeheer, een vorm van insectenvriendelijk maaibeheer,  in Leiden in te voeren is. Met sinusbeheer wordt elke keer in wisselende patronen (sinussen) gemaaid. Hierdoor ontstaat er een maximum aan variatie, met delen die jaarrond of zelfs meerdere jaren overstaan tot en met delen die tot drie of zelfs vier keer toe per seizoen worden gemaaid. Zo is er op elk moment van het jaar voor insectensoorten wat wils; van nectarplanten tot overwinteringsplekken.

5C1.4 Behandelen kapvergunningen
Sinds 2015 gaat de gemeente op een andere manier om met het bestaande bomenbestand. Het bestaande bomenbestand wordt gezien als ruimtelijke kwaliteit. Bij ruimtelijke ingrepen wordt vanaf de initiatieffase al zorgvuldig gekeken hoe bomen behouden kunnen blijven. Daarnaast vindt in een vroeg stadium vooroverleg plaats tussen de verschillende betrokken afdelingen over een op handen zijnde kapvergunningaanvraag. Pas in het uiterste geval wordt tot kap over gegaan. Bij ruimtelijke ingrepen door de gemeente zelf wordt beter toezicht gehouden op het behoud en eventuele kap van bomen. Verder wordt het toezicht op illegaal kappen en verleende kapvergunningen geïntensiveerd.

5C2.1 Ontwikkelen en uitvoeren beleid dierenwelzijn en biodiversiteit
De nota Dierenwelzijn is in 2016 geëvalueerd. De evaluatie heeft uitgewezen dat gestelde doelen en voorgestelde afspraken uit de nota zijn uitgevoerd. Veranderingen in de wetgeving met betrekking tot dierenwelzijn in de toekomst worden gesignaleerd en waar nodig zal er actie worden ondernomen.

Vrijwillige imkers beheren diverse bijenstallen in de stad. “Nieuwe” imkers zijn regelmatig op zoek naar plekken in de stad waar zij hun bijen kunnen plaatsen. In samenwerking met de reeds actieve imkers zullen locaties uitgezocht worden waar nieuwe kasten of korven geplaatst kunnen worden. Het Stadsnatuurmeetnet is een monitoringsinstrument voor de flora en fauna in Leiden. De informatie is beschikbaar in tabelvorm en op de kaart (Natuurinleiden.nl).

Eind 2015 zijn de Duurzaamheidsambities 2030 en de Duurzaamheidsagenda 2016-2020 vastgesteld. Biodiversiteit is een van de 6 thema’s waarbij de volgende drie doelstellingen zijn vastgesteld:

  1. Uitbreiding en verbinding groen voor biodiversiteit en recreatiel;
  2. Bewoners vergroenen mee;
  3. Biodiversiteit als uitgangspunt.

In het Werkplan Duurzaamheid 2016-2020 (mei 2016) zijn de doelstellingen vertaald naar concrete maatregelen. Naast lopende projecten als het Singelpark, vergroening van de Oostvlietpolder, Leidse ommelanden en de aanleg van groene recreatieve routes wordt in 2017 het ecologisch netwerk van Leiden in beeld gebracht en worden waar mogelijk knelpunten aangepakt in de inrichting en het beheer. In het kader van de Omgevingsvisie wordt de biodiversiteit van het Hart van Holland gebied in beeld gebracht en wordt bekeken wat de (unieke) waarde hiervan is. De gegevens van het Stadsnatuurmeetnet vormen voor beiden de basis. Ook wordt met het IVN een Platform voor groene initiatieven opgezet en een campagne gevoerd voor vergroening van de leefomgeving. In 2017 zal de regeling voor Groene Daken verder onder de aandacht worden gebracht en worden uitgevoerd.

5C2.2 Opvang zwerfdieren
Stichting Dierentehuizen Leiden en omstreken verzorgt de opvang, bewaren en overdracht van de zwerfdieren voor de gemeente Leiden. Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten en Zoeterwoude. Deze opvangactiviteit is een wettelijke verplichting voor de gemeente. De gemeenten dragen bij aan de kosten van de zwerfdieren voor maximaal 14 dagen. Na 14 dagen worden de dieren aan het asiel in eigendom overgedragen.

5C2.3 Ontwikkelen en uitvoeren beleid regionaal groen

Het regionaal groenbeleid richt zich in 2016 op de uitvoering van het programma Leidse Ommelanden. Dit groenprogramma loopt van 2015 tot en met 2020. Het programma realiseert een netwerk aan groene routes vanaf het Singelpark langs aantrekkelijke en bijzondere plekken in de ommelanden. Economische, historische en ecologische functies worden gecombineerd en eigentijdse behoeften worden vervuld terwijl tegelijkertijd wordt bijdragen aan de kwaliteiten van het landschap. De gemeenten Leiden, Leiderdorp, Kaag en Braassem, Teylingen, Oegstgeest, Katwijk, Voorschoten en Zoeterwoude voeren gezamenlijk met de Provincie Zuid-Holland het programma uit en maken daarbij gebruik van elkaars expertise.

In 2017 worden in Leiden de volgende prestaties voorzien:

  • bewegwijzering van de recreatieve fietsroutes;
  • uitbreiding en bewegwijzering van het wandelnetwerk;
  • monitoring hoe recreanten de groen-recreatieve routes ervaren.

In 2017 worden in de ommelanden de volgende prestaties voorzien:

  • meetsysteem voor het monitoren van de regionale biodiversiteit op specifieke locaties;
  • biodivers inrichten van bedrijventerrein Grote Polder (Zoeterwoude);
  • fysieke herinrichting van Klinkenbergerplas en Kagerzoom;
  • aanleg van nieuwe fietspaden en extra natuur in de Boterhuispolder (Teylingen).

5C2.4 Uitvoeren ontwikkelplan Oostvlietpolder
De Oostvlietpolder wordt conform het door de raad vastgestelde Toetsingskader Oostvlietpolder ontwikkeld tot een duurzaam groen gebied met meer recreatiemogelijkheden. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de door de gemeente aangestelde gebiedsbeheerder het Zuid Hollands Landschap (ZHL). In de eerste helft van 2017 wordt de aanleg van de 2e fase van natuur- en recreatiegebied ‘t Vogelhoff afgerond. Onderdeel daarvan is de ontwikkeling van ’t Bijenhoff; een unieke samenwerking tussen de gemeente Leiden, ZHL, architectenbureau GAAGA, het ROC Leiden, imkers en adviseurs van Naturalis en stichting EIS. In 2017 wordt gestart met het ontwerp van fase 3. Dit in afstemming met de Provincie Zuid Holland om in combinatie met de aanleg van de Rijnlandroute ook fase 3 (de aansluiting met polderpark Cronesteijn door op termijn een fietstunneltje onder de Europaweg en met recreatiegebied Vlietland) te realiseren. De aanleg van het tunneltje zal pas kunnen plaatsvinden bij de herinrichting van de Europaweg als onderdeel van de Rijnlandroute. In 2017 start hiervoor de ontwerpfase.

5C2.5 Aanleggen Singelpark
De gemeenteraad heeft eind 2013 het kaderbesluit Singelpark vastgesteld: een ambitieus project om een aaneengesloten groene singelrand rondom de binnenstad van Leiden te realiseren. Een park van en voor de bewoners, een groene omlijsting van de historische binnenstad, een park waar Leiden zich nog meer mee op de kaart zet. Bij de vaststelling van het Kaderbesluit Singelpark is door de raad een prioritering van deelgebieden en onderdelen vastgesteld en is de opdracht gegeven om deze verder uit te werken tot definitieve ontwerpen en in uitvoeringsbesluiten aan de Raad voor te leggen. Bij het kaderbesluit zijn de volgende deelgebieden/onderdelen geprioriteerd:

1. Zeven brugverbindingen t.b.v. de aaneengesloten singelrand;

2. Singelroute met o.a. routeaanduiding / routemarkering / entrees / informatieverschaffing;

3. Lammermarkt;

4. Nuon-gebied (Energiepark);

5. Arsenaalplein;

6. Morspoort & Park de Put;

7. Blekerspark;

8. Ankerpark;

9. Katoenpark;

10. Bereikbaarheid Hortus botanicus.

De geprioriteerde deelprojecten zijn en worden gefaseerd opgepakt en uitgewerkt naar uitvoeringsbesluiten. In 2015 is een uitvoeringsbesluit genomen over de ‘herinrichting Morspoort & Park de Put’. In de eerste helft van 2016 zijn uitvoeringsbesluiten genomen over ‘definitief ontwerp Energiepark’, ‘definitief ontwerp Singelparkroute’ en ‘herinrichting Lammermarkt’. In 2016 is voorts een collegebesluit genomen over de restauratie en behoud van de aula begraafplaats Groenesteeg. In de tweede helft van 2016 wordt een uitvoeringsbesluit ‘Brugverbindingen' aan de raad voorgelegd. In de eerste helft van 2017 wordt een besluit voorgelegd over Hortus botanicus’, Blekerspark, en in de tweede helft van 2017 een besluit over het Katoenpark (als onderdeel van vergroening Lakenplein). De uitwerking van het project Ankerpark naar een uitvoeringsbesluit loopt vertraging op in verband met nader bodemonderzoek. Het project Arsenaalplein wordt op termijn uitgewerkt i.s.m. universiteit en aansluitend op de herontwikkeling Witte Singel/Doelencomplex. Binnen de looptijd 2014 – 2018 wordt het project gefaseerd gerealiseerd. Het gehele project ligt daarmee goed op koers.

Effectindicatoren bij 5C Openbaar groen

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2017

2018

2019

2020

Doel 5C1 Behoud en verbetering van de kwaliteit van het openbaar groen

5C1.a Percentage inwoners dat het onderhoud van groen als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt *

72% (2011)
74% (2013)
72% (2015)

72%

-

72%

-

Stadsenquête

Doel 5C2 Recreatieve waarde groen vergroten

5C2.a Rapportcijfer door Leidenaren voor de recreatieve kwaliteit van groen en water in de omgeving van Leiden

7,3 (2010)
7,3 (2013)
7,6 (2015)

7,6

-

7,6

-

Stadsenquête

* Deze indicator wordt ten opzichte van de vorige begroting op een andere manier gepresenteerd. Zo geeft de indicator beter weer wat aan de inwoners in de Stadsenquête is gevraagd.