Ga naar boven

Inleiding

In programma 5 presenteert het college de plannen en ontwikkelingen op het gebied van de omgevingskwaliteit. Door effectief beheer- en onderhoudsbeleid en uitvoering zorgt Leiden voor een verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte en water en groen in Leiden. Met een ambitieuze Duurzaamheidsagenda wordt geïnvesteerd in een toekomstbestendige en duurzame omgevingskwaliteit in en om de stad. Leiden neemt zo haar verantwoordelijkheid aangaande het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen, het in stand houden en verbeteren van biodiversiteit en het voorkomen van afval. Sinds 2016 heeft Leiden in de Programmabegroting een bijzonder programma Duurzaamheid opgenomen, naast de bijzondere programma's Bereikbaarheid en Kennisstad.

Beleidsterrein

Maatschappelijk effect

Vertaling naar een doel

5A Verharde openbare ruimte

Voldoende tevredenheid gebruikers openbare ruimte en verantwoordelijk gedrag van de gebruikers.

5A1 Schoon, heel en veilig

5B Openbaar water

Droge voeten en schoon water.

5B1 Waterkwantiteit op orde en verbeteren waterkwaliteit

Voldoende tevredenheid recreatief gebruik van het water door bewoners en bezoekers en verantwoordelijk gedrag van de gebruikers.

5B2 Recreatieve waarde water vergroten

5C Openbaar groen

Voldoende tevredenheid gebruikers openbaar groen en verantwoordelijk gedrag van de gebruikers.

5C1 Behoud van de kwaliteit van het openbaar groen

Meer gebruik van het recreatief groen door bewoners en bezoekers.

5C2 Verbeteren kwaliteit en vergroten recreatieve waarde openbaar groen

5D Duurzaamheid

De stad behouden voor toekomstige generaties.

5D1 Leiden duurzame stad

Basis: Beheer Kapitaalgoederen

In het afgelopen jaar zijn – conform een vijfjarige cyclus – de beheerplannen voor kapitaalgoederen geactualiseerd (planperiode 2017-2021). Die actualisering leidt in de regel tot nieuw inzicht over het geldbedrag dat jaarlijks nodig is voor onderhoud en beheer van gemeente-eigendommen in de stad, zoals bruggen, walmuren, straten en gebouwen. Uit de actualisering van beheerplannen is gebleken dat meer geld nodig is dan tot op heden in de programmabegroting was opgenomen. Voor het duurzaam in stand houden van de kapitaalgoederen vormen de beheerplannen 2017-2021 de basis. Hiermee realiseren we een integrale manier van beheren: niet alleen onderhoud maar ook de afstemming met andere projecten vanuit bijvoorbeeld programma Bereikbaarheid. Door beheerkennis expliciet in te zetten bij ontwikkeling, inrichten, handhaving en vergunningverlening wordt een bijdrage geleverd aan een optimaal en efficiënt te beheren openbare ruimte. Het resultaat is een schone, hele en veilige leefomgeving die voldoet aan vastgestelde kwaliteitsniveaus en functies zoals bereikbaarheid en toegankelijkheid.

Visie: Ruimte voor de stad

In 2016 lag de focus op het verder operationaliseren en realiseren van de drie speerpunten (zie onderstaand) uit de visie. Daar gaan we in 2017 mee door.

Ruimte om te leven

De openbare ruimte biedt mogelijkheden aan mens (en dier) om er een eigen invulling aan te geven. Daar waar ruimte is om te leven, kunnen mensen elkaar ontmoeten en in gesprek raken. Inwoners van de stad worden nadrukkelijk uitgedaagd om mede-eigenaar van de (openbare) ruimte te worden.

  • Terugdringen van objecten op straat en in de wijken. We identificeren concrete projecten in de openbare ruimte waar we het aantal objecten terug brengen. De wijkgesprekken ‘Samen aan de slag’ en de daaruit voortvloeiende wijkschouwen vormen de basis hiervoor.
  • Verder realiseren en werken naar de basisinrichting openbare ruimte waarbij het ontwerp een meer sobere en duurzame inrichting (gazon, verharding, water en bomen) met zich meebrengt. Dit schept ruimte voor bewonersinitiatieven.
  • Bevorderen van biodiversiteit met oog voor het stads ecologisch systeem en niet alleen vanuit meer soorten beplanting. Zowel op het gebied van inrichting en sortiment als de onderhoudsmethodieken.
  • Stimuleren van een betere verhouding tussen steen en groen (klimaatadaptatie).
  • Vergroenen van speelplekken

Keuze voor een schone hele en veilige stad

We zorgen voor een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is. Onder “veilig” verstaan we ook sociaal veilig en toegankelijk.

  • Organiseren van wijkschouwen ter bevordering van de toegankelijkheid voor minder validen.
  • Inventariseren van geografische locaties in de stad waar zich in de openbare ruimte structurele beheer- en/of onderhoudsproblemen en realiseren vervolgens een adequate aanpak.
  • Stimuleren en faciliteren van zelfbeheer in de openbare ruimte tijdens de wijkavonden ‘Samen aan de slag’.
  • Optimaliseren van de verwerking en afhandeling van meldingen, klachten en aanvragen over de openbare ruimte.
  • Inzetten van serviceteams die na uitvoering van een wijkschouw of schouw van een bedrijventerrein snel kleine gebreken herstellen.
  • Het koppelen van onderhoudsmedewerkers aan vaste werkgebieden ter bevordering van de lokale kennis en betrokkenheid.

Stad terug aan de burger/ onze eigen buurt

In wijken en buurten kunnen inwoners in overleg met elkaar zelf “kleur en identiteit” geven aan de omgeving, zelf invulling geven aan de ruimte. Die invulling kan tijdelijk zijn of structureel, en waar nodig kunnen inwoners zelf investeren in de ruimte of zelf het onderhoud regelen.

  • Organiseren van wijkavonden ‘Samen aan de slag’ waarbij inwoners worden uitgenodigd om plekken in de openbare ruimte in eigen beheer en onderhoud te nemen (zelfbeheer). En in sommige gevallen – wanneer het gebruik dit vraagt – de openbare ruimte her in te richten. In alle gevallen moet sprake zijn van een coproductie waarbij het principe is dat het initiatief niet mag leiden tot meer beheer- en onderhoudswerk voor de gemeente.
  • Afstemmen van beheeractiviteiten met de stad door inzage te geven in wat er gedaan gaat worden met bijbehorende planning zodat ideeën en wensen van bewoners eventueel meegenomen kunnen worden.
  • Bijdragen aan de speerpunten die voortkomen uit de wijkagenda’s die worden ontwikkeld vanuit het programma Maatschappelijke Ondersteuning. Er worden wijkagenda’s opgesteld door en voor bewoners, vrijwilligers en professionals. De beheeragenda van de gemeente sluit zoveel mogelijk aan bij deze wijkagenda’s.

In 2016 is inzichtelijk (brief raad Z/16/294936 d.d. 26 april 2016) gemaakt met welke maatregelen de nog openstaande taakstelling wordt gerealiseerd en of een maatregel een negatief effect heeft op de kwaliteit van de openbare ruimte of de servicegraad aan de inwoners van Leiden. Aanvullende maatregelen (naast die in bovengenoemde brief zijn opgenomen) om de taakstelling voor 2017 te realiseren zijn: verlaging van het innovatiebudget voor openbare verlichting; minder prullenbakken in de openbare ruimte; een andere vorm van maaibeheer gericht op het vergroten van de biodiversiteit, het omvormen van luxe ingerichte groenlocaties naar een meer groene basisinrichting (minder rozenperken en heesters); meer speelaanleidingen in plaats van speeltoestellen en  het verminderen van het aantal in gebruik zijnde schrikhekken dat bij afzettingen tijdens werkzaamheden aan kunstwerken wordt gebruikt.

Net als in 2016 wordt aan het eind van 2017 de stand van zaken over de uitwerking van de visie weergegeven. Dit gebeurt aan de hand van onderwerpen zoals bijvoorbeeld het verloop van de wijkschouwen, de wijkavonden, bewonersinitiatieven, beheerkalender, beheerinitiatieven, verwijderen objecten uit de openbare ruimte en de duurzaamheids- en biodiversiteitsaspecten.

Duurzaamheid: voldoen aan internationale afspraken en voorop lopen als kennisstad

De Duurzaamheidsambities 2030 zijn eind 2015 door de gemeenteraad vastgesteld. De ambities sluiten aan bij de afspraken die zijn gemaakt bij de klimaattop in Parijs, als kennisstad willen we ook voorop lopen. Duurzaamheid is als derde pijler voor onze stad benoemd, naast Kennis en Cultuur. Tegelijkertijd met de Duurzaamheidsambities 2030 is de Duurzaamheidsagenda 2016-2020 vastgesteld. Hierin zijn de ambities vertaald naar 16 doelstellingen op 6 thema’s: Energie, Biodiversiteit, Afvalstromen, Duurzaam ondernemen, Duurzame mobiliteit, Klimaatadaptatie. Centraal staat de uitvoering van maatregelen met de stad. De gemeente, naast dat zij zelf maatregelen neemt, faciliteert, informeert en subsidieert de stad om te verduurzamen. Het Werkplan Programma Duurzaamheid 2016-2020 geeft een overzicht en planning van de maatregelen. In het bijzonder programma duurzaamheid wordt dit nader toegelicht.