Programmabegroting 2022

Bijzonder programma Kennisstad

Leiden, internationale kennisstad
In Leiden geloven we dat kennis die je samen maakt, de versneller is van welzijn in de stad en tegelijkertijd de kwaliteit van onderwijs en onderzoek bevordert en zichtbaar maakt. Omdat kennis steeds meer een voorwaarde is voor maatschappelijk succes, welvaart en welzijn, zijn gemeente en partners in 2012 gestart met het programma Kennisstad. Door gericht samen op te trekken, versterken we de positie van Leiden en de regio op het gebied van de kennisontwikkeling en de kenniseconomie. Leiden heeft zich daarmee gaandeweg in de afgelopen decennia een positie veroverd in de top van Europese kennisregio’s. Hier geldt echter wel: Aan de top komen is één, bij de top blijven is zeker niet vanzelfsprekend. Veel van onze kennispartners hebben de wereld als speelveld. De concurrentie is hier groot. Dit vergt van ons als gemeente en regio een hierop toegesneden strategie.
De kenniseconomie stopt niet bij onze gemeentegrens. Daarom werken we nauw samen met o.a. de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag en de Economic Board Zuid-Holland Daarnaast hebben we via het Netwerk Kennissteden Nederland een nauwe samenwerking op nationaal niveau met andere kennissteden, onder andere via de City Deal 'Kennis Maken'.
De samenwerking met onze kennispartners draagt gericht bij aan de realisatie van de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Voor programma kennisstad gaat het daarbij met name om de doelen ‘Kwaliteitsonderwijs’ (nr. 4), ‘Duurzame steden en gemeenschappen’(nr. 11) en ‘Partnerschap om doelstellingen te bereiken’ (nr. 17). In 2020 heeft Leiden zich aangesloten bij Gemeenten4GlobalGoals van de VNG. In 2022 zullen we onderzoeken of het onderwijs in Leiden een extra impuls gegeven kan worden door als Leiden toe te treden tot het UNESCO Global Network of Learning Cities. Een netwerk met ruim 200 andere steden.

De doelen
Het programma Kennisstad kent twee hoofddoelen:

  • Kennisinstituten en kennisbedrijven floreren optimaal in Leiden;
  • Leiden (de stad, de regio en haar inwoners) heeft maximaal voordeel van de kennisinstellingen. 

De uitvoeringsstrategie
Als gemeente willen wij deze doelen bereiken door hechte samenwerking met onze kennispartners. Hiertoe hebben we een samenwerkingsovereenkomst Programma Kennisstad 2017-2021 afgesloten met onze strategische samenwerkingspartners Universiteit Leiden, LUMC, Hogeschool Leiden en Naturalis Biodiversity Center. Een gezamenlijk aangestelde Kennismakelaar werkt voor en namens de gemeente en de overige 4 partners aan de uitvoering en verdere versterking van de in deze overeenkomst afgesproken doelen, middels diverse projecten en (netwerk)activiteiten. Deze samenwerkingsovereenkomst zal per 2022 verlengd worden. Met deze overeenkomst wordt inhoud en uitvoering gegeven aan de gezamenlijke wens nog intensiever met elkaar samen te werken. Tegelijkertijd wordt daarmee mede richting aan de samenwerking met andere partijen gegeven. Hierbij gaat het om (kennis)partners als het primair en voortgezet onderwijs, het mbo, de musea, TNO, Technolab, LeidenGlobal, BplusC e.d.


In het najaar van 2021 zijn het gemeentelijke programma en de samenwerkingsovereenkomst Leiden Kennisstad geëvalueerd. Daarbij is aandacht geschonken aan de bereikte (inhoudelijke) resultaten van het programma en de effecten van deze manier van (samen-)werken. De resultaten van de evaluatie en de aanbevelingen kunnen dienen als input richting de te houden gemeenteraadsverkiezingen in het voorjaar van 2022 en het op te stellen nieuwe beleidsakkoord voor de periode 2022-2026. De doorwerking daarvan zal financieel en organisatorisch in 2022 verder vormgegeven worden en voor verdere besluitvorming worden voorgelegd bij gemeente en partners.
Op basis van de evaluaties en de aanbevelingen zullen we ons in 2022 in ieder geval focussen op:

  • Studenten, hun docenten en de onderzoekers in onze stad nog beter gestructureerd betrekken bij de aanpak van onze maatschappelijke opgaven (Leren met de Stad / Leiden Education Fieldlab. Wij doen dit door middel van cocreatie, waarbij we qua vorm toewerken naar een gezamenlijke onderzoeks- en uitvoeringsagenda;
    Extra inzet samen met de kennisinstellingen gericht op het thema Leefstijl en Preventie waarmee we dit thema, juist met de ervaringen van de coronapandemie, nog beter denken te kunnen aanpakken voor onze inwoners;
  • In samenspraak met onze onderwijspartners naast theoretisch opgedane kennis, ervaringsdeskundigheid waarderen en inzetten als vorm van kennis en inzetten voor de maatschappelijke doelstellingen en opgaven van de stad;
  • Het bieden van een rijke leeromgeving voor leerlingen, studenten (mbo, hbo en wo) en citizen science (stad als lab/een leven lang leren). Dit mede door het creëren van leerecosystemen (voorschools, PO, VO) onder andere door programma’s als Verwonder om de Hoek;
  • Op verschillende manieren de samenwerking stimuleren tussen onze kennis- en onderwijspartners ter bevordering van duurzaam partnerschap en innovatie in het onderwijs;
  • Het mbo nog nadrukkelijker in beeld brengen als partner in Leiden, internationale kennisstad;
  • De onderscheidende kwaliteiten van onze stad (de mix van kennis en cultuur) inzetten op een versterkte en programmatische samenwerking tussen gemeente, musea, en de universitaire vakgroep Musea, Collecties en Samenleving, waarmee het DNA van Leiden met al haar collecties en onderzoek zichtbaar, beleefbaar en bruikbaar wordt gemaakt;
  • Studentenwelzijn: Juist in de afgelopen coronapandemie is gebleken dat er op het gebied van studentenwelzijn ook voor grote groep inwoners van onze stad een rol ligt voor de gemeente. We willen daartoe het Convenant Student en Stad verder verdiepen en zullen daartoe ook gericht zogenoemde studentmedewerkers aanstellen. In het najaar van 2021 hebben we daar al een start mee gemaakt;
  • De verdergaande internationalisering, waarbij we optimaal gebruik willen maken van het feit dat we in 2022 een heel jaar lang European City of Science zijn. De opgedane ervaringen en opgebouwde netwerken zullen we in de komende jaren verder uitbouwen;
  • Buitenlandse studenten en werknemers krijgen in Leiden een warm welkom. Zij worden zodanig ontvangen dat ze de ambassadeurs worden van Leiden en haar instellingen in het buitenland. Dat uit zich in het bevorderen van kwantitatief en kwalitatief voldoende huisvesting voor buitenlandse studenten, medewerkers en gasten, maar ook bijvoorbeeld in voorzieningen zoals het Expat / International Centre Leiden en de (door)ontwikkeling van congreslocaties.

De beschikbare middelen
De afgelopen jaren is gebleken dat er, naast positieve resultaten op het gebied van werkgelegenheid, welvaart, welzijn, onderwijs, ook financiële voordelen zijn behaald met het programma Leiden Kennisstad. Iedere gemeentelijke euro geïnvesteerd via programma Kennisstad heeft minimaal een directe verdubbeling / verdrievoudiging aan externe financiering opgeleverd.
In de kaderbrief 2021-2025 is aangegeven dat de activiteiten binnen dit programma feitelijk een structurele financiering noodzakelijk maakt. Zeker omdat kennis één van de twee pijlers van de ontwikkelingsvisie ‘Leiden, Stad van Ontdekkingen’ is. Besluitvorming over structurele financiering is aan de nieuwe gemeenteraad, na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022.
In 2022 is er een incidenteel gemeentelijk budget beschikbaar van zo’n 600.000 voor:

  • cofinanciering van het gemeentelijk deel in de uitvoering van de samenwerkingsovereenkomst tussen Universiteit, LUMC, Hogeschool, Naturalis en gemeente;
  • planvorming en inzet stagiaires op de programmadoelen;
  • cofinanciering van het gemeentelijk deel van Kennismakelaar & Communicatie in relatie tot de samenwerkingsovereenkomst Leiden Kennisstad;
  • het convenant Student en Stad.

Daarnaast is een bedrag van 225.000 uit de Reserve Economische Impulsen Kennisstad toegevoegd aan het kennisstadbudget. Dit bedrag zal dienen als cofinanciering voor de samenwerking tussen gemeente, de universitaire Onderzoeksgroep ‘Musea, Collecties en Samenleving’ / LeidenGlobal en de uitrol van Eduroam in de publieke buitenruimte. De voorbereiding en uitvoering van deze werkzaamheden zijn voorzien in de afgesloten samenwerkingsovereenkomst Leiden Kennisstad.
De gemeentelijke bijdrage aan het jaar dat Leiden de titel European City of Science 2022 mag voeren, is vooruitlopend hierop in 2021 reeds als subsidie verstrekt aan de Stichting ECS 2022. In deze stichting is de gemeente als één van de founding partners vertegenwoordigd.