Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Paragrafen / Bijzonder programma Leiden 2040 / Omgevingswet

Bijzonder programma Leiden 2040 / Omgevingswet

In 2021 treedt de Omgevingswet in werking. Sinds 2016 is Leiden voortvarend gestart om de organisatie klaar te maken voor de implementatie. De gemeenteraad heeft hiervoor een visie vastgesteld en middelen vrijgemaakt.

De implementatie van de Omgevingswet doet Leiden zo veel mogelijk in lijn met het oppakken van inhoudelijke opgaven voor de toekomst van de stad en aan de hand van concrete casussen. In 2018 hebben we deze werkwijze geïntensiveerd met o.a. een voortvarende start van de Omgevingsvisie Leiden 2040. In 2019 wordt deze werkwijze nog verder uitgewerkt.

Omgevingswet
Het motto van de wet is: 'ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor kwaliteit'. Het motto is vertaald in twee maatschappelijke doelen:

  • Een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit bereiken en in stand houden.
  • De fysieke leefomgeving doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen.

Om deze maatschappelijke doelen te halen zijn er vier verbeterdoelen geformuleerd. De verbeterdoelen zijn:

  • De inzichtelijkheid, de voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het omgevingsrecht vergroten.
  • De fysieke leefomgeving samenhangend benaderen.
  • De bestuurlijke afwegingsruimte voor de fysieke leefomgeving vergroten.
  • De besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving versnellen en verbeteren

Gemeente Leiden werkt sinds 2016 aan de implementatie van de Omgevingswet

In 2016 is een strategische visie geschreven en zijn er implementatie middelen vrijgemaakt, De implementatie van de Omgevingswet kent sindsdien de volgende zes thema’s:

  1. Bestuurlijke keten
  2. Instrumenten Omgevingswet
  3. Processen en organisatie
  4. Digitalisering
  5. Integraal werken
  6. Participatie en communicatie

De implementatie van de Omgevingswet is een gemeente brede taak en verantwoordelijkheid. In verschillende clusters worden projecten en pilots opgepakt. De coördinatie vindt plaats vanuit het Programma Leiden 2040 met een programmaorganisatie. Deze programmaorganisatie houdt de doelen scherp en houdt de landelijke ontwikkelingen in het vizier. Daarvoor vindt er deelname plaats aan werkgroepen vanuit de VNG en landelijke platforms. Er vindt kennisdeling plaats met primair de 9 partnergemeenten uit Hart van Holland en verschillende ketenpartners zoals de GG&GD, Hoogheemraadschap van Rijnland, Omgevingsdienst, Veiligheidsregio, Rijkswaterstaat, Provincie Zuid Holland. Tezamen worden ook projecten opgepakt wanneer dit synergie biedt.

Doelen programma aanpak 
Het doel van een programmatische aanpak is:

  • om te zorgen dat de Leidse organisatie en betrokken partners per 2021 gereed zijn om de nieuwe wet uit te voeren
  • om voor bewoners en andere belanghebbenden, vanaf moment van invoering van de Omgevingswet, de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren
  • door op een andere en betere manier samen te werken met initiatiefnemers en belanghebbenden
  • door toepassing van het vernieuwde (lokale) instrumentarium, op een manier die aansluit bij de meegegeven ambities.

Programma Leiden 2040: implementatie Omgevingswet in lijn met inhoudelijke opgaven
De implementatie van de Omgevingswet doet Leiden zo veel mogelijk in lijn met het oppakken van inhoudelijke opgaven voor de toekomst van de stad en aan de hand van concrete casussen. Een paar voorbeelden:

  • in de Omgevingsvisie staan bijvoorbeeld de inhoudelijke opgaven voor de stad verduurzaming, sociale inclusiviteit en woningbouw centraal;
  • we werken aan een meer service gerichte organisatie aan de hand van het Omgevingsspel met concrete praktijkcasussen;
  • digitalisering pakken we op aan de hand van pilots rond vergunningen, zoals de kapvergunning
  • regeldruk en het aanpassen van regels doen we aan de hand van pilot Regelluwe zones en Bestemmingsplannen met Verbrede Reikwijdte

In september 2018 won Leiden samen met negen regiogemeenten de landelijke Aandeslag-trofee voor de regionale omgevingsvisie 'Het Hart van Holland Regionale Agenda Omgevingsvisie 2040'. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nomineerde onze regio voor de trofee, omdat onze regionale aanpak een voorbeeld is voor andere gemeenten.

Pilots en projecten 2019
In 2019 worden de volgende projecten, pilots en procesverbeteringen uitgevoerd onder de desbetreffende thema’s:

  1. Bestuurlijke keten: het meenemen van college en raad in ontwikkeling van het nieuwe instrumentarium
  2. Instrumenten Omgevingswet: ontwikkelen Omgevingsvisie (medio 2019), ontwikkelen ontwikkelperspectief (OP) Zuidwest (medio 2019), voorbereiding OP Mors, voorbereiding Omgevingsplan (2021) zoals Bestemmingsplannen Verbrede Reikwijdte (BVR’s) voor Leiden Noord en de Rooseveltstraat
  3. Processen en organisatie: o.a. project Gegevenskwaliteit, project Dataverzameling, project Werken in gedachtegoed Omgevingswet (houding en gedrag medewerkers, o.a. door Omgevingsspel), pilots Regelluwe Zones (o.a. Diamantplein), LEAN trajecten voor vergunningverlening
  4. Digitalisering: o.a. digitalisering vergunningen systeem (VTH)
  5. Integraal werken: intensivering gebiedsgericht werken in o.a. Leiden Zuidwest, Mors, Leiden Noord.
  6. Participatie en communicatie: (door) ontwikkeling participatiehandvatten, participatieprotocol voor initiatieven van derden, opzetten structurele participatie van investeerders, burgers, ondernemers

Middelen
Het uit kunnen voeren van de Omgevingswet vergt flinke investeringen en heeft gevolgen voor de exploitatielasten vanaf 2020. Deze gevolgen zijn vanwege de landelijke ontwikkelingen nog niet goed inzichtelijk. De rijksoverheid en de betrokken overheidskoepels (waaronder de VNG) hebben overeenstemming over de verdeling van lasten en baten van zowel invoeringskosten als exploitatie. Op hoofdlijn betekent dit dat elke overheid de eigen invoeringskosten draagt, waaronder de investeringen in digitale middelen, de veranderkosten van het ambtelijk apparaat en de sturingskosten. De gemeente zal de eigen invoeringskosten dragen en de (door de rijksoverheid) voorziene besparingen in de toekomstige gemeentelijke exploitatie zullen direct en blijvend ten gunste komen aan de gemeente. In praktijk komt dit neer op een voorinvestering in de jaren 2016-2020 die mogelijk terugverdiend kan worden uit de exploitatie vanaf 2021 (na invoering van de Omgevingswet).

Het benodigde bedrag voor de invoeringskosten t/m 2020 is al eerder geraamd. Op basis hiervan zijn middelen vrijgemaakt door de raad. Wanneer de consequenties van de Omgevingswet beter bekend zijn vanuit het Rijk (naar verwachting in 2019) zal een verdere onderbouwing van de exact te ramen invoeringskosten voor de periode 2019-2020 en de inverdieneffecten vanaf 2021 worden opgesteld.

Monitoring
De monitoring op voortgang van het bijzonder programma Leiden 2040 / Omgevingswet maakt onderdeel uit van de reguliere producten van de planning & control cyclus.