Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Programmaplan / Economie / Beleidsterrein 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen

Beleidsterrein 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen

Leiden en de Leidse regio zijn met een relatief krachtige economie in de positie om de lokale en regionale economie versterkt te laten groeien. De lokale overheid kan daarbij helpen. Initiatieven van bestaande én startende ondernemingen en kennis en opleidingsinstellingen dragen bij aan de versterking van de groei. Kennis en valorisatie van die kennis is de bron van de huidige Leidse welvaart en hoe sneller die kennis in de praktijk leidt tot nieuwe bedrijven en patenten des te beter het is voor de samenleving en de economie.

De gemeente gaat vanuit haar faciliterende rol door met haar bijdrage aan de duurzame economische groei, onder meer door inzet op accountmanagement voor bedrijven, participatie van ondernemers, bestrijding van de leegstand in bedrijfsgebouwen, deelneming in startende ondernemingen door participatie in UNIIQ en het Startersfonds. Ook de bijdragen aan de regionale ontwikkelingsmaatschappij Innovation Quarter zullen worden voortgezet. Voorstellen zullen worden ontwikkeld voor het stimuleren van circulaire economie. Beperking van regeldruk, het schrappen van overbodige regels en het uitvoeren van een pilot regelluwe winkelzones zijn onderdeel van dit beleidsterrein.

Activiteiten op het terrein van onderwijs en arbeidsmarkt zijn van belang omdat de economische groei gedragen moet worden door een goed opgeleide en deels ook internationaal georiënteerde beroepsbevolking. Een versterkte economische groei waarbij kansen worden geboden door ondernemers/werkgevers voor de gehele beroepsbevolking is van belang. In Economie 071 participeert de gemeente onder andere in het project Arbeidsmarkt voor de toekomst. Bij prestatie 3B1.2 komen toekomstige opgaven voor de arbeidsmarkt aan bod.

Doelen en prestaties bij 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen

Doel

Prestatie

3B1 Sterker ondernemersklimaat

3B1.1 Faciliteren bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden

3B1.2 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en stimuleren ondernemerschap

3B2  Meer kennisintensieve bedrijvigheid

3B2.1 Stimuleren en acquisitie van kennisintensieve bedrijvigheid en netwerken

3B1.1 Faciliteren van bedrijvigheid, starters en ondernemerschap in Leiden

1. Regeldruk / dienstverlening ondernemers
Met ingang van 2016 doet de gemeente mee aan tweejaarlijkse onderzoek: de Peiling Ondernemersklimaat (POK). Begin 2018 is het tweede POK onderzoek uitgevoerd. Bij de ‘dienstverlening’ door de gemeente wordt in de POK naar drie deelgebieden gevraagd: algemene dienstverlening, digitaal loket en vergunningverlening. Na aanvang van de POK 2018 is de nieuwe website van de gemeente online gegaan en de verwachting is dat deze de komende jaren hoger gewaardeerd zal worden. De resultaten van de POK 2018 worden besproken; verkend wordt welke ruimte er voor verbetering is en welke maatwerkanalyses mogelijk zijn voor ‘algemene dienstverlening’ en ‘vergunningsafhandeling’.

Ten aanzien van de motie ‘Leidse proef met regelvrije zones’ voert Leiden een pilot uit in de winkelcentra Diamantplein en IJsselkade voor de duur van 2 jaar. De pilot wordt halverwege 2020 afgesloten met een eindrapportage. Het begrip regelluwe zone verwijst naar het bieden van ruimte door het experimenteel beperken van de algemene gelding van één of meerdere lokale regels. Gedurende deze pilot wordt onderzocht of winkelcentra daadwerkelijk ‘aantrekkelijker’ zijn geworden en/of sprake is van innovatief ondernemerschap vanwege het regelluw maken. Ook wordt onderzocht of een betere samenwerking tot stand is gekomen vanwege een gelijkwaardige dialoog van gemeente met de stad. De ervaringen vanuit deze pilots vormen relevante input voor een succesvolle invoering van de nieuwe omgevingswet. Het college komt met deze pilot tegemoet aan een motie van de VVD die de regelluwe zone koppelt aan het bieden van kansen voor Leidse winkelgebieden.

2 Starters en startersfonds
Sinds 2016 organiseert Economie071 succesvolle regionale Startersavonden. Ook de gemeente Leiden is hierbij aanwezig. Verder stimuleren we wedstrijden voor startende ondernemers zoals bijvoorbeeld Lef, Gulliver en ontmoetingen tussen bedrijven en studenten zoals bijvoorbeeld Science meets business. Wij nemen deel in het Leids Startersfonds voor beginnende en bestaande enthousiaste ondernemers uit de retail, dienstverlening en/of horeca.

Afhankelijk van de visie op de verdere doorontwikkeling van het Leiden Bio Science Park is de verwachting dat een nieuw startersprogramma wordt opgenomen. Gezien de groeiambitie van de huidige 18.000 naar 28.000 banen blijft het ontwikkelen van een ondersteuningsprogramma voor starters in de voor Leiden Bio Science Park relevante richtingen zeker gewenst.

3. Space / Ruimtevaart
Met de komst van het wetenschappelijk instituut SRON naar Leiden wordt het ruimtevaartcluster tussen Delft, Den Haag, Noordwijk en Leiden flink verstevigd. De bouw van dit gebouw vordert gestaag zodat in 2021 het gebouw betrokken kan worden. Het onderzoek van Space Campus Noordwijk is door Buck afgerond. Afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek kan bekeken worden of en zo ja wat deze Campus in Noordwijk nodig heeft om verder door te groeien. De verwachting is dat deze ontwikkeling de positie van onze kennisinstellingen zoals bijvoorbeeld Universiteit Leiden en SRON verstevigt. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor Airbus. Een van de grote bedrijven in de ruimtevaart. Ook voor ESA ESTEC is de ontwikkeling van de Campus Noordwijk en SRON van groot belang.

4. Circulaire Economie
De huidige economie wordt ook wel lineair genoemd: pakken, maken, gebruiken en weggooien. Waarde wordt hierbij gehaald uit het produceren en verkopen van producten en is dus economisch van aard. Dit drukt op de grondstoffenvoorraad en het afval dat bij winning, productie, gebruik, transport of aan het eind wordt veroorzaakt, vervuilt de leefomgeving. Bij de beoogde circulaire economie ligt dit fundamenteel anders. Er wordt gefocust op maximale waarde creatie (op alle duurzame pijlers: sociaal, fysiek/milieu én economisch); afval bestaat niet meer en daar waar ‘energie’ verloren gaat, wordt dit aangevuld met hernieuwbare energiebronnen (wind, zon, water, aarde) en wordt ingezet op het gebruik van hernieuwbare grondstoffen (biobased) alsook op het voorkómen dat al gewonnen (fossiele) grondstoffen verloren gaan. De circulaire economie is dan ook meer dan een transformatie van het economisch systeem. Het heeft maatschappelijke impact en raakt de gehele samenleving, vraagt om structureel omdenken, waarin we anders (leren) omgaan met de beschikbare grondstoffen en producten.

Nederland heeft zich ten doel gesteld circulair te zijn in 2050 en Leiden onderschrijft dit. In het Beleidsakkoord 2018-2020 “Samen maken we de stad” staat circulaire economie staat onze ambitie: “In 2050 gebruiken we alleen nog duurzaam geproduceerde, hernieuwbare en algemeen beschikbare grondstoffen. We gaan dan efficiënt met grondstoffen om. Er is dan geen (zwerf)afval meer.” Leiden loopt hiermee in de pas met landelijk beleid. Op basis van een reeds uitgevoerde ambtelijke verkenning werken we dit najaar, met partners binnen en buiten Leiden, verder uit welke kansen en mogelijkheden er voor ons liggen op circulaire economie.

Leiden staat de komende periode voor drie grote opgaven: verstedelijking, verduurzaming en inclusieve samenleving. Circulaire economie is het verbindend (hulp)middel om doelen op het gebied van energie, klimaat, milieu, bouwen, gezondheid, mobiliteit, inclusiviteit etc. op een duurzame manier te realiseren!

Kenmerkend voor de Leidse economie is de grote mate van aanwezigheid van de diensten- en onderwijssector (kenniseconomie), alsook kleinschalig MKB. Daarnaast is de Life Science & Health sector internationaal bekend en prominent aanwezig. Waar liggen dan kansen voor circulaire economie? Vanwege het ontbreken van (grote) maakindustrie kunnen genoemde sectoren impact maken door circulair in te kopen en aan te besteden. Dat betekent ook duurzaamheidsresultaten op het gebied van energie, klimaat, mobiliteit etc. behalen op een zo circulair mogelijke manier. Zo wordt de markt geprikkeld en de keten in beweging gezet. Ook kan gekeken worden hoe de huidige afvalstromen van deze sectoren kansen en uitdagingen bieden voor innovatief ondernemerschap en als grondstoffen voor nieuwe producten kunnen worden gebruikt.

Potentieel liggen de grootste kansen voor het realiseren van een circulair Leiden bij de verstedelijkingsopgave en de daarbij behorende bouw- en vastgoedsector. De bouw neemt circa 50% van het grondstoffengebruik, 40% van het energieverbruik en 30% van het totale waterverbruik voor zijn rekening. Daarnaast heeft ca. 40% van alle afval in Nederland betrekking op bouw- en sloopafval en is de sector verantwoordelijk voor 35% van de CO2-uitstoot. Inzet op circulaire bouw betekent dan ook een bijdrage aan al deze duurzaamheidsdoelen, maakt circulaire economie zichtbaar en voorkomt dat het afval van de toekomst wordt gebouwd.

Projecten waar kansen voor circulaire economie al worden onderzocht en meegenomen zijn de ontwikkeling van de Omgevingsvisie 2040, de Duurzaamste Kilometer Stationsgebied en Transformatie bedrijventerrein Rooseveltstraat. Verder zal een verkenning worden uitgevoerd welke verstedelijkingsprojecten op de korte en middellange termijn nog meer potentie bieden voor pilots op het gebied van circulaire economie. We gaan na welke kansen de regionale bedrijventerreinenstrategie biedt voor circulaire economie, waarbij tevens de mogelijkheid voor aanhaking op de Roadmap Next Economy van de MRDH wordt meegenomen. We bekijken hoe we door aanhaking op expertise netwerken tot versnelling kunnen komen. Ook kijken we naar de kansen die in de eigen organisatie liggen, waarmee het goede voorbeeld gegeven worden. Intern is al ingezet is op andere afvalinzameling. Daarnaast is verdere kennisdeling, opleiding, bewustwording en het gaan doen van belang bij circulair inkopen en aanbesteden. Projecten zullen gekozen worden waarmee de gemeente het goede voorbeeld wil geven. De gemeente wil in de verschillende projecten samen met de stakeholders lerend zijn om te komen tot een circulair Leiden.

3B1.2 Verbeteren aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en stimuleren ondernemerschap
De gemeente participeert in het project ‘Arbeidsmarkt van de toekomst’ van Economie 071. In opdracht van Economie071 is een Quickscan toekomstige arbeidsmarkt gemaakt. Naar aanleiding hiervan worden drie opgaven voor de arbeidsmarkt gezien. 1) Er is met name sprake van drie (tekort)sectoren - onderwijs, zorg, techniek - op de arbeidsmarkt. Deze tekorten gelden landelijk, maar zijn specifiek van toepassing voor de Leidse regio, gezien het belang dat ze vertegenwoordigen in ons thematisch cluster. 2) Door de snelle technologische ontwikkelingen wordt het op alle niveaus steeds belangrijker om te investeren in een leven lang leren. 3) Door elkaar snel opvolgende ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, wordt de uitdaging voor een inclusieve arbeidsmarkt, met oog voor mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, groter. Het komende jaar zullen we uitwerking geven aan deze drie opgaven(zie ook programma 10). Waar mogelijk sluiten we aan bij lopende initiatieven die we verder kunnen versterken. Dit doen we samen met partners in de stad en het netwerk van Economie071.

Daarnaast investeren we met het onderwijs innovatiebudget in de door docenten en betrokkenen van Leidse onderwijsinstellingen ingediende subsidieaanvragen voor innovatieve projecten. Evenals vorig jaar worden een aantal projecten benoemd die zich richten op het aanleren en versterken van vaardigheden die nodig zijn voor de arbeidsmarkt van de toekomst. Het gaat hierbij om 21st century skills zoals digitale leeromgeving en bewustwording, het omgaan met een veranderende digitale wereld en het stimuleren van vaardigheden zoals onderzoekend leren. Deze projecten zullen in het schooljaar 2018 – 2019 ten uitvoer worden gebracht.

3B2.1 Stimuleren en acquisitie van kennisintensieve bedrijvigheid en netwerken 

1. Innovation Quarter
Kennisintensieve bedrijvigheid is een van de motoren van de Leidse economie. Sinds 1 januari 2014 werkt InnovationQuarter aan een economisch sterkere regio, stimuleren zij innovatie en ondernemerschap, zorgen ervoor dat ondernemingen die willen (door)groeien daar financiering voor vinden, zorgen zij voor meer samenwerking tussen ondernemers en waar nodig kennisinstellingen, verbinden zij spelers in het innovatie ecosysteem en zetten zij de regio nationaal en internationaal op de kaart als innovatieve hotspot. InnovationQuarter heeft drie kerntaken namelijk Business Development, Foreign Investment en Capital. Daarnaast hebben zij een belangrijke rol in het verbinden van de vele partijen binnen dit veld. De investeringen in Leidse bedrijven gaan goed. Diverse bedrijven hebben een financiering via de fondsen InnovationQuarter ontvangen. Andere aandeelhouders in de twee fondsen (Participatiefonds en Uniiq) zijn bijvoorbeeld de Universiteit Leiden, het LUMC, Ministerie van Economische Zaken, Provincie Zuid Holland en gemeenten Delft, Rotterdam, Westland en Den Haag.

2. Medical Delta
Medical Delta is een samenwerkingsverband in Zuid Holland dat voortbouwt op de kracht van de founding partners: Erasmus MC, Erasmus Universiteit Rotterdam, Tu Delft, Universiteit Leiden en LUMC. Gedurende de jaren zijn vele partners aangesloten bij Medical Delta waaronder regionale en lokale overheden: provincie Zuid Holland, Rotterdam, Delft, Leiden en in 2016 de hogescholen van Rotterdam, Den Haag en Leiden. Verder zijn ook diverse kennisinstellingen zoals TNO en tientallen bedrijven aangesloten. Medical Delta heeft een vijftal Living Labs georganiseerd die een oplossing kunnen bieden om te voorkomen dat nieuwe concepten, producten en diensten in de zorg stranden. De complexiteit van de zorgmarkt met vele stakeholders zoals aanbieder, eindgebruiker, betalende partij, medegebruiker en regelgever hebben allen invloed op het commerciële succes. Dit maakt het opstellen van een investeringsstrategie als het ontwikkelen van een businessmodel complex.

3. TNO naar Leiden
Eerder heeft TNO besloten het biomedisch onderzoeksteam van Zeist naar Leiden Bio Science Park te verplaatsen. Dit betreft circa 75 medewerkers. Inmiddels is de bouw op de Zernikedreef zover gevorderd dat in 2019 het nieuwe gebouw betrokken kan worden.

4. Expat Centre Leiden
In 2019 wordt het Expat Centre door de huidige partners als een zelfstandig project (los van Economie071) voortgezet. Hiervoor is het convenant en de dienstverleningsovereenkomst tussen de partners van het Expat Centre in 2018 tot en met 2020 verlengd.

5. Regionaal Investeringsprogramma EBZ
In samenwerking met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Economic Board Zuid- Holland, de provincie Zuid-Holland, de Drechtsteden en Holland Rijnland is in 2016 een Regionaal Investeringsprogramma opgesteld met daarin de gezamenlijke ambitie die inzet op economische structuurversterking en het beter benutten van de agglomeratiekracht van onze regio. Het investeringsprogramma is gericht op (extra) financiële bijdragen van het rijk, Europese fondsen en private investeerders die een extra impuls aan de projecten kunnen geven. Het zwaartepunt van de Leidse inbreng ligt bij de Campus Leiden (Bio Science Park + Stationsgebied) en de OV verbindingen met de rest van de Randstad. De discussie over de OV schaalsprong in het licht van de verstedelijkingsopgave voor dit westelijk deel van Nederland en de lobby richting het Rijk vindt mede plaats via de Economic Board Zuid-Holland. De Economic Board is de triple helixorganisatie van Zuid Holland (Ondernemers, onderwijs en overheden). De gemeente Leiden neemt hieraan deel.

De Campus Leiden is van groot belang voor de economische structuurversterking van de zuidvleugel en kan de internationale concurrentiekracht en agglomeratiekracht verbeteren (zie ook bij Leiden Bio Science Park).

Effectindicatoren bij 3B Faciliteren en stimuleren van ondernemen

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2019

2020

2021

2022

Doel 3B1 Sterker ondernemersklimaat

3B1.a  Aantal startende bedrijven in Leiden

770 (2014)
1.311 (2015)
1.643 (2016)

900

910

920

930

Bedrijvenregister Zuid-Holland

3B1.b Rapportcijfer 'Dienstverlening gemeente aan ondernemers'

5,8 (2016)
5,7 (2018)

-

5,8

-

5,9

Peiling Ondernemings klimaat*

*De Peiling Ondernemingsklimaat (POK) is in Leiden in 2016 voor het eerst gehouden. We zullen deze enquete elke 2 jaar herhalen.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.