Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Programmaplan / Omgevingskwaliteit / Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte

Beleidsterrein 5A Verharde openbare ruimte

De gemeente heeft als primaire taak de zorg voor een goed functionerende openbare ruimte die aansluit bij de beleving van haar inwoners. We hanteren hierbij beeldkwaliteit Niveau B CROW. Voor de kwaliteit van de openbare ruimte is niet alleen het beheer en onderhoud belangrijk, maar ook de functionele, esthetische, ruimtelijke en sociale aspecten. Hierbij regelt en borgt de gemeente dat ingrepen op het juiste moment, tegen de laagste mogelijk maatschappelijke kosten en zonder kapitaalvernietiging worden uitgevoerd.

De beleidskaders openbare ruimte vormen het vertrekpunt voor de beheerplannen kapitaalgoederen 2017-2021. De beheerplannen beschrijven het areaal dat onderhouden wordt, wat de kwaliteit ervan is en welke onderhoudsmaatregelen waar, wanneer en tegen welke kosten uitgevoerd worden. Het zijn echter niet alleen de individuele beheerplannen die belangrijk zijn, maar ook hoe integraal over de kapitaalgoederen heen naar het beheer en onderhoud van de openbare ruimte gekeken wordt, en wat het effect hiervan is op de planning en uitvoering. Ook in 2019 werkt Cluster Beheer met haar burgers en andere partners samen in het beheren van de openbare ruimte. Niet alleen bij de afstemming en planning, maar ook bij de daadwerkelijke uitvoering van de beheeractiviteiten.

Doelen en prestaties bij 5A Verharde openbare ruimte

Doel

Prestatie

5A1 Schoon, heel en veilig

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte

5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad

5A1.3 Beheren openbare ruimte

5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval

5A1.5 Beheren contracten buitenreclame

5A1.6 Handhaven gebruik openbare ruimte

5A1.1 Ontwikkelen beleid openbare ruimte
Voor de verstedelijkingsopgave, energietransitie en klimaatadaptatie wordt een Leidse ondergrondkaart ontwikkeld. Het Handboek kwaliteit openbare ruimte krijgt een update, waarbij in het bijzonder aandacht wordt besteed aan klimaatadaptatie. D.m.v. pilots gaan we ons in regionaal verband praktische kennis eigen maken over de inpassing van klimaat- en energiemaatregelen en een robuuste netarchitectuur. Er wordt aanvullend beleid ontwikkeld voor openbare verlichting om te kunnen afwijken van de landelijke richtlijn om daarmee duurzamer te kunnen worden. Een pilot wordt opgestart om bedrijfsafval in de binnenstad schoon, stil en veilig af te voeren.

5A1.2 Openbare ruimte projecten programma Binnenstad
In het nieuwe beleidsakkoord 2018-2022 wordt de keuze gemaakt voor een deels autoluwe binnenstad, met meer ruimte voor bezoekers, fietsers en gebruik openbaar vervoer. Zo wordt doorgaand verkeer op sommige delen geweerd, en zullen er parkeerplaatsen verdwijnen. In 2019 zal een nieuwe mobiliteitsnota worden vastgesteld die deze doelstellingen concretiseert. Ook ligt het accent meer op vergroening en klimaatadaptatie.

Dit betekent mogelijk dat uitgangspunten voor een aantal openbare ruimteprojecten zullen wijzigen en/of hierdoor later zullen worden uitgevoerd. Voor de binnenstad is een overkoepelend plan gemaakt voor alle voorgenomen buitenruimteprojecten in de binnenstad. De projecten zijn geclusterd in zeven projecten:

1. Singelpark-promenade (route aan de buitenkant van de singels);

2. Station en omgeving;

3. Centrumroute;

4. Parkeergarages Lammermarkt en Garenmarkt;

5. Morsstraat / Haarlemmerstraat / Haven;

6. Steenstraat / Beestenmarkt catwalk / 2de Binnenvestgracht / Prinsessekade /Turfmarkt/ Noordeinde;

7. Separate projecten Binnenstad.

Van deze projecten zijn inmiddels gerealiseerd: Lammermarkt , Haarlemmerstraat, Morsstraat, Witte Singel en zijn de uitvoeringsbesluiten genomen voor de Herenstraat, Havenplein, Haven, Kaardesteeg en Hogewoerd.

Deze straten worden in 2019 uitgevoerd. Daarnaast blijven de hanging baskets de stad opfleuren op de routes vanuit de bronpunten naar de binnenstad, op de Leidse Loper route, aan de bruggen en op delen van de

singelparkroute waar geen groen is. Met gerichte inspanningen in het stationsgebied en in de winkelgebieden

wordt de omgeving schoon, heel en veilig gehouden.

5A1.3 Beheren openbare ruimte

Wijkbeheer
Door de ontwikkeling van wijkbeheer in de afgelopen twee jaar is er nu een goed beeld van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving in de wijken en hebben we beter inzicht in kwesties die op wijkniveau spelen en welke behoeften er op wijkniveau zijn. Gezien de bestuurlijke ambities op de thema’s waarin Beheer een rol speelt, zoals duurzaamheid, klimaatadaptatie / vergroening, biodiversiteit, energietransitie, parkeerbeleid, toegankelijkheid in de openbare ruimte en participatie, versterkt Wijkbeheer haar aanpak om het bereiken van de doelen optimaal te ondersteunen. Zo werken we de data-gedreven aanpak van wijkbeheer verder uit om gerichte informatie te bieden over de actuele stand van zaken op stads-, wijk- en straatniveau. We zijn hierdoor in staat te duiden waar onze investeringen en ondersteuning het hardst nodig zijn met oog op een optimaal rendement voor mens, dier en natuur. Bijvoorbeeld door gebieden met relatief veel hittestress als eerste te vergroenen, of door onze voorzieningen beter aan te sluiten bij de behoefte van bewoners in gebieden waar sprake is van bovenmatig sociale problematiek. Wijkbeheer zet zich vanzelfsprekend in voor een bredere participatie door bewoners (inclusiviteit), iedereen telt en doet immers mee. De genoemde thema’s hebben namelijk grote impact op ieders leefomgeving en leefgewoonten. Betrokkenheid bij de planvorming verhoogt niet alleen het draagvlak onder bewoners maar zorgt ook voor meerwaarde van de investeringen in de wijken (een duurzaam resultaat). Maar participatie is bovenal een middel, geen doel op zich, om het rendement van investeringen op deze thema’s te versterken. We gaan immers uit van de kennis en de kracht van de samenleving. Het participatie instrument Samen aan de Slag, dat in de afgelopen periode succesvol is ontwikkeld, breiden we als pakket van diensten uit en zetten we stadsbreed in. We gaan bewoners door praktische ondersteuning helpen in het zelf groener en duurzamer maken van hun eigen leefomgeving. Daarnaast ontwikkelen we de methodiek voor meldingen en het oplossen van hardnekkige beheerproblemen door op basis van de ervaringen in de afgelopen periode. Monitoring op het meldingenproces, integrale aanpak voor complexere problemen en het leveren van data over meldingen en oplossingen staan hierbij centraal.

Beheer kapitaalgoederen openbare ruimte
Voor het beheer van de kapitaalgoederen werken we met beheerplannen die we elke vijf jaar actualiseren. Voor alle kapitaalgoederen zoals wegen, water, groen, civiele kunstwerken en riolering is een dergelijk beheerplan. Deze beschrijven het areaal dat onderhouden wordt, wat de kwaliteit ervan is en welke onderhoudsmaatregelen we waar, wanneer en tegen welke kosten uitgevoeren. De huidige beheerplannen kapitaalgoederen Openbare Ruimte zijn in 2016, binnen de geldende kaders van de Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte, vastgesteld en hebben betrekking op de periode 2017 t/m 2021.

Beheren openbare verlichting
De gemeente is eigenaar en doet het beheer en onderhoud van de 22.000 armaturen OVL. Daarnaast is de gemeente voor 11% eigenaar van het ondergrondse netwerk + stroomverdeelkasten. De netbeheerder is in Leiden voor 89% eigenaar van het ondergrondse netwerk en stroomverdeelkasten. Als eigenaar en beheerder is de gemeente Leiden verantwoordelijk voor een goede verlichting van de openbare ruimte, inclusief de bijbehorende onderdelen zoals: tunnelverlichting, illuminatieverlichting, eigen kabelnet, etc. Het beheer heeft als doel om, nu en in de toekomst, te blijven voldoen aan het realiseren van een veilige, duurzame en sfeervolle omgeving voor alle gebruikers van de openbare ruimte. Op basis van leeftijd is een vervangingsplan opgesteld. De vervanging vindt wijk / buurtgerichte plaats omdat dit efficiënt is en voor inwoners tot de minste overlast leidt. Bij de vervanging passen we led-techniek toe (ook bij de Leidse Lantaarn), in combinatie met het dimmen van de verlichting. In 2019 worden de vervangingen conform het Beheerplan OVL uitgevoerd, hoofdzakelijk in Dobbewijk-Zuid, Haagweg-Noord, Lage Mors en Leedewijk-Noord. Verder wordt de inhaalslag vervangingen in 2019 afgerond. Het uitvoeren van reguliere werkzaamheden vindt verspreid over het gehele gebied van de gemeente plaats. Bij vervanging van illuminatieverlichting (uitlichting van bijzondere gebouwen en objecten), krijgt de installatie een eigen aan/uit schakeling i.p.v. van de automatische schakeling via de netbeheerder. Op die manier hebben we in eigen hand hoelang een gebouw of object wordt aangelicht. De energielevering van elektriciteit (2019) is contractueel vastgelegd. Elektriciteit kopen we 100% duurzaam in.

Beheren Bruggen en Viaducten
We beheren en onderhouden de bruggen, tunnels en viaducten zodat de stad toegankelijk en bereikbaar is voor alle verkeersdeelnemers en voor de doorvaarbaarheid van het scheepvaartkeer. Ook de bediening van de beweegbare bruggen hoort hier bij. We onderhouden conform het beheerplan kunstwerken 2017-2021. We brengen de toestand van de bruggen in beeld door periodiek inspectiesuit te voeren. Op basis van de inspectieresultaten bepalen we het onderhoud (maatregelen). In 2017 is aan 62 belangrijke bruggen een meer gedetailleerde technische inspectie uitgevoerd.In 2019 voeren we het groot onderhoud (en strategisch preventief onderhoud) uit aan deze bruggen.

De volgende activiteitenvoeren we in 2019 uit:

  • vervanging van de Churchillbrug;
  • groot onderhoud Haarlemmerviaduct en de tunnel bij de Hofvlietweg;
  • groot onderhoud aan die onderdelen van 62 bruggen die vanuit de technische inspecties aan het licht zijn gekomen;
  • uitvoer van cyclisch onderhoud conform raamovereenkomsten aan bruggen voor het conserveren en metselwerk;
  • renovatie houten bruggen in Leiden Noord;
  • voortzetting aanpassing 4 op afstand te bedienen en 11 handbediende beweegbare bruggen conform de eisen van de machinerichtlijn.

Beheer wegen
We onderhouden, conform beheerplan wegen 2017-2021, alle verharding op het minimum niveau: het wettelijke aansprakelijkheidsniveau (R–). Dat betekent dat we alleen ingrijpen (onderhoudsmaatregel uitvoeren) wanneer het aansprakelijkheidsniveau dreigt te worden oververschreden. Het planmatig onderhoud is onderverdeeld in groot onderhoud en vervangingen. De planning van de onderhouds- en vervangingswerkzaamheden stemmen we af met de werkzaamheden die vanuit de programma’s Bereikbaarheid en Binnenstad worden uitgevoerd. Het groot onderhoud in 2018 vindt met name plaats in Roomburg, Waardeiland, Hoge en Lage Mors, Boshuizen en Houtkwartier. Begin 2019 start het project Haagweg Zuid en Gasthuiswijk. Het is de ambitie van het college meer groen in de stad te krijgen. Dat betekent dat we ook bij onderhoud en vervangingen kijken waar meer groen gemaakt kan worden.

Uitvoeren straatreiniging en graffitibestrijding
De medewerkers van de straatreiniging dragen bij aan een schone en veilige openbare ruimte door het vegen van zwerfvuil, blad en bloesem, het bestrijden van onkruid op verhardingen, het legen en schoonhouden van prullenbakken en het verwijderen van graffiti en illegaal plakwerk. We doen dit grotendeels planmatig, aangevuld met een hotspotaanpak en in samenwerking met andere belanghebbenden. Vooruitlopend op een landelijk verbod is de gemeente Leiden al in 2016 gestopt met chemische onkruidbestrijding. Momenteel bestrijden we het onkruid handmatig en mechanisch. We hanteren hierbij een mix van methoden (o.a. heet water en borstelen) om resistentie van onkruid te voorkomen.Ook hier geldt dat we waar mogelijk vergroenen, dit kan bij verharding die niet wordt belopen of bereden (hier groeit onkruid namelijk makkelijk). Dit betekent dat er minder onkruid hoeft te worden bestreden en het draagt bij aan de ambitie van het college voor meer groen en het terugdringen van verharding in de openbare ruimte.

Beheren walmuren
We beheren, onderhouden en vervangen walmuren, damwanden en beschoeiingen conform het beheerplan walmuren en beschoeiingen. De volgende werkzaamheden voeren we in 2019 uit: het vervangen van drie damwandtracés in Roodenburgerdistrict Noord en-Zuid en het Stevenshofdistrict; het herstel van beschoeiingenconform de hiervoor opgestelde raamovereenkomst. Daarnaast vernieuwen we (Programma’s Binnenstad en Bereikbaarheid) de walkanten van de Herensingel, Zijlsingel en Haarlemmertrekvaart.

Beheren natuurvriendelijke oevers
De ambitie van het college om de stad zichtbaar groener te maken , heeft ook een positief effect op de biodiversiteit. Met het beheer van natuurvriendelijke oevers, spelen we hier op in. In 2019 beheren we natuurvriendelijke oevers gerichter op basis van bepaalde soorten die daar graag zien (zogenaamgde richtsoorten; plant- en diersoorten waarop het beheer wordt afgestemd). Thema’s zijn “biodiversiteit & ecologie”. Nieuw in te richten en te beheren natuurvriendelijke oevers volgen daarbij bij het realiseren van de locaties het uitvoeringsplan groene hoofdstructuur.

​Beheren straatmeubilair
De onderhoudswerkzaamheden voeren we uit volgens het beheerplan straatmeubilair 2017-2021. Begin 2019 verwachten we dat het vervangen van de bewegwijzering voor het fiets en autoverkeer wordt afgerond.​
Voor de verkeersborden voeren we een sanering uit zodat de overtollige verkeersborden uit het straatbeeld verdwijnen. ​

Verminderen van overlast in eigen wijk
Uit de Stads- en wijkenquête van de afgelopen jaren blijkt dat met name van zwerfvuil, hondenpoep, onkruid en drijfvuil overlast ervaren wordt. Na een toename van de ervaren overlast de afgelopen jaren laat de Stads- en wijkenquête van 2017 een lichte daling zien. Bovendien krijgt de gemeente van haar bewoners een hoger rapportcijfer voor het onderhoud van de openbare ruimte (van 6,9 in 2015 naar 7,0 in 2017). In 2019 wordt zwerfafval verwijderd door dit één keer per twee weken in het openbaar groen te verwijderen. Voor het verwijderen van zwerfafval op verhardingen worden veegmachines ingezet in combinatie met handmatig vegen. Daarnaast worden elke dag de meldingen van overlast van zwerfafval opgepakt. Over het algemeen geeft dit een redelijk verzorgd beeld. Wel zien we plekken in de stad die sneller of meer vervuilen dan andere plekken. Per plek wordt onderzocht wat de oorzaak is van de vervuiling. Wanneer er geconstateerd wordt dat de vervuiling ontstaat door dumpingen, wordt tevens een handhavingstraject gestart. Jaarlijks wordt een uitvoeringsplan opgesteld voor verschillende projecten gericht op het voorkomen en bestrijden van zwerfafval en bewoners en bedrijven worden waar mogelijk hierbij betrokken. Dit wordt gefinancierd vanuit de landelijke zwerfafvalsubsidie. Bij de bestrijding van drijfvuil is in 2018 intensiever gestuurd op hotspots. Bij succes zal deze aanpak in 2019 worden voortgezet. Voor het tegengaan van overlast door hondenpoep geldt dat in 2018 het nieuwe Hondenbeleid in werking is getreden. Depotdogs en uitlaatstroken zijn opgeruimd en nieuwe bordjes geplaatst. Indien na verwijdering van een depotdog geen redelijk alternatief in de nabijheid aanwezig is voor het weggooien van hondenpoepzakjes wordt een extra prullenbak geplaatst.

5A1.4 Inzamelen huishoudelijk afval
Wekelijks wordt bij de ruim 55.000 huishoudens in Leiden afval opgehaald. Het afval wordt gescheiden ingezameld middels ca. 125 verzamelcontainers voor papier, 125 voor glas, 60 voor textiel en 21 voor kunststof. De verzamelcontainers voor restafval zijn inmiddels afgerond. In de komende twee tot drie jaar vervangen we de bovengrondse containers voor glas, papier en textiel verder ondergrondse containers. In 2018 is het Leidse afvalbeleid geactualiseerd. Op basis van het geactualiseerde kaderstellend afvalbeleid is een uitvoeringsplan opgesteld. Belangrijke speerpunten hierin zijn een duurzamere verwerking van plastic, metalen en drankenkartons, het uitzetten van een derde minicontainer aan huis voor de gescheiden inzameling van papier en het onderzoek naar de ontwikkeling van een tweede afvalbrengstation binnen Leiden. Vanuit het programma Duurzaamheid zijn voor het afvalbeleid de volgende doelstellingen en doelen meegegeven: minder afval; reductie van afval door preventie en door inzet van afval als nuttige grondstof ten behoeve van een circulaire economie; minder zwerfafval: een schonere openbare ruimte, reductie van zwerfaval door preventie en door het aanbieden van het (zwerf) afval op de juiste plek; minder restafval: een forse reductie van het aandeel restafval door een betere afvalscheiding ter stimulering van hergebruik en nuttige toepassing van afvalfracties.

5A1.5 Beheren contracten buitenreclame
Om de opbrengsten betreffende buitenreclame ook in 2019 zoveel mogelijk op peil te houden, passen we actief contractbeheer en contractmanagement toe. Ook onderzoeken we in samenwerking met marktpartijen de mogelijkheden van innovatief gebruik van buitenreclame. Het is een wens van het college om, in lijn met de visie openbare ruimte “Ruimte voor de Stad”, het aantal objecten voor reclame-uitingen te verminderen. In 2019 onderzoeken we verder op welke wijze hieraan invulling gegeven kan worden. Effectuering hangt af van o.a.de budgettaire gevolgen en de vervaldata van de lopende contracten. Vermindering van de hoeveelheid reclameobjecten in de openbare ruimte is hiermee een zaak van langere adem. De huidige overeenkomst buitenreclame voor de exploitatie van bushokjes, vrijstaande reclamevitrines en grote 8m2 billboards loopt af in januari 2020. In 2018 is de voorbereiding van de nieuwe aanbesteding gestart met een marktinventarisatie en in 2019 voeren we deze aanbestedingsprocedure verder uit. Ook de aanbesteding van A0- reclamedisplays die onder aan lichtmasten worden bevestigd, is naar verwachting begin 2019 gereed.

5A1.6 Handhaven gebruik openbare ruimte
Het toezicht op en de handhaving in de openbare ruimte betreft de naleving van de (lokale) wet- en regelgeving zoals bijvoorbeeld vastgelegd in de APV. De gemeente wil voorkomen dat een leefbaarheidsvraagstuk een veiligheidsvraagstuk wordt. Handhaving richt zich op een schone stad, een bereikbare stad, een veilige stad en een aantrekkelijke stad. In 2016 is de Visie op Handhaving Openbare ruimte vastgesteld. De afgelopen jaren is de werkwijze zoals in de visie beschreven staat verder geïmplementeerd, met de drie pijlers informatie gestuurd werken, resultaatgericht sturen en optimaliseren van de ketensamenwerking. Dit alles met als doel effectievere en efficiëntere handhaving op straat. De prioriteiten waar de toezichthouders en Buitengewoon Opsporingsambtenaren van de gemeente aan werken, worden jaarlijks in het Uitvoerings Programma Handhaving (UPH) bepaald en uitgewerkt. Het gaat dan bijvoorbeeld over de thema’s afval, auto- en fietsparkeren, hondenoverlast, toezicht bij markten en evenementen en horeca/terrassen/uitstallingen.

Effectindicatoren bij 5A Verharde openbare ruimte

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2019

2020

2021

2022

Doel 5A1 Schoon, heel en veilig *

5A1.a Rapportcijfer onderhoud openbare ruimte

6,9 (2013)
6,9 (2015)

7,0 (2017)

7,1

-

7,1

-

Stads- en wijkenquête

5A1.b Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' zwerfvuil ervaart

40% (2013)
47% (2015)

43% (2017)

39%

-

39%

-

Stads- en wijkenquête

5A1.c Gemeten kwaliteitsniveau 'zwerfvuil' **

B (2018

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.d Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' hondenpoep ervaart

40% (2013)
36% (2015)

33% (2017)

30%

-

30%

-

Stads- en wijkenquête

5A1.e Gemeten kwaliteitsniveau 'hondenpoep' **

B (2018

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.f Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' onkruid ervaart ***

27% (2013)
28% (2015)

26% (2017)

30%

-

30%

-

Stads- en wijkenquête

5A1.g Gemeten kwaliteitsniveau 'onkruid' **

B (2018

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.h Percentage inwoners dat 'behoorlijk wat' tot 'zeer ernstig' drijfvuil ervaart

26% (2013)
29% (2015)

26% (2017)

30%

-

30%

-

Stads- en wijkenquête

5A1.i Gemeten kwaliteitsniveau 'drijfvuil' **

B (2018

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.j Percentage inwoners dat het onderhoud van straten en wegen als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt **

56% (2013)

63% (2015)

67% (2017)

68%

-

68%

-

Stads- en wijkenquête

5A1.k Gemeten kwaliteitsniveau verharding **

B (2018

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

5A1.l Percentage inwoners dat het onderhoud van straatmeubilair als 'uitstekend' of 'goed' beoordeelt **

62% (2013)

65% (2015)

66% (2017)

70%

-

70%

-

Stads- en wijkenquête

5A1.m Gemeten kwaliteitsniveau 'straatmeubilair' **

B (2018

B

B

B

B

Beleidsmeting openbare ruimte

* De indicator "rapportcijfer woonomgeving" (bron: Veiligheidsmonitor) is uit de begroting verwijderd. Het rapportcijfer omvatte veel meer dan alleen een rapportcijfer over de openbare ruimte. Het was daarom geen valide indicator om het doel (schoon, heel en veilig) te meten.
** Deze indicatoren zijn met ingang van de Programmabegroting 2017 toegevoegd. De subjectieve beoordeling uit de Stads- en wijkenquête kan zo worden vergeleken met de objectieve beleidsmeting.
*** De streefwaarde van overlast neemt toe vanwege het verbod op chemische onkruidbestrijding.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.