Programmabegroting 2021

Inleiding – Behoedzaam vooruit

Voor u ligt de Leidse programmabegroting voor 2021. Deze is opgesteld in een periode waarin we ons met z’n allen inspannen om het coronavirus onder controle te houden. De impact daarvan is nog steeds heel groot: niet alleen economisch, maar ook sociaal, mentaal en emotioneel. Veel van wat we vóór corona vanzelfsprekend vonden, is dat niet meer. Gewoon naar ons werk gaan bijvoorbeeld. Of colleges volgen. Veel ondernemers moeten alle zeilen bijzetten om de coronacrisis door te komen. En ondertussen moeten we nog steeds afstand houden tot elkaar. Dat is niet leuk, maar wel nog steeds noodzakelijk. Het vergt een grote inspanning om vol te houden. Gelukkig zien we ook een grote veerkracht bij de mensen in de stad. Leidenaren laten zich niet snel van de wijs brengen door een crisis. We kijken ook nu naar elkaar om.

Deze programmabegroting beschrijft welke budgetten de gemeente Leiden beschikbaar heeft om komend jaar haar taken uit te voeren en om de stad en haar inwoners door deze zware periode te loodsen. Want zwaar is het. Voor veel mensen is het lastig om werk te vinden. Het aantal Leidenaren met een WW-uitkering is vooral in het voorjaar flink gestegen. Nog steeds kunnen veel organisaties slechts beperkt actief zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor cultuurinstellingen, voor horecaondernemers en voor veel (sport)verenigingen. Ook thuiswerken en onderwijs-op-afstand (voor veel studenten) brengt al langere tijd beperkingen met zich mee. Het is een gemis om collega’s of medestudenten niet fysiek te kunnen ontmoeten. Ook het vinden van stageplekken is nu erg lastig.

Het college heeft niet de illusie dat het alle problemen die samenhangen met corona kan wegnemen. Wel willen we graag naast onze inwoners, ondernemers en instellingen staan om met hen oplossingen te vinden. De creativiteit en het samenhorigheidsgevoel van onze inwoners zijn daarbij een grote steun. We trekken graag samen op, niet alleen met groepen inwoners, maar ook met de Universiteit, de Hogeschool, bedrijven en het Stadslab. Vanuit economie071 starten we een stagepact: een gezamenlijke oproep aan bedrijven om zo veel mogelijk stageplekken aan te bieden. Ook initiatieven om eenzaamheid tegen te gaan verdienen volop aandacht en steun. Verder werken we aan snelle oprichting van een Social impact team: vanuit dit team werken we samen met kennisinstellingen en andere partijen om de impact van corona nauwgezet te volgen. De activiteiten van het team helpen ons om snel te kunnen beoordelen of extra actie nodig is. We zetten ons ervoor in dat we deze periode in Leiden gezamenlijk goed doorkomen, en dat iedereen in onze stad meetelt en kan meedoen.

Leiden blijft ook nu de Stad van Ontdekkingen, de stad van kennis, cultuur en historie en een sociale stad die verder wil verduurzamen. Corona stelt ons weliswaar voor uitdagingen, maar deze zijn niet zo groot dat we nu een nieuwe visie op de stad nodig hebben. Het beleid van de gemeente Leiden is gericht op het benutten en versterken van de pijlers van de stad en op grote thema’s zoals duurzaamheid, sociale stad en een sterke economie. Daar blijven we mee doorgaan, ook nu onze financiële uitdagingen groter zijn geworden.

In de afgelopen maanden is het door corona niet mogelijk geweest om op de gebruikelijke manieren samen te werken aan projecten en activiteiten in de stad. De contactbeperkingen leveren bijvoorbeeld een extra uitdaging op bij het op een goede manier betrekken van bewoners, bedrijven en instellingen bij besluiten en uit te voeren beleid. Ook op andere vlakken kunnen de belemmeringen voor persoonlijk contact hinder opleveren. Zonder persoonlijke contact is het moeilijker om elkaar goed te verstaan, te begrijpen en rekening te houden met elkaar. We zien ook tegenstellingen groeien tussen mensen die zich grote zorgen blijven maken om corona, en mensen die er “klaar mee zijn”. Misverstanden en onenigheid liggen dan al snel op de loer. Hier zijn we ons van bewust. We weten ook dat contactbeperkingen voorlopig nodig blijven. Het virus is – helaas – nog niet klaar met ons. We spannen ons daarom extra in om vanuit de gemeente Leidenaren op te zoeken en in gesprek te blijven. Dat geldt zowel in participatieprocessen als voor inspanningen om samen corona onder controle te houden.

Gelukkig kunnen we ook in moeilijke tijden vertrouwen op de betrokkenheid van duizenden Leidenaren en op de ijzersterke pijlers van de stad, zoals kennis, cultuur en de historische binnenstad. Het vestigingsklimaat in Leiden is onverminderd aantrekkelijk. Als kennisstad heeft Leiden veel vitale banen en een grote onderwijs- en zorgsector. Het internationale toponderzoek heeft een grote spin-off voor de lokale economie. Ook hebben we een aantrekkelijke historische binnenstad en een rijke cultuur. Dat verschaft ons een goede uitgangspositie voor herstel. Leiden heeft een internationale toppositie veroverd op het gebied van life sciences en gezondheid. Deze toppositie is het resultaat van decennialange samenwerking tussen de Universiteit Leiden, ondernemers en de gemeente. Inmiddels kijkt heel Nederland – en vele mensen buiten Nederland – in spanning naar Leidse onderzoekers voor ontwikkeling van een coronavaccin. Daar mogen we zeker trots op zijn.

Financiële uitdagingen

Bijna alle gemeenten in Nederland hebben het op dit moment financieel zwaar. Leiden is daarop geen uitzondering. We hebben te maken met structurele financiële problematiek in het sociaal domein, met de impact van de coronacrisis en met een uitkering uit het gemeentefonds die fors lager was dan verwacht. In de kaderbrief hebben we op hoofdlijnen beschreven hoe we met deze uitdagingen omgaan:

  1. We kiezen vanuit het sociale profiel van de stad voor extra ondersteuning voor jeugd en maatschappelijke ondersteuning. De systematiek van het financiële ‘hek’ rondom het sociaal domein houden we in stand. We voegen incidenteel geld toe om op korte termijn het gat te dichten dat is ontstaan door de toenemende vraag naar jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning.
  2. We gaan de woonlasten voor Leidenaren op dit moment niet extra te verzwaren.
  3. Onze investeringen in de stad zetten we voort. Dit helpt om banen in stand te houden.
  4. En we kiezen tot slot voor solide begroten, zoals u dat van ons gewend bent. Daar horen ook behoedzaamheidsbudgetten bij. Hiermee blijft onze begroting onder aan de streep structureel sluitend. Ook ons weerstandsvermogen voldoet aan de norm in de financiële verordening.

In deze programmabegroting zijn deze hoofdlijnen in meer detail uitgewerkt.

We blijven constructief in overleg met het ministerie van BZK over compensatie van extra kosten die samenhangen met corona, en voor andere structurele financiële maatregelen, zoals de opschalingskorting. Op Prinsjesdag heeft kabinet bekend gemaakt gemeenten tegemoet te willen komen, onder meer door de opschalingskorting tijdelijk op te schorten. Dit leidt voor Leiden tot een incidenteel voordeel ter grootte van € 9,7 miljoen. Dit bedrag is echter incidenteel van aard en onvoldoende om alle met name structurele tekorten uit de kaderbrief weg te nemen. De VNG houdt daarom ook namens Leiden de druk hoog in Den Haag. Het college heeft er vertrouwen in dat het kabinet constructief blijft meedenken met de problemen van gemeenten.

Een belangrijke maar nog onzekere ontwikkeling is de aanstaande herverdeling van het gemeentefonds. Deze staat gepland voor 2022. Aan het eind van dit jaar ontstaat meer duidelijkheid over de gevolgen van deze herverdeling. Dat gebeurt in de zogeheten Decembercirculaire van het ministerie van BZK. Met het oog op de herverdeling bevat de programmabegroting uit voorzorg een behoedzaamheidsbuffer. In 2023 heeft deze een omvang van 1,0 miljoen en vanaf 2024 structureel 4,5 miljoen.

De concernreserve is ruimschoots op het voor het weerstandsvermogen benodigde niveau. Dit is vooral het gevolg van een afname van het gemeentelijk risicoprofiel door onder meer een herkwantificering van het risico op het stationsgebied, de prijsontwikkeling door de conjunctuur en de corona-risico's, (zie ook de hoofdlijnen financiële positie). We kiezen er gezien de huidige onzekerheden in het financiële beeld voor om deze ruime buffers aan te houden.

Beleidsakkoord onverminderd actueel en urgent

Ook in het komende jaar zetten we met elkaar de schouders onder uitvoering van het beleidsakkoord “Samen maken we de stad”. Deze programmabegroting stelt ons daartoe in staat. De onderwerpen uit het beleidsakkoord blijven onverminderd actueel en urgent. Samen met inwoners en andere betrokkenen blijven we de verstedelijking in goede banen leiden, zodat iedereen op een prettige manier in onze stad kan wonen. We werken samen aan verdere verduurzaming van de stad, zodat volgende generaties in een klimaatrobuuste, CO2-neutrale en groene stad kunnen leven. En we blijven investeren in een sterke sociale basis in de stad, zodat iedereen naar vermogen kan meedoen in de Leidse samenleving.

Aan de volgende onderwerpen geven we in 2021 prioriteit:

  • Steun voor kwetsbare huishoudens. Door de economische crisis komen meer mensen in een kwetsbare positie. Werkloosheid en inkomensverlies kunnen leiden tot groeiende ongelijkheid, opeenstapeling van sociale, arbeids- en gezondheidsproblemen en een toename van crisissituaties. In onze stad mogen we dat niet laten gebeuren. Ondersteuning is nu urgent, bijvoorbeeld om mensen zonder baan naar werk te begeleiden, maar ook in jeugdzorg en in hulp aan gezinnen waar meerdere problemen spelen. Hierbij werken we conform de visie Sociaal Domein, die de gemeenteraad vorig jaar heeft vastgesteld. In paragraaf 1.2 wordt dit beleid verder toegelicht.
  • Oplossing van financiële problematiek in het sociaal domein. Door een combinatie van openeinderegelingen, impact van corona en achterblijvende financiering door de rijksoverheid is in het sociaal domein financiële bijsturing nodig. In de kaderbrief hebben we beschreven hoe we die bijsturing aanpakken. In paragraaf 1.2 van deze programmabegroting wordt dit verder uitgewerkt.
    De visie Sociaal Domein blijft leidraad in ons handelen. We werken nu aan het uitvoeren van de drie pijlers van de visie, waardoor deze handen en voeten krijgt. De eerste pijler hierin is een stadsklimaat waarin alle Leidenaren zich gezond en veilig voelen, naar vermogen kunnen deelnemen en zichzelf kunnen ontwikkelen. Aan dit stadsklimaat dragen we bij met jeugdgezondheidszorg voor alle kinderen, met een sterke sociale basisinfrastructuur met inclusiviteit en ruimte voor diversiteit, en met publieke voorzieningen zoals sportaccommodaties, beweegvriendelijke openbare ruimte en onderwijsgebouwen. Vanwege het belang van dit stadsklimaat maken we in deze begroting geld vrij voor zaken die hieraan bijdragen, zoals de stedelijke jeugdaanpak, wijksportpark Roomburgerpark en het PS|theater. De twee andere pijlers van de visie Sociaal Domein bestaan uit collectieve en individuele voorzieningen. Collectieve voorzieningen zijn bijvoorbeeld de Sociale Wijkteams, de Jeugd- en Gezinsteams en het onderwijskansenbeleid. Individuele voorzieningen vormen het sluitstuk van onze visie. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om individuele begeleiding naar werk, om specialistische jeugdhulp of om maatschappelijke zorg. Leidraad in de visie Sociaal Domein is dat investeren in een inclusief stadsklimaat, een sterke sociale basis en een collectieve, preventieve aanpak beter werkt dan later met zwaardere (en duurdere) voorzieningen problematiek proberen op te lossen.
  • Herstel van de Leidse economie. Samen met ondernemersverenigingen en andere partners proberen we de negatieve effecten van corona zo veel mogelijk te beperken. Onze aanpak is daarbij gericht op een inclusieve stad van kennis en cultuur. We zetten extra in op innovatie, digitalisering en ondernemerschap. Ook lobbyen we bij het rijk voor ruimhartige ondersteuning voor MKB en de cultuursector.
    In Leiden richten we samen met ondernemers een lokaal Stimuleringsfonds op, dat voor € 2 ton wordt gevuld door de gemeente en voor € 3 ton door ondernemers. Ook heeft de gemeente dit jaar ondersteuning geboden door uitstel van gemeentelijke belastingen te verlenen. Verder zullen we zo veel mogelijk lokaal aanbesteden.
    Eerder geplande investeringen zetten we voort. Dit betreft onder meer investeringen in duurzame mobiliteit (fiets, hoogwaardig openbaar vervoer, Leidse ring), in wijkvervangingsprojecten (vervanging van riolen in combinatie met groene, klimaatadaptieve herinrichting van de openbare ruimte) en investeringen in sportaccommodaties. Met voortzetting van deze en andere investeringen dragen we bij aan behoud van werkgelegenheid én aan de toekomst van de jongere generaties en onze stad.
  • Kwaliteit toevoegen met duurzame verstedelijking. Ook in 2021 werken we aan een groenere openbare ruimte, een gezonde, veilige en vitale stad, voldoende betaalbare woningen en duurzame mobiliteit. Deze thema’s blijven urgent.
    Woningbouw laten we niet stilvallen; we zetten deze voort. De behoefte aan betaalbare woningen is bijvoorbeeld nog steeds groot en onze verwachting is dat dit zo blijft, met name voor jongeren en andere starters op de woningmarkt. Op verzoek van de gemeenteraad laten we dit najaar extra onderzoek doen naar de woningbehoefte tot 2030, zodat we over actuele en zo accuraat mogelijke cijfers beschikken. Deze cijfers kunnen aanleiding geven om de doelstelling voor woningbouw in de komende jaren bij te stellen.
    Ook de klimaatcrisis verdwijnt niet. We ondervinden nu al de gevolgen van klimaatverandering, met steeds meer hitte, droogte en wateroverlast. Daarom blijven we investeren in de verduurzaming van onze stad, in het bijzonder in de zaken waarvoor we een directe lokale verantwoordelijkheid hebben, zoals klimaatadaptatie, schone lucht, een natuurrijke leefomgeving en de energietransitie.
    De betrokkenheid van Leidenaren bij projecten in hun leefomgeving is groot. Die betrokkenheid zien we onder meer in participatieprocessen. Deze hebben recent veel aandacht gekregen. Vanwege deze aandacht heeft de raad in september gevraagd om een onafhankelijk en breed opgezet onderzoek naar participatie in Leiden. Een voorstel voor uitvoering van dit onderzoek leggen we zo snel mogelijk aan de raad voor. In lopende participatieprocessen en in processen die op korte termijn beginnen, geven we bovendien extra aandacht aan de reikwijdte ervan: welke gemeentelijke kaders staan vast en welke aspecten staan open en zijn onderwerp van de participatie? Het onderzoek kan aanleiding geven om daarna nieuwe verbeteringen door te voeren.
  • Projecten in de stad.
    In 2021 werken we aan diverse projecten in het sociaal domein; de speerpunten daarvan worden toegelicht in paragraaf 1.2. 
    In het oog springende fysieke projecten die in 2021 worden voltooid, zijn onder meer diverse verbeteringen in fietsroutes (zie prestatie 4A1.2), rioolvervanging en klimaatrobuuste, biodiverse en groene inrichting van de openbare ruimte in Gasthuiswijk-Haagweg-Zuid, Noorderkwartier-Oost, Professorenwijk-Oost, Houtkwartier-Oost en Vogelwijk (5A1.3 en 5B1.2), renovatie van het Bos van Bosman, Beethovenpark, Kweeklust en Van der Werfpark (5C1.2), het Lakenpark als schakel in het Singelpark (5C2.2) en de verbouwing van het Stadhuis (paragraaf 3.2.4).
    In 2021 blijven we onder meer doorwerken aan de Hartlijn, een aantrekkelijke en herkenbare groene route door het Bio Science Park (prestatie 3A1.2), invoering van de Omgevingswet (6A1.4),  versie 1.1 van de omgevingsvisie en een ontwikkelperspectief voor Leiden-Noord (6A1.1), ontwikkeling van het Stationsgebied (6A4.2), de projecten Energiepark, Humanities Campus, Kaasmarkt, Lammenschansdriehoek en Werninkterrein (6C1.3), de Regionale Energiestrategie en aan realisatie van de aardgasvrije stad (6D), zes projecten voor nieuwbouw, uitbreiding en vervanging van schoolgebouwen en gymnastieklokalen (7D1.1), Combizwembad en IJshal de Vliet, het Indoor Sportcentrum aan de Boshuizerkade-Telderskade en wijksportpark Roomburgerpark (8C1.1).
    Een belangrijk nieuw project in 2021 is de uitvoering van de (nog vast te stellen) Agenda Autoluwe Binnenstad (4C1.2).

Begrotingsaanpassingen in lijn met stadsvisie en ambities beleidsakkoord

IIn de kaderbrief kondigden we aan alleen een aantal tijdelijk gefinancierde activiteiten te kunnen voortzetten als er structurele dekking kon worden gevonden. Dat hebben we gedaan en dat is gelukt. Dit gaat om activiteiten die aansluiten bij de pijlers van de stadsvisie (zoals subsidie voor het PS|theater), om activiteiten die voortvloeien uit het beleidsakkoord (snelle hulpverlening voor inwoners met schulden, voortzetting van de stedelijke jeugdaanpak, wijksportpark Roomburgerpark, openbare ruimte Diamantplein en een gedeelte van het Singelpark in het Energiepark), om activiteiten die passen bij de noodzaak om te werken aan economisch herstel (Economische agenda Leidse Regio) en om activiteiten die het vermogen van onze organisatie versterken om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen (Urban Data Center, diverse projecten op het gebied van informatievoorziening en de gemeentelijke ontwikkelpool voor talentvolle medewerkers).

De dekking voor deze tijdelijk of nog niet gefinancierde activiteiten heeft het college gevonden door een extra bezuinigingspakket op te stellen. Dit pakket omvat maatregelen in alle begrotingsprogramma’s en in alle bestuurlijke portefeuilles, voornamelijk buiten het 'hek' van het sociaal domein. Hierbij gaat het om beleidsaanpassingen, om invoering van kostenverlagende nieuwe werkwijzen, om enkele meevallers en om inkomstenverhoging door verhoging van bijdragen van derden. De maatregelen worden afzonderlijk toegelicht in de eerste begrotingswijziging. Deze begrotingswijziging wordt tegelijkertijd met deze programmabegroting aan de gemeenteraad aangeboden.
Bij de beleidsaanpassingen in het bezuinigingspakket gaat het om budgetwijzingen voor activiteiten die weliswaar waarde hebben voor de stad, maar die niet essentieel zijn in het licht van de stadsvisie of voor realisatie van onze ambities voor verstedelijking, verduurzaming en de inclusieve stad. De aanpassingen betreffen met name de niet-wettelijke taken, waarbij de beleidsvrijheid van de gemeente groot is. Activiteiten waarvan we de budgetten aanpassen, zijn onder meer onderwijsinnovatie, subsidies voor het historisch stadsgezicht, representatiekosten en netwerkevenementen. De budgettaire aanpassingen zijn zo gekozen dat ze belangrijke ambities niet hinderen. Op onderwijsgebied blijven we bijvoorbeeld onverminderd investeren in de inclusieve stad, via onderwijskansenbeleid (voor- en vroegschoolse educatie), onderwijshuisvesting, ouderbetrokkenheid en talentontwikkeling voor iedereen.
Op verschillende terreinen zien we kansen om efficiënter en effectiever te werken door kostenverlagende nieuwe werkwijzen in te voeren. Dit geldt bijvoorbeeld voor facilitaire zaken in gemeentelijke panden. Ook verduurzaming van het wagenpark van Beheer en toename van circulair materiaalgebruik in de openbare ruimte leidt tot besparingen.
We hebben ook enkele meevallers kunnen inboeken. Een van deze meevallers betreft een correctie op de looncompensatie voor gemeenschappelijke regelingen. Deze correctie leidt tot een voordeel voor de gemeente. Een andere meevaller treedt op in de budgetten voor de bijstand. We ontvangen hiervoor meer geld van het rijk (in de “BUIG”) dan we eerder hadden verwacht. Daardoor kunnen we in 2023 en 2024 een voordeel inboeken.
Tot slot bevat het pakket een aantal inkomstenverhogende maatregelen. Hierbij gaat het met name om verhoging van toeristenbelasting, waarbij een deel van deze verhoging ten goede komt van de gemeente, om aanpassing van sporttarieven en om de prijs van een toegangskaartje voor de Lakenhal. Het bezuinigingspakket is zo samengesteld dat de woonlasten voor onze inwoners niet extra verhoogd hoeven worden.

Vooruitblik
We staan aan de vooravond van het laatste volledige begrotingsjaar binnen deze raadsperiode. Over anderhalf jaar gaan we naar de stembus voor de volgende gemeenteraadsverkiezingen. We hopen van harte dat er dan al geruime tijd een vaccin beschikbaar is, al dan niet ontwikkeld in Leiden, en dat we corona achter ons hebben kunnen laten. In de tussentijd blijven wij ons inzetten voor de stad en haar inwoners. Deze programmabegroting legt daarvoor de financiële basis. Maar we weten ook op welk fundament het werk van de gemeente rust: de veerkracht, de creativiteit en de saamhorigheid die Leidenaren elke dag tonen. Met elkaar ontdekken we hoe we – ondanks de beperkingen van corona – een fijne stad zijn en blijven.

Duurzame verstedelijking – werken aan een groen Leiden

In het Beleidsakkoord ‘Samen maken we de Stad’ is besloten om te investeren in verstedelijking en duurzaamheid om de stad zo nog toekomstbestendiger, natuurlijker en veiliger te maken. In februari 2019 heeft het college besloten om de gemeentelijke duurzaamheidsambities te organiseren in drie duurzaamheidsopgaven: energietransitie, klimaatadaptatie en biodiverse vergroening, circulaire economie en afval. De opgave ‘Duurzame stad’ bestaat sindsdien uit de volgende vijf onderdelen:

  1. Verstedelijking;
  2. Mobiliteit;
  3. Energietransitie;
  4. Klimaatadaptatie en biodiverse vergroening;
  5. Circulaire economie en afval.

Met de investeringen in duurzaamheidsopgaven draagt Leiden bij aan verscheidene Global Goals van de Verenigde Naties:

Om de opgave Duurzame Stad financieel mogelijk te maken is structureel 3 miljoen per jaar beschikbaar gesteld en is in 2019 het eerste Financieel Perspectief Duurzame Stad (FPDS) opgesteld. Daarin wordt met een periode van 10 jaar vooruit gekeken omdat de tijdshorizon en ambities op het gebied van duurzame verstedelijking een lange adem vergen. Het doel van het FPDS is om jaarlijks een integraal inhoudelijk en vooral financieel beeld te bieden van de invulling van de ambities uit de opgave. Voor elk van de vijf hoofdopgaven binnen het programma Duurzame Stad wordt geschetst waar de investeringen op gericht zijn en hoe deze bekostigd worden. Onderdeel daarvan is de inzet van de reserve Duurzame stad voor de periode tot en met 2030. Het FPDS is daarmee een middel om overzicht te hebben op de financiën, risico’s en kansen van de ambities rondom de duurzame stad.
De vijf hoofdopgaven voor een duurzame stad hebben een sterke inhoudelijke relatie, in het FPDS worden ze toch ook apart beschouwd om het inzicht per thema scherp te houden en de relatie met bestuurlijke portefeuilles goed in beeld te kunnen brengen. Ook de relatie met de programmabegroting wordt zo gelegd.

Het FPDS is bij de kaderbrief aan uw raad aangeboden en had als doel om het vorige financieel perspectief te actualiseren door aan te geven waar de plannen voor de verschillende opgaven zijn gewijzigd, zowel financieel als inhoudelijk.

Voor de eerste actualisatie van het FPDS is gekozen voor een hoofdzakelijk instrumentele update met een aantal verschuivingen in de planning. De belangrijkste aandachtspunten bij de actualisatie van het FPDS 2020 zijn hieronder weergegeven.

Reservering verhogen: onrendabele toppen verstedelijkingsprojecten

Voor duurzame verstedelijkingsprojecten, die vanwege integrale doelstellingen (betaalbaar programma, bereikbaarheid, duurzaamheid, kwaliteit publieke ruimte, etc.) niet rendabel te realiseren zijn, worden in het FPDS twee reserveringen aangegeven. Van de 3 miljoen per jaar voor duurzame stad wordt jaarlijks gemiddeld 700.000 gereserveerd. Daarnaast kan de reserve Grondexploitaties worden ingezet om negatieve grondexploitaties te faciliteren. De beschikbare ruimte binnen deze reserve is momenteel ca 10,4 miljoen (stand medio 2020) en daarnaast is nog eens 4 miljoen apart gezet in de reserve Herontwikkeling Stationsgebied.

Vanaf 2020 is er door het ministerie van BZK voor de periode 2020 t/m 2023 een bijdrageregeling voor versnelling van betaalbare woningen beschikbaar (de Woningbouwimpuls 2020 – WBi). Gemeente Leiden heeft met succes met enkele onrendabele verstedelijkingsprojecten een beroep op deze regeling gedaan: Werninkterrein en Lammenschansstrip. Deze toekenningen vragen om een eigen aandeel van circa 50% in de financiering van het tekort. We ontvangen bijna 10 miljoen. In de Kaderbrief 2020 – 2024 is reeds voor 2,8 miljoen aan cofinanciering in het Meerjareninvesteringsplan 2021 - 2024 opgenomen, gedekt door een verlaging van de dotatie aan de reserve bereikbaarheidsprojecten.
Voor de noodzakelijke gemeentelijke cofinanciering ter hoogte van 7,25 miljoen is ruimte gereserveerd binnen het Financieel Perspectief Duurzame Stad. De kapitaallasten hiervan (ad 253.750) zijn gedekt in de begroting. In de ambities voor verstedelijking is gemiddeld per jaar ongeveer 700.000 beschikbaar.

Deel aanvullende bekostiging ingevuld: mobiliteitsvisie - parkeertarieven
In de Parkeervisie is opgenomen dat om de modal shift (het nastreven van een hoger aandeel in gebruik van lopen, fietsen en openbaar vervoer) en de doelen voor duurzame mobiliteit te bereiken, de parkeertarieven in zowel 2021 als 2022 met 0,30 omhoog gaan. Via het Financieel Perspectief Duurzame Stad investeert de gemeente deze extra inkomsten in de duurzame stad en met name duurzame mobiliteit. Hiermee is een groot deel van de nog in te vullen aanvullende bekostiging voor het FPDS ingevuld. Er blijft hiernaast vanaf 2023 een taakstelling openstaan van gemiddeld 580.000 per jaar om het FPDS sluitend gedekt te krijgen. Er zal in 2020 een voorstel gemaakt worden om ook aan de resterende taakstelling invulling te geven. In de tweede helft van 2020 wordt de Nota kostenverhaal bovenwijks naar besluitvorming gebracht. Bij de actualisatie van het FPDS2021 volgt voor deze taakstelling een voorstel. Hierbij zal, naast het kostenverhaal, gekeken worden naar de extra ontvangen middelen bijvoorbeeld vanuit de uitkering (groei voor groei), subsidies of uitkeringen specifiek voor de duurzame stad.

Vrijval kapitaallasten: ten gunste van reserve FPDS

In deze actualisatie is de meest recente planning van de investeringen opgenomen (zie bijlage 1 van het FPDS). Dit betekent dat het merendeel van de investeringen later starten, maar ook is rekening gehouden met wanneer deze investeringen worden afgerond. Dit leidt tot een forse verschuiving van kapitaallasten en in een incidentele - en zekere - vrijval van kapitaallasten in de eerste jaren waardoor een financiële ruimte ontstaat[1]. Door de incidentele vrijval ten gunste van de reserve FPDS te laten komen, kan er ruimte ontstaan om extra beleid binnen het FPDS - thema of generiek - in te vullen of om een deel van de nog openstaande taakstelling in te vullen.

Incidenteel financiële ruimte: 950.000

In totaliteit is de incidenteel in te zetten ruimte op dit moment € 950.000. Voorstel van het college B&W is om € 500.000 hiervan te reserveren binnen de reserve Duurzame stad ten behoeve van de cofinanciering OV-knoop. Daarnaast wordt 250.000 beschikbaar gesteld voor projecten op het gebied van biodivers vergroenen. Tot slot wordt 200.000 gereserveerd voor de uitvoering van de bedrijventerreinenstrategie (transformatie, verdichting en vergroening).

Het geactualiseerde verloop van de in de reserve Duurzame stad beschikbare middelen met een doorkijk tot 2030 is opgenomen in bijlage van het FPDS.

[1] Dit betreft met name een voordeel in de wijkvervangingsprojecten. Als gevolg van gedetailleerde uitvoeringsplanning wijkvervangingsprojecten wijzigen de kapitaallasten in fasering, dit resulteert tot een voordeel in de kapitaallast omdat de afschrijving later start.