Home / Inleiding programmabegroting 2019

Inleiding programmabegroting 2019

“Samen maken we de stad – werkend aan een groen, sociaal en ondernemend Leiden”: dit is niet alleen de titel van het beleidsakkoord 2018-2022; het is ook ons uitgangspunt voor de verdere ontwikkeling van Leiden.We werken aan een groene en gezonde stad, waar je fijn kunt wonen en waarin iedereen mee kan doen. Dat doen we samen met inwoners, ondernemers en andere partners in de stad. We zoeken de Leidenaren op om samen met hen de stad te vergroenen en plannen uit te denken voor verdere ontwikkeling van de stad, we ondersteunen initiatieven van inwoners die maken dat iedereen in de stad kan meedoen, en we werken graag mee aan initiatieven die aansluiten op het motto “Samen maken we de stad”. De programmabegroting biedt daarvoor de financiële basis. Hierin beschrijven we wat we in 2019 willen bereiken, wat dat mag kosten en hoe we dat gaan betalen.

De prioriteiten van het college liggen in 2018 op vier gebieden: “duurzame verstedelijking”, “in Leiden doet iedereen mee”, “Leiden ondernemend, met kennis en cultuur” en “toekomstbestendige bedrijfsvoering”.

Kort voor de zomer heeft de gemeenteraad de financiële kaders vastgesteld voor deze programmabegroting, in de Kaderbrief 2019-2022. Daarbij heeft de raad één amendement vastgesteld, dat het mogelijk maakt om in 2019 het project door voort te zetten. Dit heeft project als doel mensen die een bijstandsuitkering ontvangen, te ondersteunen zodat zij zelfstandig actief kunnen deelnemen aan de samenleving. Dit amendement is in deze programmabegroting verwerkt in programma 10, Werk en inkomen.

Duurzame verstedelijking
Het college ziet “duurzame verstedelijking” als een van de grootste opgaven voor de komende jaren. De aanleiding hiervoor mag bekend worden verondersteld: voor steeds meer mensen dreigt wonen in Leiden onbetaalbaar te worden, als gevolg van stijgende huizenprijzen. Met vaststelling van de Regionale Woonagenda is afgesproken dat Leiden tot 2030 circa 8.500 woningen toevoegt, aansluitend bij de behoefte.

Ons toekomstperspectief is een groene en gezonde stad waar alle Leidenaren goed kunnen wonen, werken en leven. Anders dan in het verleden ziet het college de bouw van woningen niet als een op zichzelf staande opgave, maar als een kans om de kwaliteit van leven in de stad te verhogen. Daarom combineren we bouw van woningen telkens met sociale doelen, met maatregelen die onze afhankelijkheid van aardgas verkleinen (“warmte- en energietransitie”), met duurzame mobiliteitsoplossingen (fiets, OV, emissievrije deelauto’s) en met vergroening en waterberging in de openbare ruimte.

Een belangrijke stap in de realisatie van ons toekomstperspectief is het vaststellen van de conceptomgevingsvisie Leiden 2040 en van duurzaam mobiliteitsbeleid. In november 2018 organiseren we hierover een groot stadsgesprek dat in het teken staat van de toekomst van Leiden. De uitkomsten van dat gesprek verwerkt het college in voorstellen die het in de eerste helft van 2019 aan de raad voorlegt. In de tweede helft van 2019 gaan we in gesprek over de uitkomsten van de klimaatstresstest. Deze geeft aan op welke gebieden we zullen moeten focussen om goed voorbereid te zijn op toekomstige droogte, hittestress en heviger regenbuien.

Ondertussen staat de ontwikkeling van de stad niet stil. In 2019 gaan we aan de slag om de binnenstad autoluw en een groter gebied autovrij te maken. Dat dat zal de binnenstad aantrekkelijker maken, zoals de binnenstad in het verleden aantrekkelijker werd door auto’s te weren uit de Haarlemmerstraat, parkeerplaatsen op de Vismarkt op te heffen en de Breestraat af te sluiten voor doorgaand autoverkeer. Verder verbeteren we verscheidene fietsroutes door de stad en we investeren in verbetering van looproutes (Hogewoerd, Havenplein en Haven).

Andere toonaangevende projecten in 2019 zijn onder meer de (beoogde) nieuwbouw van 375 appartementen aan de Ananasweg / Lammenschansweg en de sloop van de flat aan de Stationsweg die plaats maakt voor De Geus. Tegenover De Geus opent begin 2019 de fietsenstalling in de Lorentz haar deuren. Daar is plaats voor 4800 fietsen. Andere projecten waarnaar wij uitkijken in 2019 zijn onder meer de aanleg van de Singelparkbruggen, het innovatieve Sponge-project in het Noorderkwartier (met meer plek voor water in de openbare ruimte), aanleg van meer groen in de stad, waarmee we stapsgewijs de groene hoofdstructuur in de stad versterken en realisatie van nieuwe onderwijsgebouwen zoals het VMBO Boerhaave.

Bij de projecten die we gaan uitvoeren in de stad, vormt de prijsontwikkeling in aanbestedingen een toenemend risico. Op dit moment hebben bedrijven die actief zijn in sectoren als de woningbouw, de utiliteitsbouw, de grond-, weg- en waterbouw en groenonderhoud de opdrachten voor het uitkiezen. Dat leidt bij veel gemeenten tot hogere prijzen. Het college volgt deze ontwikkeling nauwgezet. Wanneer wij signalen dat de prijsontwikkeling in Leiden zich duidelijk anders ontwikkelt dan geraamd, zullen wij de gemeenteraad daarover informeren. En uiteraard gaan we dan graag met de gemeenteraad in gesprek over de te voeren strategie.

In Leiden doet iedereen mee
Voor sommige Leidenaren is volop meedoen en deelnemen aan de samenleving en arbeidsmarkt minder vanzelfsprekend dan voor anderen. Dat kan allerlei verschillende redenen hebben. Belemmeringen om mee te doen nemen we graag weg. Dat lukt niet met een paar simpele maatregelen. Daarom beschouwen wij de uitspraak “In Leiden doet iedereen mee” nadrukkelijk als een opdracht aan het hele college. Om een klein maar niet onbelangrijk voorbeeld te noemen: wij spannen ons extra in om in trajecten van publieksparticipatie iedereen te betrekken, ook de Leidenaren die niet uit zichzelf naar het stadhuis komen om hun stem te laten horen.

“Meedoen” begint wat ons betreft in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. Iedereen moet zijn of haar talenten en kwaliteiten ten volle kunnen ontwikkelen en (leren) benutten, op alle leeftijden. In Leiden willen we dat alle kinderen daarvoor gelijke kansen krijgen. De basis hiervoor is een goede fysieke en mentale gezondheid en een veilige en stimulerende omgeving, zowel thuis als op school. Wij dragen hieraan bij met goede jeugdgezondheidszorg, goede voorschoolse voorzieningen en goede samenwerking tussen alle partijen in de stad die hierin een rol spelen. Ook de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt heeft onze aandacht, onder meer in het project “Arbeidsmarkt van de toekomst” dat we binnen Economie071 uitvoeren. Er liggen kansen in “tekortsectoren” onderwijs, zorg en techniek, maar voor Leidenaren met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt is het lastig om deze kansen te grijpen.

In 2019 spannen wij ons in om de zorg (in de brede zin van het woord) voor kwetsbare inwoners lokaal goed te organiseren. De ondersteuning richten we op verbetering van iemands situatie, zodat behoefte aan hulp afneemt, iemand in het eigen inkomen kan voorzien, en kan meedoen aan de samenleving. Deze principes gaan we ook toepassen in het armoedebeleid (“maatwerk in armoedebestrijding”, zie ook programma 10). Inwoners van Leiden die hulp nodig hebben, geven we ondersteuning zonder dat zij hinder hebben van schotten tussen beleidsterreinen of organisaties.

Bijzondere aandacht geven we in 2019 aan preventieve maatregelen tegen overgewicht en roken (“rookvrije generatie”). Deze maatregelen sluiten niet alleen aan bij het nationale preventieakkoord, dat rijksoverheid, gemeenten en andere organisaties op dit moment voorbereiden, maar ze passen ook naadloos in ons streven naar een “gezonde stad”. Ook de bouw van drie nieuw sportaccommodaties (ijshal, combi-zwembad en indoor sportcentrum) draagt bij aan dit streven naar een gezonde stad.

Leiden ondernemend, met kennis en cultuur
De bron van de huidige welvaart en welzijn in Leiden ligt voor een groot deel in de kennis en cultuur, die we in 444 jaar hebben opgebouwd, en die telkens nieuwe “spin-off” oplevert. In de afgelopen 10 jaar is het aantal banen in Leiden met 10.000 toegenomen, tot meer dan 70.000. Vooral het Leiden Bio Science Park hebben we sterk zien groeien. Het behoort nu tot de top van de Life Science & Health-parken in Europa. In de komende jaren zal het ook steeds meer een levendig deel van de stad worden, dankzij extra woningbouw en verhoging van de kwaliteit van de openbare ruimte. Ook de heropening van Naturalis draagt hieraan bij: voltooiing van de verbouwing en de terugkeer van Trix staan gepland voor medio 2019. Cultureel hoogtepunt van 2019 wordt de feestelijke heropening van Stedelijk Museum De Lakenhal. In de binnenstad zullen veel activiteiten komend jaar in het teken staan van “de jonge Rembrandt”.

Toekomstbestendige bedrijfsvoering
Om alle gemeentelijke activiteiten nu en in de toekomst in goede banen te leiden werken we aan toekomstbestendige bedrijfsvoering. Voor het publiek is het meest zichtbare aspect daarvan de verbouwing van het stadhuis en de concentratie van publieksdienstverlening in Level, naast het station.

Momenteel werken ambtenaren op verschillende plekken in de stad, waaronder het Stationsplein 107, het Stadsbouwhuis en het stadhuis. De gebouwen zijn verouderd en niet ingericht op de huidige behoefte aan werkplekken. Door het verder invoeren van flexibel en samenwerkingsgericht werken, kan de gemeente teruggaan van drie naar twee gebouwen. Zo voorkomen we onnodig hoge lasten voor huisvesting.

Een minder zichtbaar aspect van toekomstbestendige bedrijfsvoering is het plan om het jaarrekeningproces en de jaarrekeningcontrole te verbeteren. De accountantscontrole over het jaar 2017 kende een te lange doorlooptijd. In samenspraak met de accountant en Servicepunt71 komen we tot afspraken om dit proces te verkorten. Een plan van aanpak voor verbetering van het interne afsluitproces stellen we in het najaar van 2018 op. Het college deelt dat plan met de raad. De raad heeft het college gevraagd vier keer per jaar te rapporteren over de voortgang van de invoering van de verbetermaatregelen.

Tot slot
Meer dan ooit realiseren wij ons dat Leiden in het centrum ligt van een regio die in veel opzichten functioneert als een veel grotere stad. De Leidse regio is in omvang vergelijkbaar met de zesde stad van Nederland, met meer dan 200.000 inwoners (waarvan circa 125.000 binnen de gemeentegrenzen van Leiden).

Als je de omvang hebt van de zesde stad van Nederland, moeten de stedelijke voorzieningen passen bij die omvang. Daar hoort een aantrekkelijk stationsgebied bij met voldoende fietsenstallingen voor reizigers uit de hele regio, maar bijvoorbeeld ook accommodaties voor top- en breedtesport, culturele voorzieningen met een regiofunctie, een science park van naam en faam, et cetera, et cetera. Wij blijven ons ervoor inzetten om deze verder te ontwikkelen, in goed overleg met inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, buurgemeenten en partners in de metropoolregio’s Rotterdam-Den Haag en Amsterdam.

Onze inzet voor de stedelijke voorzieningen die passen bij onze regio combineren we met goede dienstverlening en voorzieningen voor onze inwoners. Kortom, we gaan aan de slag zoals Leidenaren van hun gemeentebestuur mogen verwachten. Met deze programmabegroting leggen we daarvoor de financiële basis. Zo maken we samen de stad, werkend aan een groen, sociaal en ondernemend Leiden.

Leiden, oktober 2018

College van burgemeester en wethouders