Ga naar boven

Beleidsterrein 8A Cultuur

Leiden kent een rijk cultureel leven. Naast de vele monumenten bezit de stad ook unieke collecties van (rijks)musea, archieven, opleidingen, onderzoekers en bedrijven die zich bezighouden met erfgoed. Kunstenaars, van muziek tot theater en van beeldende kunst tot poëzie, presenteren zich vaak via evenementen steeds nadrukkelijker in onze stad. Cultuur is een drijvende kracht voor de ontwikkeling, vitaliteit en levendigheid van de stad. De aantrekkelijkheid van de stad wordt er in belangrijke mate door bepaald, het beïnvloedt op positieve wijze het woonklimaat voor de Leidenaren, het vestigingsklimaat voor ondernemers en de aantrekkingskracht voor talentvolle bewoners en voor bezoekers. Cultuur en kennis zijn de belangrijkste pijlers van ‘Leiden stad van ontdekkingen’ en raken aan het Programma Binnenstad, Programma Kennisstad, citymarketing met de stadspartners, de ontwikkeling van het ‘Cultuurkwartier’ en het evenementenbeleid. Maar bovenal kan je van kunst genieten, het stemt tot nadenken, het agendeert onderwerpen en verbindt mensen. Cultuur is daarmee van grote waarde voor de stad.

Doelen en prestaties bij 8A Cultuur

Doel

Prestaties

8A1 Cultuur heeft een breed en divers aanbod met meer kwaliteit en vernieuwing; musea en podia zetten Leiden nationaal en regionaal op de kaart

8A1.1 Doen aanbieden van een breed en divers kunst- en cultuurprogramma door de gesubsidieerde kunst- en cultuurinstellingen; verbeteren van het aanbod met (pop)muziek en film

8A1.2 Exploitatie Museum De Lakenhal

8A1.3 Restauratie en nieuwbouw Museum De Lakenhal

8A2 Cultuur versterkt de levendigheid en identiteit van de (binnen)stad

8A2.1 Doen bevorderen van de culturele levendigheid van de (binnen)stad door met de gemeentelijke en/of gesubsidieerde kunst- en cultuurinstellingen afspraken te maken over: 1. het gebruik van stad als podium, 2. het ontwikkelen van het Cultuurkwartier als kloppend hart, 3. het verbinden van cultuur met kennis en historie, 4. het aangaan van partnerschappen met andere sectoren

8A2.2 Meer plek en aandacht creëren voor beeldende kunst in de openbare ruimte

8A2.3 Beschikbaar stellen van incidentele subsidie voor bijzondere kunst- en cultuurprojecten en -initiatieven

8A3 Cultuur (ver)bindt en ontwikkelt talenten en activiteiten die passen bij Leiden, Stad van ontdekkingen

8A3.1 Doen aanbieden van een breed en diverse cultuureducatief programma door de gemeentelijke en/of gesubsidieerde kunst- en cultuureducatie-instellingen

8A3.2 Afspraken maken met de gemeentelijke en/of gesubsidieerde kunst- en cultuureducatie-instellingen over: 1. speciale aandacht voor de ontdekking en ontwikkeling van talent en 2. speciale aandacht voor jongeren, kenniswerkers en expats

8A3.3 Bevorderen van een productieklimaat waarin makers en amateurkunst zichtbaar zijn in de stad

8A1.1 Doen aanbieden van een breed en divers kunst- en cultuurprogramma door de gesubsidieerde kunst- en cultuurinstellingen ; verbeteren van het aanbod met (pop)muziek en film ­
Met de grotere instellingen worden de subsidieafspraken vastgelegd in bij de subsidiebeschikkingen behorende uitvoeringsovereenkomsten. De directies van Leidse Schouwburg/Stadsgehoorzaal, Theater Ins Blau en Gebr. De Nobel stemmen in onderling overleg de programmering zo goed mogelijk af. Met de kleinere instellingen worden de afspraken vastgelegd in subsidiebeschikkingen. Hierbij zal de gemeente blijven inzetten op verdere samenwerking tussen de culturele instellingen. Het gaat om onder meer de volgende instellingen:

  • De Leidse Schouwburg heeft primair tot taak een representatieve doorsnee van het landelijke professionele theateraanbod te vertonen. In het bepalen van het theateraanbod wordt in toenemende  mate aandacht besteed aan (lokaal) amateurtheater en specifiek op Leiden gerichte culturele activiteiten. Om te blijven streven naar een breed en gevarieerd aanbod van professioneel en amateurtheater vindt samenwerking plaats met andere instellingen binnen het Leidse culturele circuit. In 2016 is met name de samenwerking gezocht met Stadsgezelschap PS|Theater. De programmering bestaat uit diverse disciplines zoals toneel, dans, musical, cabaret, show, opera, mime, kindertheater, muziektheater en muziek. De directie van de Leidse Schouwburg heeft artistieke autonomie in het bepalen van de programmering, die een goede balans dient te kennen tussen kunst en amusement door enerzijds een breed publiek aan te spreken en anderzijds een avontuurlijke kant te hebben.
  • In de Stadsgehoorzaal wordt de muziek in een zo breed mogelijk programma aangeboden. Alle soorten klassieke muziek, uit alle mogelijke stijlperiodes komen in de Stadsgehoorzaal aan bod, zowel uitgevoerd door professionele als door amateurmusici. Voor wat betreft eigentijdse muziek brengt de Stadsgehoorzaal repertoire in het populaire genre en overige acts voor een groot publiek. Hierbij wordt de samenwerking gezocht met Poppodium Gebr. De Nobel.  De Aalmarktzaal wordt nadrukkelijker als apart podium gepositioneerd. Het profiel van deze zaal is met name gerelateerd aan klassieke muziekvoorstellingen.

De Stadsgehoorzaal beoogt “de culturele huiskamer van de stad” te zijn.

  • Theater Ins Blau is een compact theater en een creatieve broedplaats in het centrum van Leiden. Het vlakkevloertheater, met 200 stoelen, biedt een afwisselend aanbod van zowel professionele als amateurgezelschappen. Buiten de gesubsidieerde voorstellingen (minimaal 75 per jaar) programmeert Ins Blau ook zelf diverse voorstellingen. De foyer van Theater Ins Blau was te klein voor het aantal bezoekers tijdens de (grotere) voorstellingen. In juli 2016 is met de bouw van de nieuwe foyer gestart, deze is bij de aanvang van het nieuwe theaterseizoen 2016/2017 in gebruik genomen.
  • Het nieuwe Muziekcentrum Gebr. de Nobel zorgt voor een breed en divers aanbod van popmuziek met kwaliteit en vernieuwing. Het heeft daarbij lokaal, regionaal en nationaal bereik. Bij de directie van Gebr. De Nobel is aangegeven dat wat meer ruimte in de programmering moet worden opgenomen voor nieuwe en voor wat experimentelere / alternatieve bands. Het muziekcentrum heeft een functie in het cultuurkwartier en werkt met andere stadspartners samen om de gewenste culturele levendigheid in de stad te creëren. Zij werkt samen met de overige podia tijdens festivals maar ook bij de afstemming van de programmering. Na oplevering van het nieuwe gebouw is een verhoogde geluidsuitstraling naar de omgeving gesignaleerd. Er is in 2016 een nader onafhankelijk geluidsonderzoek gedaan naar de mogelijkheden tot beperking van de geluiduitstraling naar de omgeving van het poppodium. Dit moet in 2017 in overleg met de architect en de aannemer worden opgelost.
  • De overige podia in de stad (waaronder Hothouse, de X, BplusC (Volkshuis, Kapelzaal en Q-bus)) en de Pieterskerk verzorgen een muziekprogrammering in diverse genres (popmuziek, klassieke muziek, jazz- en wereldmuziek, koormuziek, orgel- en oude muziek) voor diverse doelgroepen in de stad. Naast de maandelijks professionele lunchconcerten in de Kapelzaal op haar locatie Oude Vest 45 faciliteert en organiseert BplusC met name activiteiten voor amateurkunst en talentontwikkeling (Open Podium en Young Quite Quite bijvoorbeeld). De activiteiten in het Muziekhuis/Q-bus worden door BplusC gerealiseerd dan wel gecoördineerd.
  • Het Cultuurfonds Leiden zal zich ook de komende jaren inzetten om de samenwerking tussen cultuur en andere sectoren aan te jagen. Cultuur kan verbindingen tot stand brengen tussen al partijen die actief zijn in de stad. De nieuwe cultuurmakelaar wil daarbij ook meer de Leidse wijken en de regio betrekken. Cultuurfonds Leiden heeft de culturele intrinsieke waarde hoog in het vaandel en streeft kwaliteit na, en gelooft daarnaast ook dat 'culturele producten' vaker ingezet kunnen worden voor andere gebruiksmogelijkheden. Door de beëindiging van de structurele financiële ondersteuning door Fonds 1818 van het Cultuurfonds Leiden, zijn de subsidiemogelijkheden van de cultuurmakelaar inmiddels verminderd. Er worden pogingen ondernomen om een of meerdere bedrijven als co-financier voor het fonds te interesseren.
  • Het muziektheatergezelschap de Veenfabriek heeft Leiden als vestigingsplaats en speelt daarom producties in Leiden en heeft als stadspartner/maker een rol bij cultuurprojecten in Leiden. Door het (inter)nationale werkgebied draagt de Veenfabriek bij aan het imago van de stad Leiden en aan het bezoek van makers aan de stad. Onlangs heeft de Veenfabriek voor de komende vier jaar weer een aanvraag gedaan bij het Fonds Podiumkunsten. Op 1 augustus 2016 is bekend geworden dat de landelijke subsidie wordt gecontinueerd.
  • Theatermaker PS|theater ontwikkelde zich de laatste jaren tot hét Stadstheater van Leiden. Door middel van artistiek sociale projecten en met verhalen van inwoners, ondernemers en organisaties van Leiden maken ze beeldende en de muzikale producties over en met de stad. Dit jaar heeft de PS| theater voor het eerst een aanvraag gedaan voor vier jaar bij het Fonds Podiumkunsten. Op 1 augustus 2016 heeft het Fonds Podiumkunsten besloten PS|theater niet op te nemen in de landelijke subsidieregeling. Voor de gemeentelijke subsidie heeft dit geen consequenties.
  • Het Leiden International Film Festival is inmiddels een bekend film event, dat ook bezoekers van buiten Leiden trekt. Het festival  zal verder worden doorontwikkeld. Daarbij wordt o.a. ingezet op een combinatie met (internationale) lezingen, zoals komend jaar onder de noemer van “Brave new world”. Dit is ook als inspanning opgenomen in het programma Binnenstad.
  • Holland Centraal-Unity (HC-Unity) is door het Commissariaat voor de Media aangewezen als de lokale publieke omroep/media-instelling voor Leiden en ontvangt daarvoor een jaarlijkse subsidie/bekostigingsbijdrage van de gemeente. De huidige vergunningperiode van HC-Unity loopt tot eind 2017. Medio 2017 zal het Commissariaat voor de Media de procedure opstarten voor de vergunning voor de nieuwe 5-jaarsperiode. Dit betekent onder meer dat het Commissariaat aan de gemeenteraad van Leiden advies vraagt over de representativiteit van het pbo (programma beleidsbepalende orgaan) van de voor Leiden aangemelde kandidaat-lokale omroep(en).HC-Unity is ook de lokale omroep voor de Leidse regiogemeenten Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude. De VNG en de OLON hebben gezamenlijk een convenant gesloten gericht op de kwaliteitsverbetering en versterking van de lokale publieke omroepen. Gezamenlijk met de betrokken regiogemeenten en HC-Unity, wordt nagegaan hoe de lokale publieke omroep voor het Leidse regiogebied kan worden versterkt, als communicatiemiddel met de inwoners, bedrijven en instellingen.
  • Op verzoek van de commissie Werk en Middelen zal er in 2017 nader onderzoek gedaan worden naar het opstarten van een stimuleringsfonds voor lokale media in samenwerking met de Universiteit Leiden.

8A1.2 Exploitatie Stedelijk Museum de Lakenhal en 8A1.3 Restauratie en nieuwbouw Stedelijk Museum de Lakenhal ­
Het aanbestedingsresultaat voor de uitbreiding en restauratie van Museum De Lakenhal bleek substantieel af te wijken van het beschikbare budget. Bij de Kaderbrief is aangekondigd om bij de begroting 2017 voor te stellen het krediet te verruimen. Met de voortgangsbrieven wordt de Raad over de actuele stand van zaken geïnformeerd.

8A2.1 Met gemeentelijke en/of gesubsidieerde kunst- en cultuurinstellingen afspraken maken over: 1. gebruik van stad als podium, 2. ontwikkelen van het Cultuurkwartier als kloppend hart, 3. verbinden van cultuur met kennis en historie, 4. het aangaan van partnerschappen met andere sectoren 

  • Met de gemeentelijke en gesubsidieerde kunst- en cultuurinstellingen worden afspraken gemaakt om buiten hun instellingsmuren zichtbaar te zijn.
  • Binnen het cultuurkwartier is aandacht voor gezamenlijke marketing van de cultuurinstellingen, verrassende programmering met cross-overs tussen het aanbod van de verschillende actoren.
  • Het Cultuurplein op de Lammermarkt wordt voorbereid. Het plein met daaronder de parkeergarage aan de Lammermarkt wordt naar verwachting eind 2017 opgeleverd. Op initiatief van de stadspartners uit het cultuurkwartier, de omwonenden en de Vrienden van het Singelpark is thans een vereniging in oprichting van waaruit de regie op de programmering van de toekomstige (culturele) activiteiten op het Lammermarktplein zal worden vormgegeven.
  • De historische binnenstad zal door culturele instellingen regelmatig benut blijven worden. Optredens in de Leidse hofjes; op het Rapenburg; op de Burcht; op de Leidse grachten; etc. zullen door de gemeente worden gefaciliteerd.
  • Het Scheltema-complex, dat wordt gebruikt door o.a. de Veenfabriek en muziektheateropleiding T.I.M.E., zal naast commerciële activiteiten publiek trekken met culturele activiteiten. De komende periode zal in overleg met de horeca ondernemers onderzocht worden hoe Scheltema een sterkere culturele positie binnen het cultuurkwartier kan vervullen.

8A2.2 Meer plek en aandacht creëren voor beeldende kunst in de openbare ruimte 

  • Met “Beelden in Leiden” (juni/augustus 2016) is wederom een goede indruk gegeven van een tijdelijke beeldententoonstelling zoals die ook komende jaren op meerdere plekken in de stad mogelijk zal zijn. De tentoonstelling breidt ook meer uit naar andere locaties in de stad zo zijn dit jaar ook in het Bio Science Park beelden te bewonderen.
  • Komende jaren zal meer tijdelijke beeldende kunst in de openbare ruimte verschijnen . De gedeeltelijke integratie van de ‘Hier-kan-kunst-kaart’ in het Singelparkproject zal komend jaar zichtbaar worden door de plaatsen van de eerste beelden in het singelpark.

8A2.3 Beschikbaar stellen van incidentele subsidie voor bijzondere kunst- en cultuurprojecten en -initiatieven ­
Met relatief kleine subsidiebedragen worden vele interessante culturele projecten en evenementen mogelijk gemaakt. De diversiteit van de activiteiten is heel groot; van Leiden life van top violiste Lisa Jacobs tot Festival Picknick in het van der Werffpark; van optredens van de Stadsdichter tot het Wandeltheater in de Hooglandse Kerk; van optredens in het Open Lucht Theater Leidse Hout tot het Schuytfestival; van de tentoonstellingen van de stadsfotograaf in de Pieterskerk tot het Textiel Festival; etc., etc. Het beschikbare budget is relatief beperkt en bedraagt de laatste jaren € 78.000 per jaar. Dit impliceert dat lang niet alle subsidieverzoeken ingewilligd kunnen worden. Ook al kan een aanvraag slechts gedeeltelijk worden gehonoreerd, is dit voor de aanvrager wel van belang. Op basis van een gemeentelijke subsidie ontvangen organisatoren namelijk makkelijker aanvullende subsidies via de diverse regionale / landelijke  (cultuur)fondsen.

8A3.1 Doen aanbieden van een breed en diverse cultuureducatief programma door de gemeentelijke en/of gesubsidieerde kunst- en cultuureducatie-instellingen 

  • Een basisbibliotheek met een aanbod voor diverse doelgroepen, die de scholen breed ondersteunt bij het leesonderwijs en andere instellingen bij de voor- en vroegschoolse taalstimulering én die zich richt op de digitale bibliotheek.
  • Culturele instellingen (BplusC, de Cultuureducatiegroep, Ars Aemula Naturae, jeugdtheaterscholen) hebben een al dan niet gesubsidieerd cultuureducatief aanbod voor primair onderwijs en voortgezet onderwijs alsmede een aantrekkelijk buitenschools cultuureducatief-aanbod voor diverse doelgroepen.
  • Er is een voor het primair onderwijs geïntegreerd en modulair cultuureducatief-programma met doorlopende leerlijnen (voorheen “museum en school” en “cultuur en school”) dat in het kader van het project “Cultuureducatie met kwaliteit” van Fonds Cultuurparticipatie verder ontwikkeld wordt in nauwe samenwerking tussen culturele instellingen en scholen. Het Fonds Cultuurparticipatie heeft dit initiatief een vervolg gegeven met het project voor de periode 2017-2020.
  • Een jeugdcultuurfonds waardoor deelname aan cultuureducatie mogelijk wordt voor jongeren uit een gezin met een laag inkomen.
  • Daarnaast bieden ook steeds meer culturele evenementen speciale programma's voor kinderen, met het doel ze enthousiast te maken voor cultuur en ze wat te leren.

8A3.2 Afspraken maken met de gemeentelijke en/of gesubsidieerde kunst- en cultuureducatie-instellingen over: 1. speciale aandacht voor de ontdekking en ontwikkeling van talent en 2. speciale aandacht voor jongeren, kenniswerkers en expats ­
Er vindt subsidiëring van BplusC en het Muziekhuis plaats. BplusC, bibliotheek en het centrum voor kunst en cultuur, is onlosmakelijk met Leiden verbonden. Kennis en cultuur komen bij BplusC in allerlei vormen terug: lezen, leren, onderzoeken, scheppen en creëren. BplusC heeft tevens een ruim cultuureducatief aanbod en aandacht voor de talentontwikkeling van jongeren. In het Muziekhuis zijn instrumenten en oefencabines beschikbaar (tegen een laag tarief) voor amateurmusici. Er is een beperkte muziekprogrammering van beginnende bandjes maar ook wereldmuziek van o.a. Cultureel podium de X. Talentontwikkeling staat centraal in het Muziekhuis.

BplusC en het Muziekhuis hebben in 2015/2016 een ontwikkelopdracht uitgevoerd, een plan voor bibliotheekvernieuwing, een nieuwe visie op de rol van BplusC in Leiden met daarbij een onderzoek naar efficiëntere huisvesting. Deze visie zal nog inhoudelijk en financieel worden uitgewerkt.

Tenslotte, wordt met o.a. het Leiden International Film Festival, Leiden International Short Film Event en Leiden International Photo Festival in toenemende mate getracht een ook voor expats interessant cultureel aanbod te realiseren.

8A3.3 Bevorderen van een productieklimaat waarin makers en amateurkunst zichtbaar zijn in de stad ­
De voor de amateurkunstsector beschikbare subsidiebedragen zijn vastgelegd in de ‘Deelverordening Amateurkunst Subsidies 2016/2017/2018’. Daarin wordt van de amateurkunstgezelschappen verlangd dat ze zichtbaar zijn in de stad.

  • Openbare voorstellingen en andere activiteiten van makers in de stad. In 2016 zal PS|theater als maker een hogere subsidie ontvangen waardoor zij kunnen werken aan de verdere uitbouw en professionalisering van haar activiteiten. Vanuit het Leids Makersstipendium zullen diverse andere makers een bijdrage ontvangen.
  • De doorontwikkeling van een centrum voor amateurkunst (bij BplusC) ter ondersteuning van de amateurkunstsector.
  • Het tweejaarlijkse amateurkunstfestival.
  • Een jaarlijkse kunstroute waaraan vele ateliers een bijdrage leveren.
  • Signatures Cultuurweken. Sinds 2013 organiseren Leiden Marketing en het Cultuurfonds Leiden in samenwerking met een groot aantal festivals, musea, organisatoren en theatermakers de ‘Signatures Cultuurweken’. Dit hoofdprogramma omvat de tien meest in het oog springende evenementen. Toonaangevende onderdelen zijn o.a. Summerjazz, Hofjesconcerten, Olympus, Beelden in Leiden, Fields of Wonder Openlucht Hotel, Schemerstad, Nacht van de Viool, Museumnacht en de Summerspecial van het Filmfestival. Over de doorontwikkeling van de cultuurweken, met name betreffende de tijdsplanning van de diverse onderdelen (de zgn. Signature Pieces) wordt momenteel nagedacht.
  • De Nacht van Kunst en Kennis. Tijdens de Nacht van Kunst & Kennis gaan de bezoekers in de historische binnenstad van Leiden op ontdekkingstocht naar nieuwe kennis, kunst, muziek, en revolutionaire uitvindingen. Kunstenaars en wetenschappers gaan tijdens de 'Nacht van Kunst en Kennis', op zoek naar antwoorden op vele bijzondere vragen. Leidse musea en podia zetten tijdens de Nacht hun deuren open.
  • In het gemeentelijke atelierbeleid is vastgelegd dat alle gemeentelijke ateliers alleen verhuurd worden aan beeldend kunstenaars die woonachtig zijn in Leiden en die op beroepsmatigheid getoetst zijn door een door de gemeente aangewezen onafhankelijke en professionele toetsingsinstantie. Een uitzondering hierop zijn kunstenaars die ouder zijn dan 60 jaar.

Medio 2016 heeft de hertoetsing van de kunstenaars van het kunstcentrum Haagweg 4 plaatsgevonden. Gezien het positieve resultaat van de toetsing leidt dit niet tot consequenties.

Verbonden Partijen

De onderstaande Verbonden Partijen leveren een bijdrage aan dit beleidsterrein. Zie voor meer informatie de paragraaf verbonden partijen.

Stadspodia Leiden

Stadspodia Leiden BV is de culturele organisatie in Leiden waarin de Leidse Schouwburg en Stadsgehoorzaal Leiden zijn samengegaan.

Effectindicatoren bij 8A Cultuur

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2017

2018

2019

2020

Doel 8A1 Cultuur heeft een breed en divers aanbod met meer kwaliteit en vernieuwing; musea en podia zetten Leiden nationaal en regionaal op de kaart

8A1.a Aantal culturele bezoeken door Nederlanders aan Leiden (x 1.000)

829 (2012)
636 (2013)

618 (2014)

800

800

800

800

CVO

8A1.b Percentage Leidenaren dat per jaar een culturele voorstelling of voorziening bezoekt

79% (2013)

82% (2015)

80%

-

80%

-

Stadsenquête

8A1.c Aantal bezoeken aan gemeentelijke en/of gesubsidieerde kunst- en cultuurinstellingen (x 1.000)

198 (2012)

149 (2013)

124 (2014)

176 (2015)

200

200

200

200

Jaaropgave culturele instellingen

8A1.d Rapportcijfer van Leidenaren voor de kwaliteit van concerten en voorstellingen

7,3 (2013)

7,2 (2015)

7,5

-

7,5

-

Stadsenquête

8A1.e Rapportcijfer van Leidenaren voor de variatie in het aanbod van concerten en voorstellingen

7,1 (2013)

7,1 (2015)

7,5

-

7,5

-

Stadsenquête

Doel 8A2 Cultuur versterkt de levendigheid en identiteit van de (binnen)stad

8A2.a Percentage Leidenaren dat vindt dat er genoeg te beleven valt in de binnenstad van Leiden

85% (2013)

86% (2015)

80%

-

80%

-

Stadsenquête

8A2.b Rapportcijfer voor de levendigheid van de binnenstad

7,1 (2013)

7,4 (2015)

7,5

-

7,5

-

Stadsenquête

Doel 8A3 Cultuur (ver)bindt en ontwikkelt talenten en activiteiten die passen bij Leiden, Stad van ontdekkingen

8A3.a Percentage Leidenaren dat actief participeert in kunst en cultuur

43% (2013)

37% (2015)

45%

-

45%

-

Stadsenquête