Programmabegroting 2021

Bijzonder Programma Doorontwikkeling Sociaal Domein

Inleiding
Leiden is en blijft een sociale stad waarin iedereen mee telt en mee doet. Voor alle inwoners blijven we in 2021 en daarna de Visie Sociaal Domein onverminderd uitvoeren, ook in tijden van corona en waarin er schaarse middelen zijn om toenemende vraag naar hulp en ondersteuning te bekostigen. In 2019 (RV 19.0114) en in de Kaderbrief 2020-2024 zijn er voorstellen voor bijsturing in het sociaal domein gedaan. In dit hoofdstuk 'Doorontwikkeling Sociaal Domein' geven we vooral een financieel georiënteerde samenvatting van deze bijsturing. Voor de inhoudelijke doorontwikkeling in het sociaal domein wordt verwezen naar de programma's 7 Jeugd & Onderwijs, 9 Maatschappelijke Ondersteuning en 10 Werk& Inkomen.

Definitie van het hek rond het sociaal domein 
We willen onze visie en taken zo goed mogelijk uitvoeren binnen het beschikbare budget. Om die reden hebben we ervoor gekozen een hek te zetten rond het sociaal domein en een reserve sociaal domein in te stellen. Dankzij dit hek komen positieve effecten van beleid, zoals door te collectiveren, terecht bij het sociaal domein. Een voorbeeld hiervan is de Sterke Sociale Basis. Door een sterke sociale basisinfrastructuur te realiseren verwachten we dat minder mensen een beroep doen op individuele Wmo-voorzieningen en/of het Sociaal Wijkteam. We verwachten ook dat deelname aan activiteiten binnen de Sterke Sociale Basis een dempend effect heeft op gebruik van jeugdhulp, Wmo en participatievoorzieningen. Naast deze inhoudelijke keuze leidt het hek er ook toe dat er een financieel gesloten systeem ontstaat. Voor- en nadelen binnen het hek rond het sociaal domein worden verrekend met de reserve sociaal domein. Het hek rond het sociaal domein is gedefinieerd in het besluit van de Programmabegroting 2019. In de Kaderbrief 2020-2024 stelt het College voor om, als er in de toekomst nadelige ontwikkelingen bij de Regionale Dienst Openbare Gezondheid komen, deze uit de algemene middelen te dekken.

Korte leeswijzer
In dit hoofdstuk komen achtereenvolgens de volgende twee onderwerpen aan de orde:

  • Samenvatting financien binnen het hek rond het sociaal domein inclusief de ontwikkeling van de reserves
  • Activiteiten 2021 om de bijsturingsmaatregelen 2019 te realiseren
Financiële ontwikkelingen in Kaderbrief 2020-2024 en Programmabegroting 2021-2024

Samenvatting begroting 2021 Sociaal domein

lasten

baten

saldo

uit programma Onderwijs en Jeugd

31.209.543

0

31.209.543

uit programma Maatschappelijke ondersteuning

95.644.107

-3.134.781

92.509.326

uit programma Werk en Inkomen exclusief DZB

13.317.946

-2.637.459

10.680.487

uit programma Werk en Inkomen onderdeel DZB

30.629.668

-11.062.059

19.567.609

totaal

170.801.264

-16.834.299

153.966.965

Reserve Sociaal Domein

   

bestemd voor Vrouwenopvang

191.210

  

bestemd voor Beschermd Wonen

3.587.178

  

bestemd voor ESF Leidse regio

150.250

  

bestemd voor Sociaal domein overig

1.407.871

  

totaal reserve sociaal domein (inclusief begrote mutaties 2020 t/m 2024)

5.336.509

  

geraamde onttrekking 2021

-1.877.221

  

geraamde storting 2021

757.191

  

Geraamde individuele onttrekkingen en stortingen worden toegelicht onder het kopje programmakosten in de betreffende beleidsprogramma's.

Reserves
De bedrijfsreserve DZB blijft in stand. De Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) is onderdeel van het sociaal domein, maar het resultaat op de WSW wordt verrekend met de bedrijfsreserve DZB. Het resultaat van Re-integratie Leiden wordt verrekend met de reserve sociaal domein. Wanneer de bedrijfsreserve DZB groter is dan 10% van de gerealiseerde lasten, dan vindt er afroming plaats ten gunste van de reserve sociaal domein.
De reserve sociaal domein wordt gebruikt voor gerichte bestedingen, maar dient ook voor het opvangen van risico's binnen het hek rond het sociaal domein. De reserve wordt formeel gemuteerd na genomen raadsbesluiten, en daardoor ontstaat er geen volledig beeld van de reserve. Er zitten immers bestedingsplannen in de pijplijn. Naast de officiële stand van de reserve sociaal domein, wordt daarom ook een stand bijgehouden waarin de toekomstige ontwikkelingen zijn opgenomen.

Bijsturingsmaatregelen sociaal domein jaarschijf 2021, zoals opgenomen in de Kaderbrief 2020-2024

bedragen in x 1.000

2021

Programma 7 Jeugd & Onderwijs

 

Verondersteld effect bezuiningingsvoorstellen TWO

-650

Programma 9 Maatschappelijke Ondersteuning

 

Schrappen budget uitvoeringskosten derden Regiotaxi Wmo

-30

Afbouw Leidse bijdrage maatschappelijke opvang

-205

Schrappen invoeringsbudget begeleiding

-39

Schrappen budget doorontwikkeling

-60

Verlagen deelverordening maatschappelijke initiatieven

-75

  

Programma 10 Werk & Inkomen

 

verlaging re-integratiebudget DZB

-100

verlaging Leids participatiebudget

-125

verlaging budget bijzondere bijstand

-500

Kwijtschelding lokale lasten kamerbewoners

-9

  

Reserves

 

inzetten restant Leidse kracht (DZB)

-114

inzetten reserve OGGZ/GSB

-46

Totaal alle voorstellen

-1.953

In de Programmabegroting 2021 zijn bovenstaande bijsturingsmaatregelen verwerkt

Bijsturing sociaal domein 2019
Met RV 19.0114 zijn maatregelen vastgesteld om binnen het hek rond het sociaal domein bij te sturen. Deze paragraaf gaat allereerst in op een algemene stand van zaken van de uitvoering van deze maatregelen. Daarna volgt een toelichting van de maatregelen waar we in 2021 aan werken.
De financiële consequenties van alle maatregelen zijn verwerkt in de Programmabegroting 2021.

Algemene stand van zaken
Het realiseren van de bijsturingsmaatregelen uit 2019 verloopt volgens planning. De in 2020 te realiseren maatregelen zijn uitgevoerd, bijvoorbeeld door het verlagen van budgetten of het aanpassen van regelgeving. Ook zijn in 2020 diverse voorbereidingen getroffen voor het realiseren van besparingen per 2021. De verwachting is dat we ook de bijsturingsmaatregelen die in 2022 en verder effect gaan hebben realiseren. Er zijn diverse maatregelen waarbij een aanpassing in werkwijze nodig is of waarin sprake is van een ontwikkeltraject. Het is belangrijk in 2021 voldoende aandacht voor deze trajecten te hebben, omdat hiermee de grootste besparingen gerealiseerd moeten worden. Deze onderwerpen liggen met name op het terrein van beschermd wonen, Wmo en jeugdhulp. Hieronder worden alleen de maatregelen toegelicht waar we in 2021 mee aan de slag gaan. Ook gaan we kort in op de Financële tegemoetkoming zorg en het kritischer inzetten van individuele begeleiding en huishoudelijke ondersteuning. De maatregelen staan hieronder in tabelvorm genoemd, inclusief de te besparen bedragen. Onder de tabel worden ze inhoudelijk toegelicht.

Tabel bijsturingsmaatregelen obv RV 19.0114 waaraan in 2021 gewerkt wordt

Nr.

Bijsturing omschrijving

2020

2021

2022

2023

1

Kritischer inzetten individuele begeleiding en huishoudelijke ondersteuning (WMO)

-225

-450

-750

-1.100

2

Herformuleren opdracht SWT

 

-350

-350

-350

3

Stimuleren gebruik Wlz thuis

 

-80

-80

-80

4

Aanpassen regiotaxi (vervoersvoorziening Wmo)

 

-60

-60

-60

5

Onderbrengen deel dagbesteding in sterke sociale basis

  

-150

-150

6

Anders organiseren ondersteuning multi-problem cliënten

  

-200

-200

7

Scheiden wonen en zorg bij beschermd wonen

   

-750

8

Terugdringen beschermd wonen door ambulantisering

   

-300

9

Inkoop jeugdhulp

 

-500

-500

-500

Toelichting over 2021 per maatregel

1. Kritischer inzetten individuele begeleiding & huishoudelijke ondersteuning (Wmo)
Deze maatregel leidt tot een andere werkwijze bij de Sociale Wijkteams (SWT). De gemeente stuurt hierop via de uitvoeringsovereenkomst en subsidieafspraken met de Coöperatie SWT. In de uitvoeringsovereenkomst 2020 is een ontwikkelagenda opgenomen waarin dit onderwerp is opgenomen.

2. Herformuleren opdracht Sociale Wijkteams
Deze taakstelling op de bedrijfsvoering van de Coöperatie SWT is opgenomen in de uitvoeringsovereenkomst die medio 2020 is ondertekend. De besparing wordt geëffectueerd in de subsidie aan de coöperatie SWT in 2021. Ook wordt deze taakstelling meegenomen in de nieuwe opdrachtformulering voor 2022 en verder (zie Programma 9C).

3. Stimuleren gebruik Wlz thuis
De SWT’s en de consulenten beschermd wonen zullen hierin een rol spelen, omdat zij cliënten begeleiden richting de beste vorm van zorg. Met meer expertise wordt de toeleiding van cliënten naar de Wet langdurige zorg (Wlz) gemakkelijker, eveneens onderdeel van de ontwikkelagenda SWT's (zie onder 1.). Deze besparing leidt tot minder uitgaven voor dagbesteding en huishoudelijke ondersteuning.

4. Aanpassen regiotaxi (Vervoersvoorziening Wmo)
In de beleidsregels Wmo is opgenomen dat het tarief voor mensen van 65 jaar en ouder naar boven is bijgesteld om het in twee jaar (2020 en 2021) gelijk te trekken met het tarief voor mensen van onder de 65 jaar (BW 19.0651). In 2021 vindt dus de tweede verhoging van het tarief voor 65 jaar en ouder plaats.

5. Onderbrengen deel dagbesteding in Sterke Sociale Basis
Zie hiervoor de toelichting bij prestatie 9C2.1 in deze begroting.

6. Anders organiseren ondersteuning multi-problem cliënten
We bepalen in 2021 als eerste stap wat we onder multi-problem verstaan. Dat kan heel divers zijn, bijv. een ggz-client met verslavingsproblematiek, maar ook bijvoorbeeld ouders met een licht verstandelijke beperking. In 2021 bespreken we intern en met de stad hoe we het anders willen organiseren. Het gaat hier mogelijk om aanpassingen en efficiencyslagen in de bedrijfsvoering bij diverse betrokken organisaties, zoals de Binnenvest, het Zorg- en Veiligheidshuis, de GGD HM, afdelingen van de gemeente (Team W&I, Wmo) en ook het SWT en JGT.

7. Scheiden van wonen en zorg bij beschermd wonen en
8. Terugdringen beschermd wonen door ambulantisering
Dit zijn belangrijke speerpunten die zijn opgenomen in de uitvoeringsagenda Maatschappelijke Zorg Leidse Regio. Er wordt in 2021 ervaring opgedaan met verschillende pilots in Leiden.

9. Inkoop jeugdhulp
Onderdeel ontwikkeling jeugdhulp algemeen (zie ook financiële ontwikkelingen in Kaderbrief 2020-2024).

Niet meer uitkeren Financiële tegemoetkoming zorg
In het RV Bijsturing Sociaal Domein 2019 is de financiële tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten voor 2020 nog één jaar incidenteel mogelijk gemaakt maar vanaf 2021 als bijsturingsmaatregel structureel geschrapt. Hierbij is in het debat met de raad aangegeven dat later op basis van de geactualiseerde financiële beeld zou worden overwogen in hoeverre deze regeling ook in 2021 en verder zou kunnen worden voortgezet. Continuering van deze regeling leidt tot een verslechtering van het totale financiële beeld binnen het hek rond het sociaal domein met nogmaals 1 miljoen. Gezien de financiële situatie binnen het hek sociaal domein stelt het college dit niet voor.