Programmanummer | 9 | |
Commissie | Onderwijs en Samenleving | |
Portefeuille(s) | Economie, Sport, Kennis & Gezondheid Wonen, Bouwen en Welzijn Kansengelijkheid, jeugd en onderwijs |
De missie van het programma Maatschappelijke Ondersteuning luidt: De gemeente Leiden wil een inclusieve, toegankelijke en sociale stad zijn voor alle inwoners, waarin iedereen naar vermogen kan deelnemen, iedereen regie heeft over de wijze waarop hun zorgbehoefte wordt vervuld en waar er zo nodig een vangnet is voor degene die onvoldoende in staat zijn voor zichzelf te zorgen. We stimuleren actieve deelname aan het maatschappelijk leven. |
In de gemeente Leiden vormt maatschappelijke ondersteuning een integraal vangnet om ervoor te zorgen dat iedereen volwaardig kan deelnemen aan de samenleving en zo lang mogelijk zelfstandig thuis kan blijven wonen. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) richt zich op praktische en preventieve hulp zoals huishoudelijke ondersteuning, woningaanpassingen en dagbesteding. Daarnaast biedt de gemeente intensievere begeleiding en opvang voor kwetsbare burgers die te maken hebben met complexe problematiek, zoals dakloosheid, verslaving of psychische kwetsbaarheid. De toegang tot ondersteuning is laagdrempelig georganiseerd via de lokale Sociaal Wijkteams Leiden. Hier werken professionals samen met de inwoner, diens netwerk en specialistische partners aan een sluitende aanpak op maat.
Vanaf 2027 wordt uitvoering gegeven aan het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA), waarin het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn samengebracht. Het AZWA heeft als doel de beweging van zorg naar gezondheid verder te versterken, met nadruk op preventie, vroegsignalering en het versterken van de sociale basis. Binnen dit kader wordt intensief samengewerkt met de gemeenten van de Regio Holland Rijnland, Zorgverzekeraar Zorg en Zekerheid, zorgaanbieders, welzijnsorganisaties en regionale partners. Deze samenwerking is gericht op het verbeteren van de gezondheid van inwoners, het vergroten van zelfredzaamheid en het toekomstbestendig houden van het zorg- en ondersteuningsaanbod. Met behulp van de specifieke uitkering investeren gemeenten in de sociale basis, sport en gezondheidsbevordering. Hiermee wordt een integrale en duurzame aanpak gerealiseerd die bijdraagt aan het behalen van de gestelde regionale gezondheidsdoelstellingen. Hierbij wordt gefocust op een lokale uitwerking en inbedding in staand gemeentelijk beleid.
De gemeente Leiden heeft de ambitie dat iedereen meetelt in Leiden en dat iedereen zichzelf kan zijn. Met respect voor wat je kan en voelt, wat je afkomst, cultuur, geloof en uiterlijk is. Want als iedereen zich thuis, geaccepteerd en veilig voelt, wordt Leiden een fijne stad voor iedereen. We zetten ons in om een diverse, inclusieve en gelijkwaardige gemeentelijke organisatie te zijn, en om al het werk dat we doen op die manier uit te voeren. We streven ook naar meer bewustwording op dit thema in de samenleving.
Om Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid goed en structureel te verankeren in de brede organisatie is het belangrijk dat iedereen zich er verantwoordelijk voor voelt. Elke medewerker van de gemeente heeft een taak om discriminatie te voorkomen en een gelijkwaardige behandeling van collega’s en inwoners van de stad te borgen. Dat is geen extraatje op het werk dat al geleverd wordt, maar een integraal onderdeel ervan.
In 2027 ligt er vanuit de DIG-coördinator een advies aan de organisatie hoe de doelen diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid verder te implementeren in de organisatie, wat zijn uitwerking heeft in de stad.
De verwachting is dat het Regenboogprogramma van het ministerie van OC&W verlengd wordt vanaf 2027 tot en met 2030. Door het ondertekenen van een intentieverklaring ontvangen wij een subsidie (Regenbooggelden) van het ministerie van OC&W (hierna ministerie) om LHBTIQ+ discriminatie tegen te gaan. Voorwaarde is dat hetzelfde bedrag dat we van het ministerie ontvangen als gemeente zelf inleggen en de beleidsdoelen volgen van het ministerie. Op dit moment wordt al rekening gehouden met deze co-financiering op de begroting. Op basis van die beleidsdoelen wordt een uitvoeringsplan gemaakt. De beleidsdoelen die in het plan worden opgenomen geven richting aan een nieuwe subsidieregeling die in de loop van 2027 kan worden opgesteld. Deze subsidieregeling moet ervoor zorgen dat de Regenbooggelden gelijkwaardig verdeeld worden.
Vanuit het project koloniaal en slavernijverleden gaan we in 2027 door met het vervolgonderzoek, een denktank en de realisatie van monument(en) voor dit verleden. Het vervolgonderzoek over ‘kleur in de stad’ en doorwerking loopt en zal halverwege 2028 gereed zijn. De denktank komt 3 á 4 keer per jaar bij elkaar. Daarnaast gaan we verder met het proces om monumenten voor dit verleden te realiseren.
Hecht dient nog een taakstelling van in totaal 1,4% in te vullen. In 2027 is hiervoor de helft ingevuld via efficiency-slagen binnen de organisatie. De overige 0,7% wilt Hecht in 2028 invullen. Hecht wil verder invulling gaan geven aan hun lange termijnstrategie en koers, die zij met het nieuwgevormde Algemeen Bestuur willen vormgeven. Hierover zal de gemeenteraad nog afzonderlijk worden geïnformeerd.
In de eerste helft van 2027 bieden we het nieuwe integrale beleidskader gezondheid, sport, spelen en bewegen aan de raad aan. Hierin worden de ambities van het nieuwe college opgenomen. In het beleidskader schetsen we de ambities voor de komende jaren op deze beleidsterreinen en leggen we nadrukkelijk de verbinding met andere domeinen, zoals welzijn en stedelijke ontwikkeling. De participatierapportage over de gesprekken die hierover met de stad zijn gevoerd, vormt hiervoor de basis. Na vaststelling van het beleidskader werken we verder aan de uitvoering van dit nieuwe beleid. Naast Programma 9B Preventie is dit beleidskader ook van toepassing op Programma 7A Jeugd en Programma 8C Sport.
Het doel van de Sterke Sociale Basis (SSB) is om activiteiten te organiseren waardoor inwoners elkaar ontmoeten, meedoen en zich verbonden voelen. Dit doen de partners van de Sterkte Sociale Basis door samen te werken met vrijwilligersorganisaties, sportverenigingen, huisartsen, wijkagenten, et cetera. De SSB is ingedeeld in drie thema’s (opdrachten) ’Opgroeien’, ‘Samen Meedoen’ en ‘Basiskracht’. Voor alle inwoners bieden we laagdrempelige activiteiten in de wijk. Dit gebeurt via de SSB-partners SOL, Incluzio en BuZz. Zij bieden activiteiten zoals ‘Een Goede Buur’, mantelzorgondersteuning, taallessen of sportactiviteiten voor jongeren. De Sterke Sociale Basis is gestart in juli 2020 en tussentijds geëvalueerd in 2024. Op basis van de uitkomsten van de tussentijdse evaluatie zijn de overeenkomsten verlengd tot 1 juli 2029. Daarbij zijn voor de uitvoering van de opdracht de komende jaren vijf prioriteiten geformuleerd:
De eindevaluatie van de Sterke Sociale Basis wordt naar verwachting medio 2027 afgerond. De resultaten van deze evaluatie dienen als input voor een vervolg van de Sterke Sociale Basis per 1 juli 2029.
In 2027 start (de voorbereiding van) een aantal aanbestedingen voor Wmo-ondersteuning. We bereiden in dit jaar de nieuwe contracten voor ambulante ondersteuning, huishoudelijk ondersteuning en wonen met ondersteuning Leidse Regio voor, omdat de huidige overeenkomsten eind 2029 aflopen. In 2028 loopt ook de overeenkomst voor trapliften af. Deze aanbesteding starten wij ook in 2027. Tot slot continueren we in 2027 het regionale traject om te komen tot een (structurele) logeerzorgvoorziening.
In 2025 is de Leidse visie op wonen, zorg en welzijn vastgesteld. In deze visie zijn de ambities voor vijf bijzondere doelgroepen opgenomen (ouderen, dak- en thuisloze inwoners, wonen met begeleiding, jeugd en vluchtelingen). Verdere toelichting op de visie is opgenomen in Programma 6.
Het programma Maatschappelijke zorg Leidse regio zet in 2027 in op de transformatie naar Wonen Eerst en op het voorkomen van huisuitzettingen. De aanpak Wonen Eerst is een systeemaanpak waarbij een eigen, stabiele woonplek het uitgangspunt is in plaats van her sluitstuk. Mensen die dakloos zijn krijgen direct een woning, met ambulante begeleiding op maat. Wonen is de basis om aan herstel te kunnen werken. In 2027 zetten wij op in op uitbreiding van het aantal opvanglocaties voor daklozen en voor de uitbreidingsopgave voor Wonen met ondersteuning.
In maart 2025 heeft het Trimbos instituut het rapport ‘GHB-problematiek in de regio Holland Rijnland’ opgeleverd. In dit rapport wordt gesproken over de aard en omvang van GBH-gebruik in de regio en worden enkele aanbevelingen gedaan. Uit het onderzoek blijkt dat de omvang van de groep GHB-gebruikers in de regio hoog is en zelfs boven het gemiddelde van andere gemeenten ligt. Bovendien is het gebruik in een deel van deze groep zeer problematisch. Holland Rijnland vangt als een van de weinige regio’s in Nederland inwoners met een problematische GHB-verslaving op in de Maatschappelijke Opvang. Dit zorgt ervoor dat de problematiek geconcentreerd en zichtbaar blijft en voorkomt dat deze mensen op straat slapen, maar levert ook behoorlijke uitdagingen op rondom veiligheid en overlast.
Om het probleem adequaat op te kunnen pakken is besloten om in Holland Rijnland de pilot GHB-aanpak uit te voeren voor twee jaar. Deze aanpak bestaat o.a. uit twee casemanagers die outreachend werken en een integraal casusoverleg met slagkracht. Op deze manier wordt getracht om mensen naar de juiste zorg en ondersteuning te begeleiden. Daarnaast zijn vier geluidsdichte units geplaatst op de Nieuwe Energie, zodat gebruikers die overlast veroorzaken niet op straat terecht komen.
De gemeente Leiden zet twee maatwerkfunctionarissen in om tot een doorbraak te komen bij inwoners met complexe multiproblematiek waar de reguliere hulpverlening vastloopt. De maatwerkfunctionaris doet dit via een integraal overleg, de maatwerkroute en de doorbraakroute. Naast meerwaarde in casuïstiek organiseren zij ook leercirkels casuïstiek om de samenwerking zowel binnen de gemeente en het sociaal domein als ook met relevante partners te verbeteren en/of processen efficiënter te maken. Ook daarvan is het doel om de hulp bij multiprobleemgezinnen met complexe casuïstiek te verbeteren en waar mogelijk in de toekomst soortgelijke complexe casuïstiek te voorkomen.
In het kader van integrale dienstverlening streeft de gemeente Leiden naar meer integrale ondersteuning in het sociaal domein.[II9] [VM10] Hiervoor is in de eerste helft van 2026 een verkenning uitgevoerd waarin geadviseerd wordt hoe integraal werken in het sociaal domein versterkt kan worden en hoe de toegang, waaronder de sociale wijkteams, meer uniform kan worden ingericht. De verkenning naar integrale ondersteuning & toegang biedt handvatten voor de verdere versterking van de integrale ondersteuning en toegang, zie ook programma 7
Eind oktober 2026 beschikken we over 4 opvanglocaties voor Oekraïense ontheemden. Hierdoor voldoen we aan de taakstelling van 622 opvangplekken. Naast de opvanglocaties verblijven er ook nog steeds ontheemden bij particulieren. De verwachting is dat de Richtlijn Tijdelijke Bescherming beëindigd wordt per 4 maart 2028. Dit betekent dat 2027 in het teken zal staan van de voorbereidingen op de wijzigingen van de opvang van Oekraïners. Het Rijk heeft een lange termijn aanpak gepresenteerd dat gericht is op duurzame vrijwillige terugkeer naar Oekraïne. Ontheemden krijgen de mogelijkheid gebruik te maken van een transitiedocument dat ze een tijdelijke status geeft van drie jaar om zich voor te kunnen bereiden op eventuele terugkeer. Daarmee vallen ze vanaf maart 2028 onder de Participatiewet en andere wet-en regelgeving. Deze aanpak vraagt voorbereiding van Oekraïense ontheemden én van gemeente zelf.
In 2027 streven we ernaar de jaarlijkse taakstelling te behalen. Hiervoor volgen we nauwgezet de landelijke ontwikkelingen en het beleid rondom de huisvesting van statushouders. Ook blijven we intensief samenwerken met de woningcorporaties en Stichting Vluchtelingenwerk bij de huisvesting en de begeleiding van statushouders. En blijven we werken aan het aanjagen en ontwikkelen van andere specifieke woonvormen voor statushouders.
Het blijft een grote uitdaging om de taakstelling te behalen. Er is druk op de sociale woningbouwvoorraad vanwege een lage mutatiegraad en ‘stadsvernieuwingsurgenten’ door sloop- en nieuwbouw van corporatie-woningen. Daarnaast zorgt de herhuisvestingsopgave na eerste vestiging, vertraagde gezinshereniging en nareizigers met grote gezinnen, voor druk op de huisvesting.
Met de 22 kleinschalige opvang plekken via voogdijinstelling Nidos voldoen we, net als voorgaande jaren, in 2027 aan de taakstelling voor minder jarige statushouders (AMS). Daarnaast bouwen we als gemeente met Nidos en de contractpartners van Nidos aan stevige netwerken rondom deze jongeren.
We vinden het belangrijk om te werken volgens de geldende wetgeving en staat achter de vastgestelde Spreidingswet. Op basis van de van kracht zijnde Spreidingswet heeft Leiden in de eerste cyclus de taakstelling om in totaal 740 asielzoekers op te vangen, waarvan zeventig alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV'ers) en 670 reguliere asielzoekers. Leiden voldoet in 2027 aan deze taakstelling.
In 2027 monitoren we de bezetting, het functioneren van de opvanglocatie en de impact op de omgeving. Waar nodig sturen we bij. We onderzoeken wat de opvang van AMV’ers vraagt aan aanvullende voorzieningen en samenwerking.
We verkennen op welke wijze we de opvang van asielzoekers duurzaam kunnen realiseren, aangezien de huidige opvanglocaties tijdelijke locaties zijn tot eind 2027 en eind 2029. Hiervoor volgen we actief landelijke ontwikkelingen en beleid, zoals aanpassingen in de Spreidingswet of het Rijksbeleid rondom AMV-opvang. Daarnaast verkennen we de uitruilmogelijkheden met regiogemeenten. Waarbij taakstellingen voor OSA doelgroepen uitgewisseld kunnen worden.
Doel | Prestatie |
9A1 Sociale binding en participatie van inwoners is hoog | 9A1.1 Organiseren van een passend voorzieningenaanbod dat aansluit op de sociale situatie van de wijk |
9A1.2 Organiseren van activiteiten die maatschappelijke participatie bevorderen en sociaal isolement voorkomen | |
9A1.3 Bevorderen van cliëntbetrokkenheid en participatie op het gebied van maatschappelijke ondersteuning | |
9A1.4 Opdracht geven voor het uitvoeren van de vijf basisfuncties voor lokale ondersteuning van vrijwilligerswerk |
SOL biedt ondersteuning en activiteiten voor alle kinderen, jongeren en jongvolwassenen. Op die manier levert SOL een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen. Daarmee is de inzet van SOL preventief op de inzet van specialistische Jeugdhulp. SOL heeft in het bijzonder aandacht voor (sociale) veiligheid en gezondheid. Dat doen ze door onder andere in elke wijk wekelijks sport- en spelactiviteiten aan te bieden, ambulante rondes te lopen en een gezonde en actieve leefstijl te stimuleren. Naast het reguliere accommodatie gebonden jongerenwerk op een veilige en uitdagende plek, wordt (individuele) professionele begeleiding geboden aan jongeren tussen de twaalf en zevenentwintig jaar door middel van diverse programma’s, projecten en workshops. Het doel is dat jongeren hun talenten ontdekken en ontwikkelen en dat ze op school en daarbuiten successen ervaren. In 2027 wil SOL vanuit het nieuwe mobiele Jongereninformatiepunt nóg meer jongeren bereiken op plaatsen waar zij samenkomen, zoals op een schoolplein of een sportvereniging.
Incluzio biedt via de Huizen van de Buurt en Buurtontmoetingsplekken wijkgerichte ondersteuning en activiteiten. Incluzio zet in op het verder ontwikkelen van laagdrempelige vormen van dagbesteding en ondersteuning. De behoeften van de deelnemers aan activiteiten van Incluzio zijn verschillend en zijn gerelateerd aan de thema’s armoede, eenzaamheid, vitaliteit en bewegen. In 2027 zet Incluzio in op het faciliteren en organiseren van ontmoeting in Cronestein. Ook wordt er ingezet op het opzetten en doorontwikkelen van ‘voorzorgcirkels’ en wordt onder meer aandacht gegeven aan inwoners met GGZ-problematiek in de wijken. Dit doet Incluzio in samenwerking met het Sociaal Wijkteam, GGZ Rivierduinen en De Binnenvest.
BuZz zet zich in op het ontwikkelen van basisvaardigheden, zoals taalvaardigheden en sociaal maatschappelijke vaardigheden. Daarbij werkt BuZz samen met verschillende vrijwilligersorganisaties. Belangrijk onderdeel van BuZz is hun inzet om deelnemers te bewegen om te werken of om vrijwilligerswerk te doen. In 2027 blijven omgaan met geld, basis van de Nederlandse taal en gezondheid aandachtspunten. Samen met partners in het sociaal domein organiseert BuZz hierop activiteiten, zoals de ‘geldparade’ en laagdrempelige taallessen in de buurt. Het aanbod is afgestemd op de behoefte van de inwoner en verschilt daarom per wijk.
Vrijwilligers zijn onmisbaar voor de stad. De behoeften van vrijwilligers zijn de afgelopen jaren veranderd. Ze willen zich vaak niet meer voor lange tijd binden. Aan de andere kant zien we wel een grote bereidheid om tijdelijk in een organisatie actief te zijn. Incluzio wil graag inspelen op de nieuwe behoeften van vrijwilligers en de vrijwilligersorganisaties. Dit doen ze onder andere via een digitale vacaturebank, mediacampagnes en waarderings- en wervingsacties voor vrijwilligersorganisaties. Voor vrijwilligersorganisaties is in 2025 een nieuwe subsidieregeling opgesteld. Ook voor maatschappelijke initiatieven, bejaardensociëteiten en wijk- en buurtverenigingen zal in 2027 een nieuwe regeling opgesteld worden.
Ook in 2027 geven wij uitvoering aan de drie actielijnen ten behoeve van het creëren van een leeftijdsvriendelijke stad. Wij willen o.m. verdere uitvoering geven aan wijkscans voor de Zorgzame wijk, als onderdeel van de Leidse visie op wonen, zorg en welzijn. Ook richten wij ons op uitwerking en concretisering van het concept WelThuisflat. Daarbij wordt de samenwerking gezocht met partijen op het gebied van wonen, zorg en welzijn nauw samen vanuit één herkenbaar team ten behoeve van (langer) zelfstandig wonende senioren.
De ondersteuning van mantelzorgers is via de Sterke sociale Basis primair belegd bij Incluzio. Door de vergrijzing wordt er steeds meer gevraagd van mantelzorgers. In het uitvoeringsprogramma Leiden op leeftijd 2026-2030 is daartoe opgenomen wat we doen om (jonge) mantelzorgers te ondersteunen.
Effectindicator | Realisatie | Streefwaarden | Bron | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
2027 | 2028 | 2029 | 2030 | |||
Doel 9A1 Sociale binding en participatie van inwoners is hoog | ||||||
9A1.a Schaalscore sociale cohesie (op een schaal van 1 tot 10) | 6,1 (2021) | 6,2 | - | 6,3 | 6,3 | Veiligheidsmonitor |
9A1.b Percentage inwoners dat het eens is met de stelling "Ik woon in een gezellige buurt waar mensen elkaar helpen en dingen samen doen" | 52% (2021) | 43% | - | 46% | 55% | Veiligheidsmonitor |
9A1.c Percentage Leidenaars dat vrijwilligerswerk doet | 33% (2021) | 38% | - | 40% | 33% | Stadsenquête |
9A1.d Percentage inwoners dat kan terugvallen op mensen in de buurt als men hulp nodig heeft | 77% (2021) | 72% | - | 73% | 78% | Stadsenquête |
9A1.e Percentage inwoners - heb ik gedaan of ben ik toe bereid: "het ondersteunen van buurtgenoten die hulp nodig hebben" | 56% (2021) | 53% | - | 54% | 65% | Stadsenquête |
9A1.f Percentage inwoners dat mantelzorg verleent | 14% (2021) | 23% | - | 23% | 23% | Stadsenquête |
Doel | Prestaties |
9B1 Inwoners zijn zo zelfredzaam mogelijk | 9B1.1 Organiseren van een samenhangend aanbod van informatieverstrekking, advies en clientondersteuning |
9B2 Gezondheidsproblemen worden voorkomen | 9B2.1 Uitvoeren van wettelijke taken basisgezondheidszorg |
9B3 Iedere Leidenaar heeft een gezonde en actieve leefstijl | 9B3.1 Leidenaars hebben kennis van een gezonde en actieve leefstijl |
9B3.2 Leidenaars gaan verantwoord om met genotmiddelen | |
9B3.3 Leidenaars hebben een gezond gewicht |
Het doel voor 2027 is om ervaringskennis te versterken. Dit wordt gedaan via het oprichten van een regionale academie voor ervaringsdiskundigheid. Deze academie is opgericht in 2026 middels financiering vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) door Lumen en Kernkracht. Doel van deze academie is dat meer mensen opgeleid als ervaringsdeskundige en zo de positie van cliëntondersteuning en belangenbehartiging vanuit ervaringskennis versterkt wordt.
De uitvoering van de wettelijke taken voortvloeiend uit de Wet publieke gezondheid (WPG) ligt grotendeels bij Hecht/GGD. Hecht is de regionale gezondheidsdienst die verantwoordelijk is voor het beschermen, bewaken en bevorderen van de publieke gezondheid. De organisatie voert een breed pakket aan werkzaamheden uit, variërend van infectieziektebestrijding en jeugdgezondheidszorg tot gezondheidsbevordering. De uitvoering vindt plaats via een combinatie van wettelijk verplichte taken die bij Hecht zijn belegd, gemeentelijke taken die in opdracht worden uitgevoerd en aanvullende activiteiten zonder directe wettelijke grondslag. Na realisatie van 4,6% in 2026, wordt in 2027 aanvullend 0,7% ingevuld door middel van efficiencymaatregelen en optimalisatie van de bedrijfsvoering. De resterende 0,7% wordt voorzien in 2028. Daarnaast richt Hecht zich in 2027 op de doorontwikkeling van de organisatie en het bepalen van een lange termijnstrategie. Samen met het nieuwgevormde Algemeen Bestuur wordt gewerkt aan het aanscherpen van de koers en prioriteiten voor de komende jaren. Deze strategische ontwikkeling zal bijdragen aan een robuuste en toekomstgerichte publieke gezondheidszorg in de regio.
In 2027 wordt doorgewerkt aan het verbeteren van de gezonde en actieve leefstijl en het verantwoord opgaan met genotsmiddelen. Dit gebeurt gedeeltelijk middels de opdracht van de Sterk Sociale Basispartners en de uitvoering van de gezondheidsbevorderaars van de GGD. Daarnaast loopt er voor specifieke doelgroepen zoals studenten een specifieke aanpak op onderdelen. Via het nieuwe beleidskader Gezondheid, Sport, Spelen en Bewegen zullen de doelen hiervoor worden geëvalueerd. Vanaf 2027 gebeurt dit ook mede vanuit de integrale aanpak voor het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) die als overkoepelende doelstelling heeft het verminderen en voorkomen van gezondheidsachterstanden.
Het thema voeding en voedselomgeving blijft in 2027 een aandachtspunt, naast uitvoering van de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving ook met focus op verdere ontwikkeling van een gemeentelijke voedselstrategie voor Leiden. Naast de opstart in 2026 met uitvoerende acties vanuit de motie (M VOD GL c.s. Een gemeentelijke voedselstrategie voor Leiden, 05-03-2026) incidenteel door de gemeenteraad beschikbaar gestelde middelen (€ 150.000), wordt gekeken of en hoe structurele verankering in gemeentelijk beleid en de samenwerking met partners in de stad op de langere termijn mogelijk is en kan worden vormgegeven.
De huidige uitvoering van het plan van aanpak wordt in 2027 gecontinueerd binnen de beschikbare middelen, om invulling te geven aan de door uw raad meegegeven wensen en bedenkingen op het door het college in maart 2025 vastgestelde Leidse Aanpak Eenzaamheid en Mentale Gezondheid 2025-2026. Medio 2027 dient daartoe nog een afzonderlijke keuze te worden gemaakt over de continuering en mogelijke structurele inbedding inclusief financiering van de afzonderlijke maatregelen.
In 2027 voert het Leiden Healthy Society Center (LHSC) het jaarplan uit, voortbouwend op de aanpak van 2026. De activiteiten bestaan uit vier kenniscafés, één à twee beleidslabs en een publieksevenement, zoals het jaarlijkse Gezondheidsfestival, waarmee de verbinding tussen kennis, beleid, praktijk en inwoners wordt versterkt. Daarnaast wordt gewerkt aan een meerjarenplan voor de periode 2028–2030, inclusief een meerjarige begroting en afspraken over de structurele personele inzet van de algemene en communicatiecoördinatoren. Ook zet het LHSC de in 2026 ingezette ontwikkeling voort om de maatschappelijke impact van de samenwerking inzichtelijk te maken, onder meer met behulp van het impactmodel LEF en het jaarverslag LHSC 2026.
Effectindicator* | Realisatie | Streefwaarden | Bron | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
2027 | 2028 | 2029 | 2030 | |||
Doel 9B1 Burgers zijn zo zelfredzaam mogelijk | ||||||
9B1.a Percentage inwoners dat zich kan redden in het dagelijks leven | 89% (2021) | 97% | - | 97% | - | Stadsenquête |
9B1.b Percentage mantelzorgers dat zich tamelijk tot zeer zwaar belast voelt | 22% (2021) | 19% | - | 22% | - | Stadsenquête |
* Bij de uitwerking van het nieuwe beleidskader Sport, Gezondheid & Spelen worden ook nieuwe indicatoren voor Beleidsterrein 9B opgesteld om uitvoering te geven aan Motie 'Beter voorkomen dan genezen' (M.23.0049.39).
Hecht | |
Motieven en doelen deelname GR | Hecht heeft als doel uitvoering te geven aan taken voor de aan de regeling deelnemende gemeenten op het terrein van de openbare gezondheidszorg, de volksgezondheid, zorg- en veiligheidshuis, ambulancevervoer en de coördinatie en regie van de geneeskundige hulpverlening bij rampen en crisis. Onder Hecht vallen de GGD, de RAV, het ZVH en de GHOR. |
Kansen | Hecht is een belangrijke ketenpartner binnen de Zorg, Veiligheid en de preventieve gezondheid. Hecht kan snel inspringen op vragen uit de maatschappij en signaleert daarnaast (zowel door onderzoek als vanuit de praktijk) maatschappelijke trends. |
Risico's (top 3) | Er zijn geen materiële risico’s waar maatregelen voor getroffen moeten worden. |
Belangrijkste doelstellingen / prestaties en opgaven 2026 | Taken die bij Hecht zijn belegd, betreffen: |
Belangrijkste bestuurlijke mijlpalen 2026 | Conform art. 26 van de Gemeenschappelijke Regeling Hecht wordt de ontwerpbegroting voorgelegd aan de afzonderlijke gemeenteraden die een zienswijze hierop kunnen formuleren. Daarnaast moet Hecht in 2026 invulling geven aan 4,6% besparing op hun begroting voor 2027 op zoek nogmaals 1,4%. |
Bijdrage 2027 | € 8,9 miljoen |
Voor eigenaarsrol, zie paragraaf verbonden partijen | |
Doel | Prestatie |
9C1 Integraal zorg en ondersteuning op maat | 9C1.1 Organiseren toegang zorg en welzijn door middel van Sociaal wijkteams |
9C2 Mensen met een beperking zijn in staat zelfstandig te leven | 9C2.1 Organiseren van een samenhangend en passend aanbod van algemene Wmo-voorzieningen |
9C2.2 Organiseren van een samenhangend en passend aanbod van maatwerk Wmo-voorzieningen |
Effectindicator | Realisatie | Streefwaarden | Bron | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
2027 | 2028 | 2029 | 2030 | |||
Doel 9C1 Integraal zorg en ondersteuning op maat | ||||||
9C1.a Percentage inwoners dat het eens is met de stelling: 'Ik wist waar ik moest zijn met mijn hulpvraag' | 76% (2022) | 90% | 90% | 90% | 85% | CEO Wmo |
9C1.b Percentage inwoners dat het eens is met de stelling: 'De medewerker nam mij serieus' | 93% (2022) | 95% | 95% | 95% | 90% | CEO Wmo |
9C1.c Percentage inwoners dat het eens is met de stelling: 'ik werd snel geholpen' | 81% (2022) | 76% | 76% | 76% | 85% | CEO Wmo |
9C1.d Percentage inwoners dat het eens is met de stelling: 'Er is in het gesprek samen naar een oplossing gezocht' | 83% (2022) | 81% | 81% | 81% | 85% | CEO Wmo |
Doel 9C2 Mensen met een beperking zijn in staat zelfstandig te leven | ||||||
9C2.a Percentage inwoners dat zich beter kan redden door de ondersteuning | 84% (2022) | 87% | 87% | 87% | 85% | CEO Wmo |
9C2.b Aantal cliënten met een maatwerkarrangement WMO per 1.000 inwoners | 69 (2021) | 60 | 60 | 60 | 60 | GMSD (wsjg - BBV) |
Doel | Prestatie |
9D1 Stabiele leefsituatie voor kwetsbare groepen | 9D1.1 Uitvoering geven aan preventie en herstel t.a.v. verslaving en dak- en thuisloosheid |
9D1.2 Uitvoering geven aan toeleiding naar zorg van mensen met verslavings- en psychiatrische problematiek en begeleiding van ex-gedetineerden en vreemdelingen in nood | |
9D1.3 Uitvoering geven aan opvang en huisvesting van kwetsbare groepen | |
9D1.4 Uitvoering geven aan beschermd wonen | |
9D2 Verminderen van (de gevolgen van) huiselijk geweld | 9D2.1 Uitvoering geven aan maatregelen die het voorkómen van geweld in huiselijke kring, het stoppen van geweld en het herstel van veiligheid in het huishouden of gezin bevorderen |
9D2.2 Uitvoering geven aan opvang van slachtoffers van geweld in huiselijke kring |
Voor zowel het voorkomen dat inwoners dak- of thuisloos raken als voor herstel na dak- of thuisloosheid hebben Leidse inwoners een eigen woonplek nodig. Voor deze inwoners zijn onvoldoende woonplekken beschikbaar. Daarnaast zitten de ambulante maatschappelijke opvang plekken in de Leidse regio vol, net zoals de regionale plekken op de Nieuwe Energie. Enerzijds doordat meer dakloze inwoners zich melden bij de toegang van de Binnenvest en recht hebben op opvang en anderzijds door de trage uitstroom naar woningen op de overspannen woningmarkt. De keten van de maatschappelijke opvang is vastgelopen. Dit vraagt relatief veel tijd en aandacht van gemeenten binnen de Leidse regio (wonen en sociaal domein), de Binnenvest maar ook van corporaties in de Leidse regio. Dat geldt ook voor 2027, waar verder wordt gezocht naar oplossingen zoals (tijdelijke en structurele) uitbreiding van opvangplekken maar ook het verder concretiseren van de meer structurele aanpak van Wonen Eerst die nu nog in de kinderschoenen staat.
Samen met de Leidse regio is in 2026 een nieuw convenant rondom 'bemoeizorg’ opgesteld. Hierin zijn de afspraken voor het toeleiden naar zorg van mensen met verslavings- en psychiatrische problematiek herijkt. Dit convenant is samen met de partners opgesteld die bemoeizorg uitvoeren in de Leidse regio (Binnenvest, Rivierduinen, Brijder, Hecht en het Sociaal Wijkteam). Vanuit het programmateam Maatschappelijke Zorg Leidse Regio is er financiering voor outreachend werk van De Binnenvest, Brijder en GGZ Rivierduinen. In Leiden heeft het SWT daarnaast de opdracht om bemoeizorg te leveren. Knelpunten in de toeleiding naar zorg voor mensen met verslavings- en psychiatrische problematiek worden opgepakt met onder andere de pilot van de Maatschappelijke Eerste Hulp (MEH) en het project doorontwikkeling bemoeizorg vanuit het programma Domeinoverstijgend Samenwerken Zorg en Veiligheid (DOSZV). Tot slot is er een onderzoek voor de verbetering aanpak zorgmijders door het SWT vanuit IZA-SPUK middelen. De eerste resultaten hiervan worden eind 2026 verwacht.
De gemeente subsidieert Stichting Cool en Stichting Vluchtelingenwerk voor hun activiteiten voor vreemdelingen in nood. Stichting Cool biedt ondersteuning en begeleiding aan ongedocumenteerden via onder andere een spreekuur en woonbegeleiding bij een kleinschalige opvang. Stichting Vluchtelingenwerk biedt juridische ondersteuning om, indien mogelijk, tot een duurzamer perspectief te kunnen komen.
Vanwege onder meer de wooncrisis stijgt het aantal dak- en thuisloze inwoners sinds eind 2025 fors. Zowel op de opvang van dak- en thuisloze inwoners met behoefte aan 24/7 ondersteuning als dak- en thuisloze inwoners met een lichtere ondersteuningsbehoefte is de druk hoog. De Leidse Regio zet zich in om de opvangcapaciteit uit te breiden. Tegelijkertijd wordt zowel op Holland Rijnland niveau als op de schaal van de Leidse regio stappen gezet in de transformatie naar Wonen Eerst.
De Leidse regio kent ongeveer 170 plekken voor wonen met ondersteuning (Beschermd wonen en lichtere varianten van groepswonen). Omdat plekken voor beschermd wonen kostbaar zijn en inwoners die zich hiervoor melden al een woonplek en begeleiding hebben, wordt een wachtlijst gehanteerd om leegstand van dure plekken te voorkomen. De gemiddelde trajectduur van inwoners met een indicatie voor wonen met ondersteuning wonen met ondersteuning tot aan uitstroom is ongeveer 2,75 jaar. Dit betekent dat gemiddeld circa 62 plekken per jaar vrijkomen vanwege uitstroom. Op de wachtlijst voor van de Leidse regio staan ongeveer 70 inwoners. De Leidse regio heeft in Voorschoten een uitbreiding met 10 plekken in voorbereiding van de Leidse regio per 2028.
De regiovisie aanpak huiselijk geweld Hollands Midden 2024-2028 ‘Geweld Hoort Nergens Thuis’ is vastgesteld. Op basis van deze regiovisie wordt jaarlijks een uitvoeringsprogramma opgesteld om de vastgestelde ambities te realiseren. Daarnaast heeft Regioplan een plan opgesteld om de effecten van de uitvoering te monitoren. 2026 is het eerste jaar waarin de effecten van de uitvoering wordt gemeten bij uitvoeringspartners. Begin 2027 wordt voor dat jaar een uitvoeringsprogramma opgesteld en wordt de monitoring van de regiovisie voortgezet.
Vanaf 2026 is landelijk structureel 12 miljoen beschikbaar gesteld voor de uitbreiding van plekken in de vrouwenopvang omdat er een landelijk tekort is aan plekken. In Holland Rijnland wordt ook op piekmomenten een tekort aan opvangplekken ervaren, vergelijkbaar met het landelijke beeld. Leiden is centrumgemeente voor deze regio. Er wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om in onze regio met twee á drie plekken uit te breiden. De huidige locatie van Rosa Manus is daarvoor niet geschikt en niet toekomstbestendig. Daarom wordt momenteel door Rosa Manus verkend wat de mogelijkheden zijn om het pand te verbouwen dan wel om nieuwbouw te realiseren of een bestaand pand te kopen of te huren. Alle opties inclusief noodzakelijke vervangende huisvesting en de benodigde investeringen worden daartoe in beeld gebracht. Op basis van deze verkenning zal medio 2027 een richtinggevende keuze moeten worden gemaakt door Leiden als centrumgemeente in samenspraak met de regiogemeenten.
Effectindicator | Realisatie | Streefwaarden | Bron | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
2027 | 2028 | 2029 | 2030 | |||
Doel 9D1 Stabiele leefsituatie voor kwetsbare groepen | ||||||
9D1.a Aantal huisuitzettingen (uit corporatiewoningen) Leiden | 8 (2022) | 0 | 0 | 0 | 0 | GGD |
9D1.b Gemiddelde verblijfsduur in regionale opvang De Nieuwe Energie in dagen | 164 (2024) | 90 | 90 | 90 | 90 | Binnenvest |
9D1.c Gemiddelde verblijfsduur in de vrouwenopvang in maanden** | 6 (2021) | 7 | 7 | 7 | 7 | Rosa Manus |
9D1.d Gemiddelde wachttijd in aantal maanden na uitstroom van de wachtlijst beschermd wonen cliënten Leidse regio.*** | 11,7 (2022) | 12 | 12 | 12 | 12 | cSam |
9D1.e Aantal gehuisveste statushouders in Leiden**** | 275 (2023) | 220 | 220 | 220 | 220 | COA |
9D1.f Het aantal dakloze jongeren in Leiden tussen de 18 en 27 jaar | *(2025) | - | - | 5 | 5 | HECHT |
* Realisatiewaarde 2025 9D1.f ontbreekt en wordt verwacht in september vanuit HECHT
**Dit is de gemiddelde verblijfsduur in de vrouwenopvang. De werkelijke verblijfsduur van elke cliënt is volledig afgestemd op de persoonlijke situatie. De opvang van een cliënt duurt zo lang als nodig is om de juiste vervolgstap te kunnen zetten. Dit kan dus veel langer of veel korter zijn dan de gemiddelde verblijfsduur.
***Vanwege doorcentralisatie van Beschermd Wonen van centrumgemeente Leiden naar alle gemeenten van Holland Rijnland in combinatie met de overgang naar een nieuw registratiesysteem voor Wmo in Leiden per 1 oktober 2023 is er voor de wachtlijst beschermd wonen Leidse regio over 2023 geen realisatiecijfer beschikbaar en is hier no die voor 2022 weergegeven.
****Voor indicator 9D1.e zijn geen streefwaarden voor de aankomende jaren opgenomen, omdat het Rijk deze per half jaar bepaalt.
Maatschappelijke ondersteuning | Rekening | Begroting | Begroting | MJB | MJB | MJB | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bedragen x € 1.000,- | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | |
Sociale binding en participatie | Lasten | 14.435 | 15.374 | 13.804 | 13.625 | 13.586 | 13.417 |
Baten | -565 | -713 | -14 | -14 | -14 | -14 | |
Saldo | 13.870 | 14.661 | 13.790 | 13.611 | 13.572 | 13.402 | |
Preventie | Lasten | 13.141 | 14.494 | 8.395 | 8.395 | 8.178 | 8.166 |
Baten | -5.862 | -6.011 | -162 | -162 | -162 | -162 | |
Saldo | 7.279 | 8.483 | 8.233 | 8.233 | 8.017 | 8.004 | |
Ondersteuning | Lasten | 46.596 | 46.675 | 48.619 | 49.173 | 42.034 | 42.229 |
Baten | -1.270 | -1.212 | -1.280 | -2.807 | -2.807 | -2.807 | |
Saldo | 45.326 | 45.463 | 47.339 | 46.365 | 39.227 | 39.422 | |
Kwetsbare groepen | Lasten | 64.358 | 68.308 | 58.871 | 64.472 | 57.327 | 56.367 |
Baten | -13.419 | -13.380 | -2.739 | -2.739 | -2.739 | -864 | |
Saldo | 50.938 | 54.928 | 56.132 | 61.733 | 54.588 | 55.503 | |
Programma | Lasten | 39.626 | 44.164 | 37.567 | 38.124 | 38.117 | 38.056 |
Baten | -13.453 | -6.579 | -96 | -96 | -96 | -96 | |
Saldo van baten en lasten | 26.173 | 37.585 | 37.471 | 38.028 | 38.021 | 37.960 | |
Reserves | Toevoeging | 4.244 | 2.266 | 1.530 | 1.530 | 1.530 | 650 |
Onttrekking | -11.931 | -995 | -599 | -5.799 | -16 | - | |
Mutaties reserves | -7.687 | 1.272 | 931 | -4.269 | 1.514 | 650 | |
Resultaat | 18.486 | 38.856 | 38.402 | 33.759 | 39.535 | 38.610 |
De daling van de lasten en/of de stijging van de baten worden onder andere veroorzaakt door de indexering van budgetten, doorrekening van de kostenverdeelstaat en de kapitaallasten die zijn berekend vanuit het meerjareninvesteringsplan 2027-2030. Beleidswijzigingen met financiële consequenties worden hierna per beleidsterrein toegelicht.
De lasten in 2027 zijn per saldo € 1,6 miljoen lager (voordeel) dan in 2026 door:
De baten in 2027 zijn € 700.000 lager (nadeel) dan in 2026 door:
De lasten en baten in 2027 zijn € 6,0 miljoen lager (voordeel/nadeel) dan in 2026 door een incidenteel rijksbudget in 2026 van € 6,0 miljoen voor het Integraal zorgakkoord (SPUK IZA).
De lasten zijn in 2027 zijn € 1,8 miljoen hoger (nadeel) dan in 2026 door:
De baten in 2027 zijn € 68.000 hoger (voordeel) dan in 2026 door:
De lasten zijn in 2027 zijn € 9,5 miljoen lager (voordeel) dan in 2026 door:
De baten zijn in 2027 € 10,5 miljoen lager (nadeel) dan in 2026 door:
Reserves programma 9 | Rekening | Begroting | Begroting | MJB | MJB | MJB | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bedragen x € 1.000,- | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | |
Reserve soc.-maatsch. En cult. Voorz P9 | Toevoeging | - | - | - | - | - | - |
Onttrekking | -176 | -605 | - | - | - | - | |
Saldo | -176 | -605 | - | - | - | - | |
Res. Leefbaarh.projecten in de wijken P9 | Toevoeging | - | - | - | - | - | - |
Onttrekking | -64 | -90 | - | - | - | - | |
Saldo | -64 | -90 | - | - | - | - | |
Reserve Sociaal Domein P9 | Toevoeging | 4.005 | 3.055 | - | - | - | - |
Onttrekking | -2.876 | -6.879 | -964 | -595 | -25 | - | |
Saldo | 1.129 | -3.824 | -964 | -595 | -25 | - | |
Res. Spec voorz maatsch zorg P9 | Toevoeging | 150 | - | - | - | - | - |
Onttrekking | - | - | - | - | - | - | |
Saldo | 150 | - | - | - | - | - | |
Res. Oekraïne asielzoekers statushouder | Toevoeging | 4.244 | 4.992 | 1.530 | 1.530 | 1.530 | 583 |
Onttrekking | -11.755 | -1.197 | -599 | -5.799 | -16 | - | |
Saldo | -7.511 | 3.795 | 931 | -4.269 | 1.514 | 583 | |
Res. Maatschappelijke Zorg Leidse regio | Toevoeging | - | - | - | - | - | - |
Onttrekking | -55 | - | - | - | - | - | |
Saldo | -55 | - | - | - | - | - | |
Totaal | Toevoeging | 8.400 | 8.047 | 1.530 | 1.530 | 1.530 | 583 |
Onttrekking | -14.927 | -8.770 | -1.563 | -6.394 | -41 | - | |
Reserves programma 9 | -6.527 | -723 | -33 | -4.864 | 1.489 | 583 |
Er zijn onttrekkingen geraamd voor: ondersteuning opvang en begeleiding uitgeproceerde asielzoekers en migranten met en zonder verblijfsrecht (€ 209.000 kaderbrief 2025), coördinator inclusiviteit diversiteit gelijk- waardigheid (€ 160.000 kaderbrief 2025), Leidse gezinsverpleegkundige (€ 25.000 kaderbrief 2025), maatwerk-functionaris (€ 100.000 derde technische wijziging 2025) en regionale aanpak huiselijk geweld (€ 470.000 slotwijziging 2025).
Er zijn stortingen geraamd voor: huurinkomsten Alrijne-gebouw (€ 190.000 tweede technische wijziging 2024), inkomsten daggelden voor flex-woningen Gooimeerlaan (€ 880.000 slotwijziging 2024) en huurinkomsten Schuttersveld (€ 460.000 eerste technische wijziging 2026).
Er ziin onttrekkingen geraamd voor: Op je plek in de zorg (€ 302.000 slotwijziging 2025), begeleiding van minderjarige asielzoekers (€ 173.000 slotwijziging 2024), stabiele situatie ongedocumenteerden (kaderbrief 2025 € 100.000) en dagprogramma asielzoekers bij DZB (programmabegroting 2026 € 24.000).
Niet van toepassing
subsidiestaat 2026 | subsidiestaat 2027 | |
|---|---|---|
Subsidie saldo | 28.470.326 | 27.216.828 |
Het volledige subsidie-overzicht is opgenomen in paragraaf 3.2.8 subsidies.