Programmabegroting 2021

Financiering

Inleiding
In de paragraaf Financiering wordt de financieringsfunctie van de gemeente Leiden uiteengezet voor de jaren 2021-2024. Dit gebeurt in een onderdeel 'algemene ontwikkelingen' en een onderdeel 'ontwikkelingen gemeente Leiden'. Onder de algemene ontwikkelingen komen de renteontwikkelingen en ontwikkelingen in de wet- en regelgeving aan de orde. In de paragraaf Ontwikkelingen gemeente Leiden geven we een toelichting op de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de financiering van de gemeente.

Algemene ontwikkelingen

Renteontwikkelingen­
De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Mede door de Coronacrisis, wat heeft geleid tot een economische recessie, zal de ECB de beleidsrentes voorlopig op een laag niveau houden.
De opkoop van staats- en bedrijfsleningen gaat onverminderd door, er is zelfs een speciaal opkoopprogramma opgestart in het kader van de Coronacrisis (Pandemic emergency purchase programme). Daarnaast doet de ECB er alles aan om de kredietverlening door banken door te laten gaan.
Ook de andere Centrale Banken, zoals de Federal Reserve, hebben uitgebreide steunpakketten om de economie te ondersteunen en doen er alles aan om de rentes laag te houden.

Naast het beleid van de Centrale Banken en het verdere verloop van de Coronacrisis, zijn ook andere macro-economische effecten van belang voor de renteontwikkeling. Een voorbeeld hiervan zijn de te maken afspraken rondom de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Het effect van deze macro-economische ontwikkelingen op de marktrente laat zich moeilijk voorspellen.

Wij verwachten dat de marktrentes voor de middellange termijn op een laag niveau zullen blijven. Voor 2021 verwachten we geen substantiële stijging of daling van zowel de kortlopende- als de langlopende rente.

Hieronder zijn de rentepercentages weergegeven waarmee we hebben gerekend voor de nieuw aan te trekken leningen. Door de geplande investeringen stijgt de komende jaren de schuld (zie ook de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing). Om het renterisico zoveel mogelijk te beperken, hebben we er bewust voor gekozen om een hoger rentepercentage aan te houden dan waar de banken in hun rentevisie van uitgaan. Daarbij hanteren we als uitgangspunt de actuele rente per half september 2020.

Renteontwikkelingen

Omschrijving

2020

2021

2022

2023

2024

Rente kapitaalmarkt

0,60%

1,50%

2,00%

2,50%

3,00%

Rente geldmarkt

1,00%

1,00%

1,00%

1,00%

1,00%

Op basis van een lening met een looptijd van 20 jaar, rentevast en aflossing in gelijke delen. De rentepercentages komen voort uit een rentevisie, die mede tot stand is gekomen op basis van de rentevisies van een aantal financiële instellingen (BNG, ING en ABN-AMRO).

Ontwikkelingen gemeente Leiden

Beleidsvoornemen treasury

In de financiële verordening (RV 20.0141) zijn de kaders voor de treasuryfunctie door de Raad bepaald.

Met als doel het renterisico te beperken, zal ook in 2021 het beleid erop gericht om zoveel mogelijk de kortlopende schuld om te zetten naar een langlopende schuld. De rente staat nog op een historisch laag punt. Op het moment dat rente substantieel gaat stijgen, dan zal er een nieuwe strategie worden bepaald voor het invullen van de financieringsbehoefte.

Risicobeheer

Voor de beheersing van de renterisico’s gelden twee concrete richtlijnen: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm (beide benoemd in de wet FIDO).

De kasgeldlimiet
De gemiddelde vlottende schuld, over drie maanden gezien, is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet heeft het volgende verloop (gehad):

  • Kasgeldlimiet 2019 45 miljoen
  • Kasgeldlimiet 2020 46 miljoen
  • Kasgeldlimiet 2021 47 miljoen

Voor 2021 verwachten wij geen overschrijding van de kasgeldlimiet.

De renterisconorm
Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling van deze renterisiconorm voor de komende jaren weergegeven:

Nr.

Omschrijving

2020

2021

2022

2023

2024

1

Begrotingstotaal

547.663

550.871

525.035

522.048

532.689

2

Wettelijk percentage

20%

20%

20%

20%

20%

3

Renterisiconorm (1x2)

109.533

110.174

105.007

104.410

106.538

4

Renteherzieningen

0

0

0

0

0

5

Aflossingen

30.376

37.199

37.639

44.043

49.114

6

Bedrag waarover renterisico gelopen wordt (4+5)

30.376

37.199

37.639

44.043

49.114

7

Ruimte onder renterisiconorm (3-6)

79.157

72.975

67.368

60.366

57.424

De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente Leiden de komende jaren een renterisico over loopt, blijven ruimschoots binnen de wettelijke norm (wet FIDO).

De leningenportefeuille
Voor 2021 verwachten we voor ca. 139 miljoen aan langlopende leningen aan te trekken.
Met de exploitatielasten van de leningen hebben we in de begroting rekening gehouden.

Omschrijving

2020

2021

2022

2023

2024

Stand 1 januari

395.143

521.105

622.608

792.938

870.189

Nieuwe leningen

156.338

138.702

207.969

121.294

72.672

Reguliere aflossingen

30.376

37.199

37.639

44.043

49.114

Stand per 31 december

521.105

622.608

792.938

870.189

893.747

Rentelasten

5.712

6.548

8.808

11.827

13.251

Met de introductie van de geprognosticeerde balans in de begroting 2017, moet de verwachte ontwikkeling van de leningenportefeuille in samenhang worden gezien met het verwachte verloop van de activa, de voorraad grond, het eigen vermogen en de vlottende schuld. Hiervoor verwijzen wij naar de in deze begroting opgenomen geprognosticeerde balans.

Rentemethodiek en renteresultaat
Voor de toerekening van de rentelasten maakt de gemeente Leiden gebruik van de rente-omslagmethode. Het totaal van de rentelasten wordt ‘omgeslagen’ over het geheel van de investeringen. De rentelasten betreffen het totaal van de rentelasten op de langlopende geldleningen en de kortlopende financiering minus de renteopbrengsten van overtollige middelen en verstrekte geldleningen.

Door toepassing van de rente-omslagmethode worden de rentelasten aan de hand van de stand van de investeringen toegerekend aan de prestaties in de programmabegroting. De achterliggende gedachte is hierbij dat de gehanteerde omslagrente een reëel percentage is. Zodra de afwijking tussen de gehanteerde omslagrente en de werkelijke rentelast groter wordt dan 0,5% dient de gehanteerde omslagrente aangepast te worden.

 

Renteresultaat

  

2021

a

De externe rentelasten

6.898

  

b

De externe rentebaten

-153

  
 

Saldo rentelasten en rentebaten

 

6.745

 

c1

De rente doorberekend aan de grondexploitatie

-80

  

c2

De rente van projectfinanciering richting het taakveld

-21

  

c3

De rentebaat van doorverstrekte leningen richting het taakveld

21

  
 

Saldo aan taakvelden toe te rekenen externe rente

 

-80

 

d1

Rente over eigen vermogen

-

  

d2

Rente over voorzieningen

-

  
 

Saldo rente over het eigen vermogen en de voorzieningen

 

0

 
 

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

  

6.665

 

Totaal aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

  

-8.392

 

Renteresultaat op het taakveld Treasury (-/- = voordeel)

  

-1.727

Doordat er een verschil is tussen het gehanteerde omslagpercentage en het werkelijke percentage (toegestaan binnen een bandbreedte van -0,5% en 0,5%) ontstaat een renteresultaat.

Het gepresenteerde renteresultaat van 1.727.000 voordelig betekent dat de gehanteerde omslagrente van 1% hoger is dan het werkelijke percentage (0,78%). Er wordt meer rente doorberekend naar de activa, dan dat er daadwerkelijke aan rente wordt betaald aan de geldverstrekkers. Het verschil bevindt zich binnen de gestelde bandbreedte, wat betekent dat een reëel rentepercentage wordt toegerekend aan de activa.

Overig
Complexe financiële producten
De gemeente Leiden maakt geen gebruik van complexe financiële producten zoals derivaten.

Geldstromenbeheer
De betalingen van de gemeente worden zo veel mogelijk via de BNG geleid omdat door de BNG de kortlopende financieringsbehoefte voor de gemeente Leiden wordt afgedekt. Met de BNG is daartoe een ruime kredietfaciliteit van 75 miljoen overeengekomen. Via de ING worden een aantal bulkmutaties, zoals bijvoorbeeld parkeervergunningen en parkeergelden, afgehandeld.