Programmabegroting 2022

Financiering

Inleiding
In de paragraaf Financiering wordt de financieringsfunctie van de gemeente Leiden uiteengezet voor de jaren 2022-2025. Dit gebeurt in een onderdeel 'algemene ontwikkelingen' en een onderdeel 'ontwikkelingen gemeente Leiden'. Onder de algemene ontwikkelingen komen de renteontwikkelingen en ontwikkelingen in de wet- en regelgeving aan de orde. In de paragraaf Ontwikkelingen gemeente Leiden geven we een toelichting op de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de financiering van de gemeente.

Algemene ontwikkelingen

Renteontwikkelingen­
De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Mede door de Coronacrisis zal de ECB de beleidsrentes voorlopig op een laag niveau houden, ondanks de stijgende inflatie. De opkoop van staats- en bedrijfsleningen gaat onverminderd door, er is zelfs een speciaal opkoopprogramma opgestart in het kader van de Coronacrisis (Pandemic emergency purchase programme welke eindigt in maart 2022). Daarnaast doet de ECB er alles aan om de kredietverlening door banken door te laten gaan.
Ook de andere Centrale Banken hebben uitgebreide steunpakketten om de economie te ondersteunen en doen er alles aan om de rentes laag te houden.

Naast het beleid van de Centrale Banken en het verdere verloop van de Coronacrisis, zijn ook andere macro-economische effecten van belang voor de renteontwikkeling. Het effect van deze macro-economische ontwikkelingen op de marktrente laat zich moeilijk voorspellen.

Wij verwachten mede op basis van de renteverwachting van een aantal financiële instellingen dat de marktrentes voor de middellange termijn beperkt zullen gaan stijgen, maar op een relatief laag niveau zullen blijven. Voor 2022 verwachten we geen substantiële stijging of daling van zowel de kortlopende- als de langlopende rente.

Desondanks kiezen we voor deze begroting voor een behoudende lijn ten aanzien van toekomstige financieringslasten. Gezien de forse investeringsvolumes is loopt de gemeente Leiden ook een relatief hoog renterisico. Om het renterisico zoveel mogelijk te beperken, hebben we er bewust voor gekozen om een hoger rentepercentage aan te houden dan waar de banken in hun rentevisie van uitgaan. Daarbij hanteren we als uitgangspunt de actuele rente per half september 2021. In deze begroting rekenen we met de onderstaande rente op nieuwe geldleningen:

Renteontwikkelingen

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

Rente kapitaalmarkt

0,50%

1,50%

2,00%

2,50%

3,00%

Rente geldmarkt

1,00%

1,00%

1,00%

1,00%

1,00%

Op basis van een lening met een looptijd van 20 jaar, rentevast en aflossing in gelijke delen.

Ontwikkelingen gemeente Leiden

Beleidsvoornemen treasury

In de financiële verordening (RV 20.0141) zijn de kaders voor de treasuryfunctie door de Raad bepaald.

Met als doel het renterisico te beperken, zal ook in 2022 het beleid erop gericht om zoveel mogelijk de kortlopende schuld om te zetten naar een langlopende schuld. De rente staat nog op een historisch laag punt. Op het moment dat rente substantieel gaat stijgen, dan zal er een nieuwe strategie worden bepaald voor het invullen van de financieringsbehoefte.

Risicobeheer

Voor de beheersing van de renterisico’s gelden twee concrete richtlijnen: de kasgeldlimiet en de renterisiconorm (beide benoemd in de wet FIDO).

De kasgeldlimiet
De gemiddelde vlottende schuld, over drie maanden gezien, is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet heeft het volgende verloop (gehad):

  • Kasgeldlimiet 2020 46 miljoen
  • Kasgeldlimiet 2021 47 miljoen
  • Kasgeldlimiet 2022 49 miljoen

Voor 2022 verwachten wij geen overschrijding van de kasgeldlimiet.

De renterisconorm
Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling van deze renterisiconorm voor de komende jaren weergegeven:

Nr.

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

1

Begrotingstotaal

550.871

576.891

555.149

556.785

553.408

2

Wettelijk percentage

20%

20%

20%

20%

20%

3

Renterisiconorm (1x2)

110.174

115.378

111.030

111.357

110.682

4

Renteherzieningen

0

0

0

0

0

5

Aflossingen

33.882

36.278

42.878

49.436

56.384

6

Bedrag waarover renterisico gelopen wordt (4+5)

33.882

36.278

42.878

49.436

56.384

7

Ruimte onder renterisiconorm (3-6)

76.292

79.100

68.152

61.921

54.298

De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente Leiden de komende jaren een renterisico over loopt, blijven ruimschoots binnen de wettelijke norm (wet FIDO).

De leningenportefeuille
Voor 2022 verwachten we voor ca. 212 miljoen aan langlopende leningen aan te trekken.
Met de exploitatielasten van de leningen hebben we in de begroting rekening gehouden.

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

Stand 1 januari

454.767

598.710

774.307

882.469

971.873

Nieuwe leningen

177.825

211.875

151.040

138.840

55.127

Reguliere aflossingen

33.882

36.278

42.878

49.436

56.384

Stand per 31 december

598.710

774.307

882.469

971.873

970.616

Rentelasten

5.174

6.425

9.168

11.805

13.483

De verwachte ontwikkeling van de leningenportefeuille moet in samenhang worden gezien met het verwachte verloop van de activa, de voorraad grond, het eigen vermogen en de vlottende schuld. Hiervoor verwijzen wij naar de in deze begroting opgenomen geprognosticeerde balans.

Rentemethodiek en renteresultaat
Voor de toerekening van de rentelasten maakt de gemeente Leiden gebruik van de rente-omslagmethode. Het totaal van de rentelasten wordt ‘omgeslagen’ over het geheel van de investeringen. De rentelasten betreffen het totaal van de rentelasten op de langlopende geldleningen en de kortlopende financiering minus de renteopbrengsten van overtollige middelen en verstrekte geldleningen.

Door toepassing van de rente-omslagmethode worden de rentelasten aan de hand van de stand van de investeringen toegerekend aan de prestaties in de programmabegroting. De achterliggende gedachte is hierbij dat de gehanteerde omslagrente een reëel percentage is. Zodra de afwijking tussen de gehanteerde omslagrente en de werkelijke rentelast groter wordt dan 0,5% dient de gehanteerde omslagrente aangepast te worden.

 

Renteresultaat

  

2022

a

De externe rentelasten

6.775

  

b

De externe rentebaten

-152

  
 

Saldo rentelasten en rentebaten

 

6.623

 

c1

De rente doorberekend aan de grondexploitatie

-75

  

c2

De rente van projectfinanciering richting het taakveld

-19

  

c3

De rentebaat van doorverstrekte leningen richting het taakveld

19

  
 

Saldo aan taakvelden toe te rekenen externe rente

 

-75

 

d1

Rente over eigen vermogen

-

  

d2

Rente over voorzieningen

-

  
 

Saldo rente over het eigen vermogen en de voorzieningen

 

0

 
 

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

  

6.548

 

Totaal aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

  

-9.138

 

Renteresultaat op het taakveld Treasury (-/- = voordeel)

  

-2.590

Doordat er een verschil is tussen het gehanteerde omslagpercentage en het werkelijke percentage (toegestaan binnen een bandbreedte van -0,5% en 0,5%) ontstaat een renteresultaat.

Het gepresenteerde renteresultaat van 2.590.000 voordelig betekent dat de gehanteerde omslagrente van 1% hoger is dan het werkelijke percentage (0,71%). Er wordt dus meer rente doorberekend naar de activa, dan dat er daadwerkelijke aan rente wordt betaald aan de geldverstrekkers. Het verschil bevindt zich binnen de gestelde bandbreedte, wat betekent dat een reëel rentepercentage wordt toegerekend aan de activa.

Overig
Complexe financiële producten
De gemeente Leiden maakt geen gebruik van complexe financiële producten zoals derivaten.

Geldstromenbeheer
De betalingen van de gemeente worden zo veel mogelijk via de BNG geleid omdat door de BNG de kortlopende financieringsbehoefte voor de gemeente Leiden wordt afgedekt. Met de BNG is daartoe een ruime kredietfaciliteit van 75 miljoen overeengekomen. Via de ING worden een aantal bulkmutaties, zoals bijvoorbeeld parkeervergunningen en parkeergelden, afgehandeld.