Inleiding

Cultuur, erfgoed, evenementen

Leiden is een Stad van ontdekkingen, stad van (internationale) kennis én (historische) cultuur. De culturele rijkdom draagt bij aan het aantrekkelijke vestigingsklimaat van de stad. Cultuur biedt de gelegenheid tot ontwikkelen en ontmoeten, tot genieten en ontdekken. Cultuur moet toegankelijk zijn voor iedereen, ongeacht leeftijd, afkomst, opleiding, herkomst, talent en/of vitaliteit. Leiden heeft naast vele makers ook diverse theater- en muziekpodia met een gevarieerd aanbod aan voorstellingen. En naast vele monumenten en musea heeft Leiden ook unieke archieven, opleidingen, onderzoeksinstellingen en bedrijven die zich bezighouden met erfgoed. Door het educatieve aanbod komt jong en oud in contact met cultuur en erfgoed. Cultuur verbindt en draagt bij aan maatschappelijke en sociale doelen, aan het welzijn van inwoners. En vele bezoekers van binnen en buiten Leiden maken jaarlijks gebruik van het diverse aanbod van evenementen die passen bij het profiel van Leiden, Stad van ontdekkingen.

Sport

Sport- en beweegstimulering

We vinden het belangrijk dat alle Leidenaren gezond en actief kunnen leven. Voldoende bewegen vormt een belangrijke basis voor een gezonde leefstijl. Daarom stimuleren we dat inwoners van alle leeftijden voldoende kunnen sporten, spelen en bewegen. Samen met sportverenigingen, buurtsportcoaches en andere partners in de stad werken we aan een toegankelijk en aantrekkelijk sport- en beweegaanbod. 

Op uiteenlopende manieren maken we voldoende sporten en bewegen voor Leidse inwoners aantrekkelijk en laagdrempelig. Via Schoolsport071 organiseren we sportkennismakingsactiviteiten voor jong en oud. Buurtsportcoaches werken wijkgericht aan een toegankelijk sport- en beweegaanbod. Daarnaast ondersteunen we met de Sleutelpas inwoners die (financiële) hulp nodig hebben bij het betalen van een sportlidmaatschap en sportmaterialen. 

Ontwikkeling sportaccommodaties

Wijksportpark de Mors
De herontwikkeling van sportpark de Mors is volop in beweging. Twee natuurgras voetbalvelden zijn inmiddels vervangen door kunstgras voetbalvelden. Voetbalverenigingen DoCoS en Sporting Leiden maken hier intensief gebruik van. Ook is de 3 Octoberhal, samen met de bijbehorende gebouwen, gesloopt. Daarmee is ruimte gemaakt voor nieuwe ontwikkelingen. Begin 2027 wordt een nieuw kunstgras rugbyveld opgeleverd voor rugbyclub DIOK. Later in het jaar openen we een Urban Sportpark. Hier kunnen inwoners van Leiden straks terecht voor skaten, freerunnen en calisthenics. 

Sportpark Cronesteinkade
Vorig jaar is het voorlopig ontwerp voor project buurtpark Cronesteinkade uitgewerkt tot een definitief ontwerp. In het buurtpark wordt een volwaardig sportveld aangelegd waarop gekorfbald en gehockeyd wordt. Langs het veld wordt een duurzaam paviljoen gebouwd. Dit paviljoen is bedoeld voor de sportverenigingen (korfbalvereniging Trigon en hockeyclub Roomburg), scholen en buitenschoolse opvang 't Kasteel. Ook andere organisaties uit de buurt kunnen hier gebruik van maken. Daarnaast wordt een speellint aangelegd, waarbij de kwaliteit van de speelplekken wordt verbeterd en speelvoorzieningen worden toegevoegd. Ook stadstuinderij Het Zoete Land krijgt een vaste plek in dit park. Begin 2027 besluit de gemeenteraad over het beschikbaar stellen van krediet voor de uitvoering van het buurtpark. Volgens planning wordt daarna gestart met fase 1 (het paviljoen) en daarna met fase 2 (het multifunctionele veld). In 2028 kan er op dit veld gesport worden en wordt de openbare ruimte (het parkdeel) ingericht. 

Sporthal Noord
In 2026 zijn we gestart met een project gericht op de bouw van een nieuwe sporthal. We hebben een studie uitgevoerd naar de inpassing van een nieuwe sporthal op drie locaties in Leiden Noord en naar de mogelijkheden van aanvullende ruimtelijke potentie voor maatschappelijke functies, in lijn met de motie Onderzoek naar multifunctioneel gebruik sporthal in Leiden-Noord. De gemeenteraad neemt begin 2027 een besluit over de meest geschikte locatie. Daarna werken we het schetsontwerp uit naar een voorlopig ontwerp en bereiden we de aanvraag van een investeringskrediet voor. 

Aanpassen sportzaal Apollolaan
Voor het Vlietland College is een nieuw schoolgebouw inclusief sporthal voorzien aan de Vijf Meilaan. Het eigendom van het huidige schoolgebouw inclusief sportzaal aan de Apollolaan vloeit terug naar de gemeente. In de Herwaardering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs is vastgelegd dat dit schoolgebouw als wissellocatie wordt gebruikt voor andere scholen. Overdag wordt de sportzaal gebruikt voor het onderwijs. In 2027 verrichten we aanpassingen aan de sportzaal om de zaal in de avonduren en weekenden te kunnen verhuren aan sportverenigingen, in lijn met het raadsbesluit van maart 2025. Hiermee kunnen we een groot deel van de behoefte aan meer binnensportcapaciteit oplossen.

Regionaal capaciteitsonderzoek
In 2026 hebben we een regionaal capaciteitsonderzoek naar sportaccommodaties laten uitvoeren. Hiermee hebben we op hoofdlijnen inzicht verkregen in hoe de huidige en toekomstige vraag naar sportaccommodaties zich verhoudt tot het huidige en toekomstige aanbod in de Leidse regio. Het onderzoek brengt de regionale samenhang van knelpunten en opgaven in beeld. We verkennen de kansen voor samenwerking met buurgemeenten en gezamenlijke oplossingen. 

Beleidskader Gezondheid, Sport, Spelen en Bewegen
In de eerste helft van 2027 bieden we het nieuwe integrale beleidskader gezondheid, sport, spelen en bewegen aan de raad aan. Hierin worden de ambities van het nieuwe college opgenomen. In het beleidskader schetsen we de ambities voor de komende jaren op deze beleidsterreinen en leggen we nadrukkelijk de verbinding met andere domeinen, zoals welzijn en stedelijke ontwikkeling. De participatierapportage over de gesprekken die hierover met de stad zijn gevoerd, vormt hiervoor de basis. Na vaststelling van het beleidskader werken we verder aan de uitvoering van dit nieuwe beleid. Naast programma 8C Sport is dit beleidskader ook van toepassing op Programma 7A Jeugd en Programma 9B Preventie.

Beleidsterrein 8A Cultuur

Inleiding

Leiden streeft naar een sterke culturele basisinfrastructuur, kwalitatief hoogstaand, divers en inclusief. We lichten er voor 2027 enkele belangrijke ontwikkelingen uit;

• Evaluatie van het vernieuwde subsidiestelsel voor de cultuursector
• Evaluatie van de cultuurvisie en het opstellen van een beleidskader Cultuur dat nog beter gaat helpen bij de keuzes voor het inzetten van de financiële middelen van de gemeente Leiden in het nieuwe meerjarige stelsel.
• Er zal worden gewerkt aan huisvesting van de bibliotheek en van de muziekschool en worden toegewerkt naar twee uitvoeringsbesluiten in 2028.
• Er komt een aangepaste subsidieregeling Amateurkunst.

Subsidiestelsel cultuur

Begin 2026 is van start gegaan met het nieuwe subsidiestelsel cultuur. Momenteel loopt de evaluatie van dit nieuwe stelsel. De ervaringen en effecten van de drie nieuwe regelingen worden geëvalueerd met de interne en de externe stakeholders. De uitkomsten van deze evaluatie worden in het 3e kwartaal opgeleverd en dienen mede als input voor een nieuw beleidskader Cultuur.

Cultuurvisie

De Cultuurvisie 2020 ‘De Kracht van Cultuur’ vormt de basis voor het cultuurbeleid van Leiden. In 2025 is het subsidiestelsel vernieuwd, waarmee een transparantere en meerjarige ondersteuning van culturele organisaties is gerealiseerd voor de periode 2026–2028. In 2027 werken we aan een nieuw beleidskader cultuur, in lijn met het nieuwe beleidsakkoord, dat richting geeft aan het cultuurbeleid voor de komende jaren. Onderdeel van dit proces is een evaluatie van de huidige Cultuurvisie. Het kader geeft richting aan het cultuurbeleid met concrete beleidsdoelen, keuzes en financiële uitgangspunten. Hiermee ontstaat een duidelijke basis voor de beoordeling van subsidieaanvragen voor de periode 2029–2032 en voor de verdere ontwikkeling van de meerjarige subsidieregeling.

BplusC – muziekschool en bibliotheek

BplusC werkt verder aan de vernieuwing van activiteiten en diensten. Samen met BplusC geven we verder invulling aan het hiermee samenhangende (her)huisvestingsvraagstuk. In het project Herinrichting muziekeducatie en -programmering in één pand aan de Oude Vest/Hazewindsteeg is in amendement A.25.0058.02 (Tussenstap voor de Muziekschool), dat de raad bij de vaststelling van de aanvraag van het voorbereidingskrediet heeft aangenomen, vastgelegd dat op basis van inzicht in de belangrijkste risico’s een go/no-go-besluit wordt genomen. In 2027 vinden de voorbereidende onderzoeken en verdere uitwerking plaats. Op basis daarvan werken we toe naar het go/no-go-besluit, dat naar verwachting in 2027 aan de raad kan worden voorgelegd. Bij positieve besluitvorming wordt in 2027 verder gewerkt aan de ontwerpfase.

We werken verder aan de ontwikkeling van een moderne, multifunctionele en duurzame bibliotheek op de huidige locatie aan de Nieuwstraat 4. Deze bibliotheek wordt een centrale ontmoetingsplek waar mensen, kennis en organisaties samenkomen rondom actuele thema’s in de samenleving. In 2027 zal een verder vervolg gegeven worden aan diverse onderzoeken en de verdere uitwerking van het ontwerp om te komen tot een geactualiseerde kostenramingen en bouwaanvraag.

Doelen en prestaties bij 8A Cultuur

8A1.1. Ondersteunen en mogelijk maken voorstellingen en optredens podiumaanbod

Leidse culturele instellingen hebben de opgave om - vanuit de ambities van de Leidse Cultuurvisie - samen te werken, onder andere ook op het gebied van programmering en publiekswerving. Het streven is een breed en divers publiek. Met de grote(re) instellingen worden de subsidieafspraken vastgelegd in de subsidiebeschikking. Een aantal publieksbereik podia hebben voor de periode 2026 tot en met 2028 een meerjarige subsidie ontvangen, zoals:

• De Leidse Schouwburg en Stadsgehoorzaal (LSSGZ), met professioneel theater, amateurtheater en concerten. LSSGZ streeft in 2027 naar meer diversiteit in eigen producties, blijvende inzet op de zakelijke markt en een sterke cultuureducatie. 
• Theater Ins Blau, met een vlakke-vloer theater en creatieve broedplaats, zet in op nieuwe vormen van theater (ook in de wijk) door middel van een professioneel jaarprogramma en uitbreiding van samenwerking met Leidse makers. 
• Theater de Generator biedt een diversiteit aan maatschappelijk relevant theater.
• Poppodium Nobel, met muziek en andere vormen van (pop)cultuur, streeft steeds naar nieuwe vormen van muziek en diversiteit in genres.
• Podium Wibar biedt onder andere jongeren een laagdrempelig podium.

Een van de doelstellingen van het nieuwe subsidiestelsel is ook het creëren van vernieuwing en doorstroming binnen de sector. In de huidige meerjarige regeling (2026-2028) worden vijf producerende gezelschappen in verschillende disciplines ondersteund: 1. professionele dansproducties (Dansblok), 2. filosofisch mueiektheater(KASSETT), 3. maatschappelijke theaterproducties (PS| Vertelt), 4. Interdisciplinair muziektheater (Veenfabriek) en 5. multidisciplinaire locatievoorstellingen (Fields of Wonder). Van deze vijf gezelschappen zijn twee gezelschappen nieuw in ons subsidiestelsel.

De raad heeft bij de kaderbrief 2024 middelen beschikbaar gesteld voor de veiligheid van theatertechniek in de Leidse Schouwburg-Stadsgehoorzaal. In 2025 is de led toneelverlichting in de stadsgehoorzaal vernieuwd. In 2026 is de led toneelverlichting in de Leidse Schouwburg vernieuwd en is een start gemaakt met het vernieuwen van de trek- en hijsinstallaties, onder andere de orkestbaklift. In 2027 zullen meerdere onderdelen van de hijs- en trekinstallaties in de Leidse Schouwburg worden vervangen.

8A1.2 Ondersteunen en mogelijk maken museaal aanbod

De 14 Leidse musea bieden gezamenlijk een gevarieerd museaal aanbod rond uiteenlopende thema's. Door een brede programmering van tentoonstellingen en activiteiten versterken zij een toegankelijk en aantrekkelijk museumklimaat dat maatschappelijke relevantie combineert met publieksbereik.

Museum De Lakenhal en Molenmuseum De Valk vallen onder de gemeentelijke organisatie. Daarnaast ondersteunt de gemeente Leiden structureel het Japanmuseum SieboldHuis en Museum het Leids Wevershuis en vindt regelmatig overleg met de rijksmusea plaats.

8A1.3 Ondersteunen en mogelijk maken educatief aanbod

Een aantal culturele instellingen in Leiden verzorgt het gesubsidieerde cultuur-educatief aanbod. Dit gebeurt onder schooltijd voor leerlingen van de Leidse scholen, maar ook na schooltijd. Als gevolg van het nieuwe subsidiestelsel is het mogelijk dat het aanbod na schooltijd gaat wijzigen. Dit is mede afhankelijk van het advies van de externe adviescommissie.

BplusC

Ook in 2027 richt BplusC zich met de cultuureducatie volledig op muziekeducatie. De opdracht is om verder te werken aan een toekomstbestendige muziekschool met een breed, inclusief en eigentijds aanbod dat aansluit bij de behoeften van inwoners en ontwikkelingen in de samenleving. De gemeente zet daarbij in op aanbod waarvoor geen of onvoldoende (commerciële) markt beschikbaar is, met specifieke aandacht voor jongeren tot 21 jaar en mogelijkheden voor samenspel. Daarnaast heeft BplusC de opdracht om de samenwerking binnen het Leidse muziekecosysteem verder te versterken. BplusC vervult hierin een verbindende rol en draagt bij aan samenhang, kwaliteit en de verdere ontwikkeling van het muziekonderwijs in Leiden.

BplusC werkt samen met het onderwijs door middel van het landelijke programma de Bibliotheek op School waarbij ze in de Leidse variant ‘STEK’ leesbevordering en cultuureducatie aanbieden. De ambitie is om dit in 2027 te versterken.

Verwonder om de hoek

De Cultuureducatiegroep, BplusC en Naturalis werken in de Leidse Regio samen aan Verwonder om de hoek (VodH), het regioproject in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK4 2025-2028). De essentie ligt daarbij op kwalitatief hoogwaardige cultuur-, natuur-, wetenschap-, techniek- en duurzaamheidseducatie (CNWTD), samenwerking tussen basisscholen en aanbieders en verbinden van binnen- en buitenschoolse CNWTD-educatie. Het complete aanbod van deelnemende aanbieders is gebundeld op één platform. De focus in 2027 ligt op de curriculumvernieuwing op de scholen en gelijke kansen. Ook wordt in 2027 in aanloop naar de nieuwe CMK5 (2029-2032) gestart met de voorbereiding op een verdere doorontwikkeling van Verwonder om de Hoek en een verkenning op een evenredige subsidiering van buitenschools cultuuraanbod over de disciplines muziek, theater, dans en beeldende kunst. (zie ook 8A3.2)

8A1.4 Ondersteunen en mogelijk maken beeldende kunst (in de openbare ruimte)

Beeldende kunst in de openbare ruimte draagt bij en voegt toe aan de kwaliteit en uitstraling van een nieuw gebied. Bovendien draagt beeldende kunst in de openbare ruimte bij aan placemaking; het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte en het leven van de mensen die er gebruik van maken. Er is vanaf 2026 structureel extra budget voor onderhoud en reparaties van kunst in de openbare ruimte. Ook blijft er aandacht voor het herplaatsen van kunst in de openbare ruimte uit de gemeentelijke opslag.

In de periode 2026 t/m 2029 zijn er extra middelen beschikbaar gesteld voor beeldende kunst bij gebiedsontwikkelingen. Het kunstwerk BUITENPOORTERS van Fleur van den Berg bij het Morspoortterrein en het kunstproject Scherpte/Diepte in het viaduct over de Robert Boylweg (onder de A44) door de kunstenaars Vendel en de Wolf zijn voorbeelden van kunst die gerealiseerd gaan worden.

8A1.5 Ondersteunen amateurkunstverenigingen

Jaarlijks maken circa 65 amateurkunstgezelschappen, zoals bijvoorbeeld koren, orkesten, ensembles of toneelgroepen, gebruik van de Subsidieregeling Amateurkunst Leiden. Ook in 2027 is het mogelijk om subsidie aan te vragen voor culturele evenementen die volledig met amateurkunstgezelschappen worden uitgevoerd en bijdragen aan een laagdrempelig, inclusief en divers amateurkunstaanbod met een breed bereik.

8A1.6 Ondersteunen lokale media

Lokale omroep

De gemeente Leiden werkt in 2027 samen met Centraal+ en de regiogemeenten aan een sterke en toekomstbestendige streekomroep. Daarbij staan een kwalitatief hoogwaardige publieke nieuwsvoorziening, regionale samenwerking en de verdere ontwikkeling van de streekomroepfunctie centraal. In 2027 staat daarnaast de invoering van de Wet versterking lokale omroepen centraal. Deze wetswijziging leidt tot een nieuw landelijk stelsel van publieke streekomroepen vanaf 1 januari 2028. De gemeente bereidt zich samen met Centraal+, de regiogemeenten en landelijke partners voor op deze overgang, waaronder de aanwijzingsprocedure voor de toekomstige streekomroep en de gewijzigde rol van gemeenten binnen het nieuwe mediabestel. De gemeente blijft de uitvoering van het nieuwe landelijke stelsel van publieke streekomroepen monitoren en voert periodiek overleg met Centraal+ en de regiogemeenten over de kwaliteit, continuïteit en verdere professionalisering van de publieke mediafunctie in de regio.

Mediafonds

Sterke lokale media zijn van groot belang voor de stad en de (lokale) democratie. Het Leids Mediafonds bevordert de kwaliteitsjournalistiek om inwoners, instellingen en bedrijven beter te informeren over wat er speelt in Leiden en de directe omgeving. Vanuit het fonds worden journalistieke producties met relevantie voor Leiden ondersteund. In 2027 stopt de ondersteuning van het Mediafonds aangezien middelen tot en met 2026 in de begroting waren opgenomen.

8A1.7 Ondersteunen projecten voor diversiteit, toegankelijkheid, ander publieksbereik, spreiding in de stad

In 2027 wordt de in 2026 ingezette lijn doorgezet. Toegankelijkheid, de spreiding in de stad en de landelijke Code Diversiteit en Inclusie zijn een integraal onderdeel van de drie nieuwe subsidieregelingen. Om in aanmerking te komen voor subsidie moeten de culturele organisaties in hun aanvraag aangeven hoe ze omgaan met de Code Diversiteit en Inclusie, reflecteren waar ze nu staan op het gebied van personeel, partners, programma en publiek en welke stappen ze op deze samenhangende onderwerpen gaan zetten.

8A1.8 Exploitatie Stedelijk museum De Lakenhal

Museum De Lakenhal positioneert zich nadrukkelijk als hét stadsmuseum voor kunst en geschiedenis van Leiden. Vanuit de eigen collectie en rijke Leidse bronnen realiseert het museum een veelzijdig tentoonstellings- en publieksprogramma voor een breed en divers publiek. Daarbij wordt intensief samengewerkt met maatschappelijke en culturele partners in de stad.

In 2027 presenteert Museum De Lakenhal een ambitieuze programmering met zowel oude als hedendaagse kunst. Een belangrijk hoogtepunt is de viering van het 500-jarig jubileum van het 16e-eeuwse meesterwerk Het Laatste Oordeel van Lucas van Leyden. Daarnaast investeert het museum in verdiepend onderzoek naar het koloniale verleden en naar vrouwelijke kunstenaars uit Leiden, in relatie tot de eigen collectie.

Het museum continueert succesvolle programmalijnen zoals College op Zondag en Lakenhal Laat, gericht op jongvolwassenen. Ook de wekelijkse activiteiten voor gezinnen en breed publiek in het atelier en de tentoonstellingszalen blijven een vaste waarde. Het programma Memorabel, gericht op mensen met dementie en volledig gefinancierd door externe fondsen, wordt eveneens voortgezet. Rondom tentoonstellingen ontwikkelt het museum een divers aanbod aan participatieve en educatieve publieksprogramma’s, specifiek gericht op verschillende doelgroepen.

Voor 2027 streeft het museum naar 80.000 bezoekers. Na de sterke groei van de afgelopen jaren ligt de nadruk vooral op het bestendigen van het huidige publieksbereik. Verdere groei blijft een ambitie, maar zal uitdagender worden door het ontbreken van grote publiekstrekkers en mogelijke onzekerheden in de fondsenwerving. Het museum stuurt in 2027 op inhoudelijk en maatschappelijke impact en publieksverbreding.

8A2.1 Stimuleren en ondersteunen netwerkvorming en kennisontwikkeling cultuur- en zorgsector

Kunst op Recept en Out of the Blue (een variant van Kunst op Recept speciaal voor jongeren) worden voortgezet in 2027. De focus in 2027 ligt op de doorontwikkeling van het aanbod, het verbreden van het (sociale) netwerk en didactische ontwikkeling van de betrokken kunstenaars. De cultuurcoaches zorgen voor de verbinding tussen zorg- en welzijnspartners, de (scholing van) kunstenaars en het contact met en de begeleiding van de deelnemers.

8A2.2 Stimuleren en ondersteunen dat cultuur bij draagt bij aan integratie nieuwkomers

In de cultuursector speelt met name BplusC hierin een belangrijke rol. BplusC draagt bij aan integratie door taalontwikkeling te combineren met culturele activiteiten, waardoor nieuwkomers op een toegankelijke en creatieve manier de taal leren. Daarnaast fungeert de bibliotheek als een laagdrempelige ontmoetingsplek waar sociale contacten ontstaan. Voor kinderen van nieuwkomers biedt deze omgeving bovendien een veilige en vertrouwde basis om zich te ontwikkelen en onderdeel te worden van de samenleving. (Zie ook 8A1.7)

8A2.3 Onderzoek en stimuleren grotere toegankelijkheid cultuur voor smalle beurs en jongeren

De inzet van de cultuurcoaches wordt ook in 2027 voortgezet vanuit de drie samenhangende thema's: kunst en cultuur in welzijn, kunst en cultuur met kinderen en kunst en cultuur in de wijk. Out of the Blue (zie ook 8A2.1) is een variant van het Kunst op Recept, speciaal voor jongeren. Dit wordt voortgezet in 2027.

In 2026 is de gemeente Leiden gestart met de Sleutelpas (zie ook programma 10 onder Werk en Inkomen). Het gebruik van de Sleutelpas moet de financiële drempels verlagen voor het bezoek aan Leidse culturele instellingen door inwoners met een laag inkomen. Met het kindtegoed op de Sleutelpas kunnen kinderen deelnemen aan buitenschools cultureel aanbod. In 2027 bekijken we de resultaten van het gebruik van de pas.

8A3.1 Versterken unieke weefsel kennis en cultuur

De subsidieregeling Culturele projecten heeft naast culturele projecten een apart onderdeel voor projecten op het snijvlak van cultuur en kennis. Met deze subsidieregeling is het mogelijk om nieuwe initiatieven en activiteiten op het snijvlak van kennis en cultuur te stimuleren en te ondersteunen (zie ook ambities Kennisstad, programma 3E). Dit zetten we in 2027 voort, passend bij het stadsprofiel van Leiden, Stad van Ontdekkingen.

8A3.2 Cultuureducatie icm natuur- en milieueducatie om de hoek

Het regioproject Verwonder om de hoek brengt kinderen en ouders/verzorgers op betekenisvolle wijze binnen én buiten school in aanraking met cultuur, natuur, wetenschap, techniek en duurzaamheid (CNWTD). De Cultuureducatiegroep, BplusC en Naturalis werken in de Leidse Regio samen aan Verwonder om de hoek in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK4 2025-2028). De focus in Leiden in 2027 ligt op de curriculumvernieuwing op de scholen en gelijke kansen, waarbij de samenwerking wordt versterkt met onderwijskansenscholen, scholen met een brugfunctionaris, speciaal (basis)onderwijs en scholen waarvan leerlingen minder in aanraking komen met naschools aanbod (op het gebied van CNWTD). (zie ook 8A1.3).

Effectindicatoren bij 8A Cultuur

(*) tijdens coronasluiting
(**) betreft bezoeken aan: Leidse Schouwburg, Stadsgehoorzaal, Qbus (podiumzaal Muziekhuis BplusC), Theater Ins Blau, Gebr. De Nobel.

Beleidsterrein 8B Cultureel erfgoed

Inleiding

Het erfgoedbeleid is vastgelegd in de Leidse Erfgoednota. Het erfgoedbeleid draagt bij aan de toekomstvisie Leiden, Stad van Ontdekkingen (internationale kennis en historische cultuur). Leiden heeft met erfgoed een onderscheidende kracht in huis; zo heeft Leiden én de (internationale) kennis én collecties, én de aantrekkelijke historische stad én de grote mate van betrokkenheid van bewoners. Zowel de gemeente als vele stadspartners dragen bij aan de ambities uit de Erfgoednota. Erfgoed heeft ook een link met programma kennisstad, waarin erfgoed de komende jaren één van de drie thema’s is. Met de ambitie om Leiden de plek in Nederland te laten zijn die volop kansen biedt voor verbindingen tussen cultuur, erfgoed, wetenschap en samenleving (zie programma 3E Vitale binnenstad en kennisstad).

Doelen en prestaties bij 8B Cultureel erfgoed

8B1.1 Exploitatie en beheer Erfgoed Leiden en Omstreken

Als speler in de Stad van Ontdekkingen bouwt Erfgoed Leiden en Omstreken aan historische kennis en collecties, samen mét en voor Leiden, de regio, internationale partners en het erfgoedveld. Erfgoed Leiden bewaart, onderzoekt en maakt erfgoed van stad en regio toegankelijk. Hier wordt kennis over het verleden zichtbaar, begrijpelijk en bruikbaar. Zo wordt erfgoed niet alleen bewaard, maar krijgt ook betekenis in het leven van nu, het helpt bij de keuzes van vandaag. Zo is erfgoed duurzaam veiliggesteld voor de toekomst.

Vanuit de Archiefwet, de Erfgoedwet en de Omgevingswet worden aangesloten overheidsorganisaties in staat gesteld hun erfgoedtaken zo goed mogelijk uit te voeren. Sinds de invoering van de Omgevingswet in 2024 wordt een bijdrage geleverd aan de verdere implementatie van de Omgevingswet-instrumenten en het behoud van de Jonge Bouwkunst. De regio wordt zoveel mogelijk ontzorgd bij de implementatie en het gebruik van het e-depot. Fysieke en digitale archieven en collecties worden niet alleen beheerd, er is ook toezicht daarop, zowel voor Leiden als voor de regio, ook als dit nog niet is overgebracht. Vanuit advisering voor monumentaal en duurzaam erfgoed levert Erfgoed Leiden een bijdrage aan de monumentenzorg en de verduurzaming van de stad.

De erfgoedcollecties die Erfgoed Leiden beheert voor Leiden en de regio zijn via de vernieuwde website toegankelijk en optimaal vindbaar, bruikbaar en doorzoekbaar voor het publiek.

Erfgoed Leiden wil ook op andere manieren publiek verleiden en nieuwsgierig maken naar de rijkdom van de erfgoedcollecties, zodat ze er zelf mee aan de slag kunnen voor onderzoek of verhalen. Dat kan niet alleen in de studiezaal of bij molenmuseum De Valk, maar ook door het aanbieden van educatie of betrokkenheid bij evenementen, tentoonstellingen of exposities.

De restauratie, renovatie en verduurzaming van het complex aan de Boisotkade wordt in 2027 afgerond. Het publiek gaat in het najaar hiervan meegenieten. Met deze voltooiing heeft Leiden straks een verduurzaamde, aantrekkelijke en gastvrije Erfgoedhotspot voor iedereen met belangstelling voor de geschiedenis van Leiden en de regio.

8B1.2 Exploitatie molenmuseum De Valk

Rijksmonument en gemeentelijk molenmuseum De Valk is niet alleen een beeldbepalend icoon van de stad. Het is een internationaal-publiekstrekker voor jong en oud. Voor veel bezoekers letterlijk het hoogtepunt van een bezoek aan de stad. Het vertelt het historische verhaal van molens in het algemeen en deze stadskorenmolen op een oud bolwerk in het bijzonder.

Voor 2027 werkt het museum aan het vergroten van de lokale en regionale bekendheid voor het laagseizoen. Er wordt gezorgd voor meer veiligheid rond en in de molen. En, na bijna 40 jaar, worden de tentoonstellingsruimten gerenoveerd. Er worden 40.000 bezoekers verwacht.

8B1.3 Toezicht en handhaven op monumenten

Het toezicht en handhaven op monumenten heeft binnen de VTH-keten (vergunnen, toezicht en handhaving) absolute prioriteit. Deze prioriteitstelling is vastgelegd in het VTH-beleidsplan en het jaarlijkse VTH-uitvoeringsprogramma. Naast het vergunning-gebonden toezicht wordt ook ingezet op het onderzoeken van klachten en meldingen en verzoeken tot handhaving van monumenten. Er wordt zowel een preventieve als proactieve rol vervuld. Hierbij wordt nauw samengewerkt met Erfgoed Leiden en Omstreken.

8B1.4 Uitvoeren erfgoedbeleid met partners 

Erfgoed in verbinding

Deze prestatie is mede in vervolg op 8B1.1. In de uitvoering van het erfgoedbeleid speelt de gemeentelijke instelling Erfgoed Leiden en Omstreken namelijk een centrale rol. Daarbij wordt ook stapsgewijs uitvoering geven aan de uitgangspunten van het Verdrag van Faro, gericht op de maatschappelijke betekenis en participatie rond erfgoed.

We continueren het gesprek en de uitwisseling met diverse erfgoedpartners, zoals aan de Leidse Erfgoedtafel en de tafel religieus erfgoed. Voor de prestaties met verbindingen tussen kennis, cultuur en erfgoed verwijzen we ook naar 8A1.2 (Ondersteunen en mogelijk maken museaal aanbod) en 8A3.1 (Versterken unieke weefsel kennis en cultuur). Daarnaast maakt erfgoed deel uit van de samenwerking Kennisstad met de pijler Erfgoed (zie programma 3E Vitale binnenstad en Kennisstad). En sluit erfgoed aan bij diverse ruimtelijke ontwikkelingen (programma Stedelijke Ontwikkeling).

Erfgoed en de Omgevingswet

De omgang met - en bescherming van - het fysieke erfgoed maakt integraal deel uit (wettelijke verplichting) van de Omgevingswet. Dat geldt voor erfgoed boven en onder de grond, voor historische objecten en historische structuren van Leiden. De inbedding of actualisatie van erfgoed in de instrumenten van de Omgevingswet is een doorlopend proces, waarbij de planning vanuit programma Stedelijke Ontwikkeling leidend is.

Archeologie in Omgevingsplan

Bij de actualisatie van erfgoed in de instrumenten van de Omgevingswet wordt ook gebruik gemaakt van voortschrijdend inzicht over de aanwezige cultuurhistorische waarden. Zo is - op basis kennisontwikkeling - de archeologische waarden- en verwachtingenkaart van Leiden geactualiseerd. Een voorstel met aangepaste beleidsregels voor het definitieve Omgevingsplan komt in 2026/2027 naar de raad. Het uitgangspunt is maatwerk; beschermen waar nodig maar soepel waar kan.

Actualisatie onderzoeksagenda

Voortschrijdend inzicht betekent ook actualisatie van de integrale onderzoeksagenda archeologie en bouwhistorie. Sommige vraagstukken zijn beantwoord maar er zijn ook nieuwe vraagstukken bijgekomen. De onderzoeksagenda vormt de basis voor het benodigde onderzoek in de vergunningprocedures.

Omgevingsprogramma's en projecten

Vanuit erfgoed wordt structureel input geleverd voor diverse gemeentelijke Omgevingsprogramma's, zowel thematische programma's als gebiedsgerichte programma's (bv het Omgevingsprogramma Binnenstad). Vanuit de gedachte; Hoe benutten we de kansen en kwaliteiten van erfgoed in de ontwikkeling van de stad? Dat geldt ook voor de input in diverse ruimtelijke projecten zoals bv. de Groene loper of het Panoramapark.

Naoorlogs erfgoed

Vanuit voorgaande jaren wordt het thema naoorlogs erfgoed verder opgepakt, onder meer in de vorm van de aanwijzing van gemeentelijke monumenten. Daarbij vraagt een naoorlogs monument bij een toekomstige wijziging een andere benadering dan bv een 17e-eeuws monument. 

Subsidies

We contineren de Subsidieregeling Historisch Stadsbeeld voor het herstellen van onder andere historische winkelpuien en kleuren op gevels. Dit draagt bij aan een aantrekkelijk stadsbeeld en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Programma 8b erfgoed kent daarnaast twee vaste begrotingssubsidies: voor de (stichting) open monumentendagen in Leiden en voor het onderhoud van rijksmonument de Pieterskerk.

Leiden heeft geen subsidieregeling voor de restauratie van gemeentelijke monumenten. Wel worden de lopende (eerder vastgestelde) subsidies van de oude regeling (hoofdstuk 3 monumenten van de subsidieverordening stadsvernieuwing) nog afgerond. Deze subsidies zijn al vastgesteld, maar komen na 15 jaar via het Restauratiefonds tot uitkering. De laatste subsidie is in 2015 vastgesteld. In 2030 wordt de laatste subsidie dan ook uitgekeerd.

Effectindicatoren bij 8B Cultureel erfgoed

Effectindicator Realisatie Streefwaarden

* in 2027 zal het gebouw aan de Boisotkade nog maanden gesloten zijn ivm de verbouwing. Studiezaal op tijdelijke locatie bij het Hoogheemraadschap Rijnland ontvangt ook bezoek dat hierbij wordt meegerekend. Officiële heropening wordt eind 2027 verwacht.

Beleidsterrein 8C Sport

Doelen en prestaties bij 8C Sport

8C1.1 Exploiteren, beheren en onderhouden van de gemeentelijke sportaccommodaties

Het beheren en exploiteren van gemeentelijke sportaccommodaties in de gemeente Leiden wordt steeds belangrijker. Sportaccommodaties vervullen een essentiële maatschappelijke functie doordat zij inwoners van alle leeftijden de mogelijkheid bieden om te sporten, bewegen en elkaar te ontmoeten. Door de groeiende aandacht voor gezondheid, preventie, sociale cohesie en een actieve leefstijl neemt de vraag naar kwalitatief hoogwaardige en goed toegankelijke sportvoorzieningen toe.

Voor de gemeente Leiden betekent dit dat sportaccommodaties niet alleen worden gezien als gebouwen of sportvelden, maar als belangrijke maatschappelijke voorzieningen die bijdragen aan gezondheid, participatie, inclusie en de leefbaarheid van de stad. Voor 2027 betekent dit het volgende:

• Er wordt integraal gewerkt aan het project nieuwe sporthal in Noord. 
• Horeca de Zijl wordt afgeschaald naar een ondersteunende functie die meer investeert in gezond aanbod ondersteunend aan het maatschappelijk doel van deze sportfaciliteit.

8C1.2 Uitvoering geven aan het sportaccommodatieplan

Aan de basis van het duurzaam in stand houden van de sportaccommodaties staat het Uitvoeringsprogramma Beheer Sport 2027-2031. Dit programma biedt kaders voor het kwaliteitsniveau waarop de accommodaties worden beheerd en onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd (bijvoorbeeld verlichting, ICT, velden en kleedkamers). Veiligheid en kwaliteit van de sportaccommodaties spelen hierin een centrale rol. We bouwen inhoudelijk voort op het uitvoeringsprogramma domein Sport met aandacht voor circulariteit, blauw en groen en inpassing van lokale beleidswensen. 

De volgende investeringen waren in 2026 beschikbaar maar zijn na keuringen aan de gebruiksnorm uitgesteld tot 2027 of 2028: Kikkerpolder II, vervanging kunstgrasveld 2 geschikt voor voetbal en honk- en softbal (2027); Morskwartier I en II, vervanging twee toplagen kunstgras pupillenvelden mogelijk met energiewinning in het veld (2028) en Morskwartier I, renovatie kunstgrasveld 3 (2028).

De volgende investeringswerkzaamheden staan in 2027 in de begroting en zijn gepland: Noord, renovatie kunstgrasveld 1 korfbal; Kikkerpolder, I vervanging toplaag kunstgrasveld 1; Roomburg hockey, vervanging toplaag waterveld 1; Leidse Hout, vervanging toplagen kunstgras rond en naast de atletiekbaan; De Vliet, vervanging materieelloods/personeelsverblijf en vervanging gemeentelijk sport materieel.

Er staan ook investeringen gepland voor nieuwe ontwikkelingen. Deze worden buiten het uitvoeringsprogramma beheer sport opgepakt zoals: Sportpark Cronesteinkade (nieuw multifunctioneel gebouw en groot hockeyveld) en Herontwikkeling sportcomplex Morskwartier.

Prestatie 8.C2.1 Leidenaars bewegen voldoende

We investeren in duurzame sportdeelname en stimuleren daarmee een gezonde en actieve leefstijl van onze inwoners. Via schoolsport071 organiseren we samen met sportaanbieders laagdrempelige sportkennismakingsactiviteiten voor jong en oud. Voor inwoners die de kosten van een sportlidmaatschap niet kunnen dragen, biedt de Sleutelpas ondersteuning. De buurtsportcoaches van Incluzio werken wijkgericht aan een toegankelijk en passend beweegaanbod in de buurt. Daarnaast ondersteunt de consulent aangepast sporten inwoners met een beperking bij hun beweegvraag en helpt de consulent sportverenigingen hun aanbod inclusiever en beter toegankelijk te maken. Ook ondersteunen we lokale sportevenementen, zoals de Singelloop, de Gouden Spike en de Leiden Marathon. Via Stichting Topsport Leiden stimuleren en begeleiden we sporttalenten in hun ontwikkeling richting de topsport. Leiden beschikt over vijf Regionale Talent Centra (RTC’s) voor basketbal, rugby, shorttrack, tafeltennis en waterpolo. Met deze inzet willen we zoveel mogelijk Leidenaren stimuleren om meer te bewegen en actief deel te nemen aan sport.

Prestatie 8C2.2 Leiden heeft sterke en toekomstbestendige sportverenigingen

De breedtesportcoördinator van de gemeente Leiden ondersteunt sportverenigingen bij hun ontwikkeling naar vitale en toekomstbestendige verenigingen. Hij informeert sportverenigingen over relevante ontwikkelingen via nieuwsbrieven, onderhoudt een actieve online community en organiseert inspirerende netwerkbijeenkomsten. Daarnaast biedt hij gerichte ondersteuning op het gebied van bestuur, financiën, sponsoring et cetera. Verenigingen met bredere ambities faciliteert hij met (externe) intensievere begeleiding. De clubkadercoach, in dienst bij Incluzio, ondersteunt verschillende verenigingen bij het versterken van het technisch kader op de club. De topsportcoördinator van Stichting Topsport Leiden biedt aanvullende ondersteuning aan de Leidse topsportverenigingen. 

Daarnaast zetten we ons met de werkgroep Veilig sportklimaat in voor een veilig sportklimaat. We ondersteunen en stimuleren sportverenigingen actief bij het creëren van een positief en sociaal veilig sportklimaat. We volgen hierbij de landelijke richtlijnen van NOC*NSF en moedigen verenigingen aan te werken volgens de vier V’s voor veiligheid: vastgestelde gedragscode, vertrouwenscontactpersoon, verklaring omtrent gedrag (VOG) en vakkundige trainers en coaches. Verenigingen die hieraan voldoen ontvangen het keurmerk Veilig Sporten in Leiden. Zo maken we samen duidelijk dat veiligheid, respect en sportplezier de norm zijn. Met deze gezamenlijke inzet werken we aan sterke, veilige en toekomstbestendige sportverenigingen in Leiden. 

Prestatie 8C3.1 De openbare ruimte is beweegvriendelijk

Leidenaars sporten en bewegen steeds vaker in de openbare ruimte. In 2027 zetten we in op de doorontwikkeling van de Beweegsleutels, onze inrichtingsprincipes voor een beweegvriendelijke openbare ruimte, zodat deze beter aansluiten bij de actuele opgave op het gebied van gezondheid, inclusiviteit en vergroening. Met deze inzet borgen we dat de openbare ruimte uitnodigt tot gezond en actief gebruik en bijdraagt aan een leefomgeving die beweging stimuleert. Om ook ongebonden sporters beter te faciliteren, investeren we in extra sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte. Er worden in 2027 twee sportvoorzieningen extra in de openbare ruimte aangelegd. Hiermee geven we verder uitvoering aan opdracht van de raad aan het college in RV 21.0061 Start projecten Vlietzone-Midden, Sportpark De Mors, Gemeentewerf en Duurzaamheidsplein om het verlies aan sportareaal bij de Vliet te compenseren met vier sportvoorzieningen in de openbare ruimte.

Effectindicatoren bij 8C Sport

*Indicator 8C3.a Percentage Leidenaars dat wekelijks niet sport, dient ieder jaar te dalen. Daarom is de streefwaarde lager dan in 2025. 

Beleidsterrein 8D Recreatie

Doelen en prestaties bij 8D Recreatie

8D1 Voldoende recreatieve mogelijkheden voor Leidenaars

8D1.1. Beheer en exploitatie van Jeugddorp Zuid-west

Sinds de start van het project Vlietzone - Midden (bedrijventerrein) is een alternatieve locatie gezocht en gevonden voor Stichting Jeugddorp. Vanaf 2025 vindt Jeugddorp plaats bij de atletiekvereniging in Leidse Hout. Jaarlijks krijgt Stichting Jeugddorp een activiteitensubsidie voor sport- en spelactiviteiten voor kinderen uit gezinnen met een beperkt inkomen.

8D1.2 Beheer en exploitatie van volkstuinen

Gemeente Leiden heeft onder andere 6 volkstuincomplexen. Deze vallen onder de Leidse Volkstuin Organisaie (LVO), voorheen de Leidse Bond van Amateurtuinders. De gemeente en de LVO zijn langjarige afspraken overeengekomen.

8D1.3 Verstrekken van subsidie aan amateurtuinders

Het college versterkt sinds 2011 een jaarlijks terugkerende onderhoudssubsidie aan de Leidse Volkstuin Organisatie (LVO) voor huurders-onderhoudsverplichtingen.

8D2 Voldoende onderscheidende evenementen ter versterking van de levendigheid in de stad, het aantrekken van extra bezoekers en versterking van de lokale economie

Evenementenklimaat

In 2027 zetten we de versterking van het Leidse evenementenklimaat voort. We werken aan een aantrekkelijk, toegankelijk en toekomstbestendig evenementenaanbod dat bijdraagt aan de levendigheid van de stad, de sociale samenhang en de economische vitaliteit. Daarbij blijven we inzetten op een goede spreiding van evenementen over het jaar en de stad, een efficiënte ondersteuning van organisatoren en een sterke samenwerking tussen gemeente, organisatoren en andere partners.

De uitvoering van het evenementenbeleid wordt voortgezet, met aandacht voor een goede balans tussen levendigheid, leefbaarheid, veiligheid en duurzaamheid. Ook blijven we werken aan kennisdeling, samenwerking en een verdere professionalisering van de sector.

Als onderdeel van de impuls voor de evenementensector wordt de ondersteuning van organisatoren voortgezet. Via het Evenementenloket Leiden, dat door Centrummanagement Leiden en Leiden&Partners wordt uitgevoerd, kunnen organisatoren terecht voor advies, kennisdeling, netwerkvorming en praktische ondersteuning. Ook wordt gewerkt aan gezamenlijke voorzieningen en het versterken van de samenwerking binnen de sector.

Samen met organisatoren en stadspartners blijven we werken aan een weerbare en toekomstbestendige evenementensector, met aandacht voor actuele uitdagingen zoals stijgende kosten, druk op de openbare ruimte, duurzaamheid, toegankelijkheid en vrijwilligersinzet.

Leidens Ontzet

De in 2025 en 2026 ingezette ontwikkeling naar een toekomstbestendige organisatie van Leidens Ontzet wordt in 2027 voortgezet. Daarbij wordt verder gebouwd aan een duurzame, toegankelijke en goed beheersbare viering, met oog voor veiligheid, bezoekersspreiding en een effectieve samenwerking tussen alle betrokken partijen. In 2026 werd het zoneplan rondom de festiviteiten verder doorgevoerd, waardoor bezoekersstromen beter zijn gespreid en de druk op de binnenstad beter kon worden beheerst. Binnen de verschillende zones werken organisatoren bovendien steeds intensiever samen. Deze samenwerking draagt niet alleen bij aan een betere afstemming van programmering, logistiek en veiligheidsmaatregelen, maar leidt ook tot efficiënter gebruik van voorzieningen en daarmee tot kostenbesparingen. Daarnaast werden in 2026 evenemententerreinen op het water gerealiseerd, waarmee extra ruimte is gecreëerd voor programmering en publieksactiviteiten. Ook werd geïnvesteerd in aanvullende sanitaire voorzieningen, waardoor de beschikbaarheid van plasgelegenheid voor bezoekers wordt verbeterd. Deze in voorgaande jaren ingevoerde uitgangspunten worden in 2027 verder ontwikkeld en waar nodig aangescherpt op basis van opgedane ervaringen. Belangrijke aandachtspunten blijven de spreiding van bezoekers, toegankelijkheid, veiligheid en een heldere rol- en taakverdeling tussen de gemeente en de betrokken stadspartners. Daarnaast wordt ingezet op een samenhangende programmering die de identiteit van Leidens Ontzet versterkt en bijdraagt aan een aantrekkelijke, inclusieve en gastvrije viering voor inwoners en bezoekers. Door de groeiende samenwerking tussen organisatoren en partners ontstaat bovendien een steviger fundament voor een toekomstbestendige viering van Leidens Ontzet.

8D2.1 Evenementencoördinatie

De inzet van een evenementencoördinator draagt bij aan een zorgvuldig en efficiënt verloop van evenementen in de stad. De evenementenkalender blijft daarbij een belangrijk instrument voor afstemming tussen organisatoren, gemeentelijke afdelingen en andere betrokken partijen.

8D2.2 Be/afhandelen van aanvragen evenementenvergunning

Ten behoeve van vergunningverlening is het digitale evenementenplatform het belangrijkste instrument. Dit systeem ondersteunt evenementenorganisatoren, gemeenten en hulp- en adviesdiensten (zoals politie, brandweer, GHOR en Veiligheidsregio) bij het gezamenlijk verzamelen, beoordelen en bespreken van alle gegevens die nodig zijn voor een integrale evenementenvergunning of melding.

De EvenementAssistent, die hiervoor jarenlang is gebruikt, voldoet steeds minder aan de huidige eisen op het gebied van gebruiksvriendelijkheid en efficiëntie. Op dit moment wordt gewerkt aan de overgang naar een nieuw, gebruiksvriendelijker systeem voor de aanvraag en behandeling van evenementenvergunningen. De verwachting is dat deze overgang begin 2027 zal plaatsvinden. Hiermee wordt beoogd de samenwerking tussen alle betrokken partijen verder te verbeteren, processen efficiënter in te richten en de jaarlijkse evenementenkalender eenvoudiger en beter afgestemd op te stellen.

8D2.3 Ondersteunen van de drie grootschalige en overige evenementen

De gemeente ondersteunt organisatoren bij het organiseren van veilige, toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige evenementen, waaronder de drie grootschalige evenementen Koningsnacht/-dag, Lakenfeesten en Leidens Ontzet. Daarbij wordt ingezet op kennisdeling, samenwerking en praktische ondersteuning van de evenementensector.

Via het Evenementenloket Leiden worden organisatoren ondersteund met advies, netwerkvorming en kennisuitwisseling. Ook worden bijeenkomsten georganiseerd rond actuele thema’s zoals vergunningverlening, veiligheid, duurzaamheid, toegankelijkheid en natuurwetgeving.

Daarnaast kunnen organisatoren gebruikmaken van het stadsbrede flora- en faunaonderzoek voor de belangrijkste evenemententerreinen. Hierdoor zijn minder afzonderlijke ecologische onderzoeken nodig, wat leidt tot lagere kosten en meer duidelijkheid bij de voorbereiding van evenementen. Met deze ondersteuning wordt gewerkt aan een sterk, toekomstbestendig en toegankelijk evenementenklimaat in Leiden.

8D2.4 Verstrekken van evenementensubsidie

De gemeente ondersteunt evenementenorganisatoren via de subsidieregelingen binnen het cultuurbeleid. Hiermee worden evenementen ondersteund die bijdragen aan een levendig, toegankelijk en aantrekkelijk cultureel aanbod in de stad. De gemeente monitort de werking van het subsidiestelsel en blijft in gesprek met organisatoren over de toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van de regelingen. Daarnaast blijven via andere programma’s, zoals de Vitale Binnenstad, aanvullende middelen beschikbaar voor evenementen die bijdragen aan economische, maatschappelijke of ruimtelijke doelstellingen.

8D2.5 Meerjarige resultaatafspraken met organisatoren van identiteitsversterkende evenementen

Dit is een oude prestatie. Voor ontwikkelingen ten aanzien van bv. het Leidens Ontzet zie de inleiding bij 8D2.

Kaderstellende beleidsstukken

• 8A Cultuur
  Overzicht afgelopen 6 jaar:
• RV 21.0131 Wensen en bedenkingen Ontwikkeling muziekeducatie en -programmering
• RV 22.0093 Intrekken Deelverordening cultuur 2012
• RV 23.0014 Wensen en bedenkingen huisvesting moderne bibliotheek
• RV 23.0073 Advies gemeenteraad aan het Commissariaat voor de Media inzake de representativiteit van de lokale omroep voor Leiden voor de periode 2023-2028
• RV 25.0031 Kaders herontwikkeling bibliotheek en aanvraag voorbereidingskrediet
• RV 25.0058 Kaders ontwikkeling van de nieuwe muziekschool en aanvraag voorbereidingskrediet
  
• 8B Erfgoed
  Overzicht afgelopen 6 jaar:
• RV 20.0147 Leidse Erfgoednota (2014, in 2020 gecontinueerd)
• RV 21.0143 Nota religieus erfgoed Leiden, kaders voor de toekomst
• Het fysieke en ruimtelijke erfgoed maakt ook deel uit van andere beleidskaders zoals de Omgevingsvisie, bestemmingsplannen / omgevingsplan, Verordening fysieke leefomgeving, Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) en de Welstandsnota. Voor deze kaders verwijzen we naar programma 6 Stedelijke Ontwikkeling.
  
  
• 8C Sport
• Visie Sociaal Domein (RV 19.0029)
• Beleidskader Samen maken we de stad gezond en actief 2019-2023 (RV 19.0093)
• Sportaccommodatieplan 2012-2025 (RV 12.0118)
• RV 17.0062 Contourenplan buitensportaccommodaties
• De Leidse Beweegsleutels (Z/21/3229757)
• Deelverordening Subsidiëring Jeugdsport (RV 12.0021)
• Deelverordening Subsidiëring Incidentele Subsidies Sportevenementen (RV 12.0021)
• Evaluatie beleidskader Sport & Gezondheid en Beleidskader Spelen & Bewegen (WFS-127-2024)
• Kaderbesluit sportpark de Mors (RV 23.0065)
  

• 8D Recreatie
• RV 20.0008 Evenementenbeleid Leiden 2020
• RV 21.0061 Start projecten Vlietzone-Midden, Sportpark De Mors, Gemeentewerf en Duurzaamheidsplein
• RV 24.0009 Kaderbesluit Vlietzone-midden

Programmakosten

Budgettaire ontwikkelingen

De daling van de lasten en/of de stijging van de baten worden onder andere veroorzaakt door de indexering van budgetten, doorrekening van de kostenverdeelstaat en de kapitaallasten die zijn berekend vanuit het meerjareninvesteringsplan 2027-2030. Beleidswijzigingen met financiële consequenties worden hierna per beleidsterrein toegelicht.

Beleidsterrein Cultuur

De lasten in 2027 zijn € 500.000 lager (voordeel) dan de lasten in 2026 door:

• Het vervallen van het incidenteel budget 2026 voor verduurzaming Ars aemula (€ 700.000 voordeel).
• Het verlagen van het incidenteel budget van de SPUK voor het versterken van lokale bibliotheekstelsel in 2027 (€ 400.000 voordeel).
• Het overige verschil wordt verklaard door diverse bijstellingen < € 250.000 die optellen tot € 100.000 voordeel.
• Het resterende verschil wordt verklaard door indexaties die optellen tot € 700.000 nadeel.

Beleidsterrein Cultureel erfgoed

Het verschil wordt verklaard door diverse bijstellingen < € 250.000.

Beleidsterrein Sport

De lasten in 2027 zijn €2,5 miljoen lager (voordeel) dan de lasten in 2026 door:

• Lagere begrote uitgaven die worden gedekt uit de specifieke uitkering spuk(€ 850.000 voordeell).
• Het vervallen van het incidentele budget 2026 voor Wijksportparkontwikkeling (€ 400.000 voordeel).
• Het vervallen van het incidentele budget 2026 voor de investeringsbijdrage voor de compensatie van de sportvelden Vlietzone (€ 300.000 voordeel).
• Het vervallen van het incidentele budget 2026 voor de definitiefase van de sporthal Leiden Noord (€ 500.000 voordeel).
• Het overige verschil wordt verklaard door diverse bijstellingen < € 250.000 die optellen tot € 450.000 (voordeel).

De baten in 2027 zijn € 900.000 lager (nadeel) dan de baten in 2026 door:

• Lagere begrote inkomsten uit de specefieke uitkering spuk (€ 850.000 nadeel)
• Het overige verschil wordt verklaard door diverse bijstellingen < € 250.000 die optellen tot € 50.000 (nadeel)

recreatie

Het verschil wordt verklaard door diverse bijstellingen < € 250.000.

Reserves

Reserve exploitatie De Nobel

In 2027 is conform RB 11.0101 de ontrekking van € 9.135 geraamd.

Reserve bedrijfsvoering ELO

In 2027 staat de onttrekking kapitaallasten Verbouwing ELO geraamd.

Reserve grondexploitaties

Er wordt jaarlijks tot en met 2029 € 100.000 onttrokken uit de reserve grondexploitatie P8 voor beeldende kunst.

Investeringen

In bovenstaand overzicht staan de investeringen zoals deze zijn opgenomen in het investeringsplan 2027-2030. In paragraaf 4.2.2 Investeringen wordt de ontwikkeling van de kapitaallasten toegelicht en staat een overzicht met te voteren kredieten.

Subsidies

­Het volledige subsidie-overzicht is opgenomen in paragraaf 3.2.8 subsidies.