Elke Leidenaar heeft recht op bestaanszekerheid en gelijke kansen. Zorgen rondom armoede en stijgende inflatie blijven bestaan. We constateren dat de armoede-intensiteit toeneemt. Dit onderstreept het belang om onverminderd te blijven inzetten op effectieve maatregelen. De focus ligt op voldoende inkomen, deelname aan de samenleving en de arbeidsmarkt en het voorkomen van schulden. Wij zetten alle mogelijkheden die we als gemeente hebben in om inwoners zekerheid te bieden. Daarbij richten we ons op het vergroten van het bereik van regelingen en interventies die goed werken. In combinatie met loketfuncties in de wijk én de samenwerking in het nieuwe Werkcentrum Holland Rijnland helpen we mensen aan het werk te komen of te groeien in werk, zetten we in op het voorkomen van schulden en ondersteunen we mensen die geïsoleerd leven om mee te doen aan de samenleving. Inkomen zou daarin geen rol moeten spelen. We anticiperen op de invoering van de Participatiewet in balans en onderschrijven het idee en de kern achter deze wet: meer vertrouwen, minder regels en meer ruimte voor maatwerk.
Na een periode van forse banengroei komen er volgens het UWV ook in onze regio bijna geen banen meer bij. Verwacht wordt dat de personeelstekorten iets afnemen. Toch blijft er sprake van structurele tekorten, vooral in een aantal sectoren die in Leiden sterk vertegenwoordigd zijn. Denk hierbij aan de zorg, het onderwijs en de life sciences & health. Daarnaast blijft een deel van de inwoners afhankelijk van een uitkering. Voor een deel van deze inwoners is werken niet meer mogelijk en is sociale activatie het hoogst haalbare. Een relatief klein aantal van inwoners met een bijstandsuitkering kan zelfstandig de stap naar werk zetten, maar de grootste groep heeft daarbij intensieve ondersteuning nodig. Deze groep kan ook in 2026 blijven rekenen op maatwerk, begeleiding en passende re-integratie-instrumenten. We blijven hier als gemeente en DZB samen voor inzetten, maar we vervullen als centrumgemeente ook een belangrijke rol in het Werkcentrum Holland Rijnland.
DZB voert een belangrijk deel van het beleidsplan Werk en Participatie 2024-2027 uit. Daarnaast groeit DZB door naar een toekomstbestendig werkontwikkelbedrijf. In de tussenevaluatie Toekomstvisie DZB Leiden 2030 (Z/25/3824014, door college vastgesteld op 10 juni 2025) heeft DZB beschreven hoe de Toekomstvisie in de afgelopen vier jaar is uitgevoerd, wat de resultaten zijn en hoe DZB in de komende periode verder gaat.
Met het bekendmaken van de meicirculaire is er meer duidelijk geworden over de hoogte van de (extra) rijksbudgetten die de werkontwikkelbedrijven kunnen krijgen. Het doel hiervan is om de werkontwikkelbedrijven te versterken en toekomstbestendig te maken. We noemen dit het impulsbudget. In het kader hiervan is het in 2026 de bedoeling dat een deel van de huisvesting van de beschutte werkplekken aangepakt wordt. Voor de langere termijn worden de plannen nog verder uitgewerkt.
DZB zet in 2026 verder in op het versterken van de ontwikkelfunctie. Het doel is dat iedereen zich zo goed mogelijk kan ontwikkelen in de zoektocht naar werk. Of om werkfit te blijven, zodat er zo goed mogelijk mee kan worden gedaan aan de samenleving. Dit komt voort uit de toekomstvisie DZB.
De Participatiewet is toe aan herziening. De reden hiervan is dat de samenstelling van de doelgroep de laatste jaren sterk is veranderd en de complexiteit van de problematiek is toegenomen. Dit vraagt naast intensieve begeleiding steeds vaker om meer maatwerk. De wet wordt op deze ontwikkeling aangepast. De komende tijd bereiden we ons voor op het uitvoeren van de verschillende maatregelen uit het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. De eerste maatregelen gaan vanaf januari 2026 in.
In juni 2025 heeft de Tweede Kamer ingestemd met een motie om de uitvoering van de studietoeslag voor studenten met een functiebeperking over te hevelen. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering ligt al sinds 2015 bij de gemeente, doordat de studietoeslag onder de Participatiewet viel. Deze verantwoordelijkheid zal overgaan naar de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Het is nog niet bekend wanneer dit gaat gebeuren. De studietoeslag is bedoeld voor studenten die vanwege hun beperking niet in staat zijn om naast hun studie te werken.
Tijdens raadsvergadering van 10 juli 2025 is de motie ‘Studenten met een beperking verdienen meer aangenomen’. In deze motie wordt verzocht om te lobbyen voor een uniforme regeling met een zo hoog mogelijke landelijke minimumtoeslag. De raad wordt hier voor het einde van het jaar over geïnformeerd.
In 2026 geven we verder uitvoering aan de pilot Werk en Meedoen voor asielzoekers. De pilot is medio 2025 gestart en loopt door tot juli 2027. In 2026 bespreken de betrokken partijen regelmatig de voortgang. Het college en de raad krijgen twee keer per jaar informatie via de programmarapportage Oekraïners, statushouders en asielzoekers. De raad heeft bij de start van de pilot een brief ontvangen en krijgt aan het einde van de pilot opnieuw een brief.
Er is een kwartiermaker aangesteld die in 2026 aan de slag gaat met herziening en implementatie van het SROI beleid. Het is de bedoeling om met de herziening van dit beleid beter dan nu het geval is, toekomstige aanbestedingen te koppelen aan onze maatschappelijke opgaven. De focus ligt op het bevorderen van een inclusieve arbeidsmarkt.
Het bestaande rijksbeleid rondom inburgering en asiel staat al langere tijd ter discussie. Tijdens deze regeerperiode is duidelijk geworden dat het een politieke wens is om de instroom van nieuwe statushouders te beperken. Met de val van het kabinet en als gevolg de de landelijke verkiezingen in het najaar 2025 is het nu nog niet duidelijk welke beslissingen de Rijksoverheid op welke termijn gaat nemen over de onderwerpen inburgering en asiel. Sommige opties die nu worden genoemd, zouden voor gemeente Leiden tot een financieel tekort van minimaal €200.000 en maximaal €750.000 kunnen leiden. Bijvoorbeeld het loslaten van de taakstelling asielzoekers en het wijzigen van de Wet Inburgering 2021 (door het schrappen van artikel 28 Huisvestingswet 2024). Inburgeringsmiddelen zijn namelijk gekoppeld aan deze huisvestingstaakstelling voor statushouders.
De Sleutelpas is een pas die ervoor zorgt dat iedereen in de stad mee kan doen. De Sleutelpas wordt per 1 januari 2026 ingevoerd. We beginnen met een goede basis van vast aanbod op de pas. Dit bestaat uit landelijke trekkers, zoals Blijdorp en Madurodam. Daarnaast wordt er lokaal aanbod toegevoegd, zoals voor de musea en bioscopen. Ook worden armoederegelingen via de pas beschikbaar gesteld. We zetten in om dit per 1 januari 2026 aan te bieden via een tegoed op de pas voor de mensen met een laag inkomen. In het najaar wordt het aanbod uitgebreid met acties van lokale ondernemers. Zo bouwen we samen aan een pas die inwoners uitnodigt om mee te doen.
Het beleidsplan armoedebeleid 2024-2026 ‘Samen Sterker’ en het beleidsplan ‘Schuldhulpverlening Eerder, beter, sneller’ lopen tot 1 januari 2027. Eind 2026 wordt één nieuw beleidsplan Armoede en Schulden voor de jaren 2027-2030 aan de raad voorgelegd. De reden voor het samenvoegen van de twee beleidsplannen is dat er veel raakvlakken zijn in de beide plannen. Denk hierbij aan visie en doelstelling, preventie, vroegsignalering, doelgroep en het bereiken van inwoners.
De jongerenraad heeft het college geadviseerd hoe zij bij de uitvoering van het beleidsplan schuldhulpverlening, beleidsplan armoede en uitvoeringsplan armoede expliciet aandacht kunnen besteden aan het informeren van jongeren over financiën en schuldhulpverlening. Het college zal hierover rapporteren bij de evaluatie van het beleidsplan schuldhulpverlening Eerder, beter, sneller (herziene versie 2023) en beleidsplan armoede ’Samen sterker’.
We zetten het organiseren van loketten in de wijk voort en proberen deze waar mogelijk verder te ontwikkelen. Op deze manier kunnen inwoners op een laagdrempelige manier hulp vinden bij geldzorgen, financiële vragen of het aanvragen van regelingen.
In januari 2025 zijn zeven jongeren in een kwetsbare situatie gestart met de pilot ‘het Bouwdepot’. Eén jaar lang ontvangen deze jongeren elke maand leef- en leergeld ter hoogte van € 1308,-. De jongere worden begeleid door Next Chapter. Dit is een samenwerking tussen de Binnenvest en Cardea. Het eerste evaluatiemoment met de projectleider vanuit de gemeente, stichting het Bouwdepot en de begeleiders heeft in april 2025 plaatsgevonden. Deze evaluatie was positief. In januari 2026 wordt de hele pilot geëvalueerd en wordt de gemeenteraad op de hoogte gesteld van de uitkomsten. Tijdens de bespreking van de kadernota is motie M.25.0050.85 aangenomen. Hierin wordt het college verzocht om indien de eindevaluatie van het onvoorwaardelijk inkomen voor dak- en thuisloze jongeren in 2026 positief is, in kaart te brengen wat ervoor nodig is in de vorm van organisatie en financiën om het Bouwdepot structureel te borgen in het armoedebeleid vanaf 2027.