Ga naar boven
Home / Beleidsbegroting / Programmaplan / Cultuur, sport en recreatie / Beleidsterrein 8B Cultureel erfgoed

Beleidsterrein 8B Cultureel erfgoed

Inleiding
Het erfgoedbeleid is vastgelegd in de Erfgoednota 2014–2020. Het erfgoedbeleid draagt bij aan de toekomstvisie Leiden, Stad van Ontdekkingen (internationale kennis en historische cultuur). Leiden heeft met erfgoed een onderscheidende kracht in huis; zo heeft Leiden én de (internationale) kennis én collecties, én de aantrekkelijke historische stad én de grote mate van betrokkenheid van bewoners. Zowel de gemeente als vele stadspartners dragen bij aan het realiseren van de drie ambities (en 12 doelen) uit de Erfgoednota.

Doelen en prestaties bij 8B Cultureel erfgoed

Doel

Prestaties

8B1. Het Leids verleden wordt duurzaam ingezet als onderscheidende kracht: kennis en collecties op het gebied van cultureel erfgoed zijn bruikbaar voor diverse groepen en het cultureel erfgoed wordt behouden voor toekomstige generaties.

Leiden staat met al haar erfgoedkennis en –collecties nationaal en internationaal aan de top (ambitie I); Leiden wil haar historische omgevingskwaliteit behouden, benutten en versterken voor een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendige stad (ambitie II); Leiden bruist van erfgoedbeleving voor en door bewoners en bezoekers (ambitie III).

8B1.1 Exploitatie en beheer Erfgoed Leiden en Omstreken

8B1.2 Exploitatie en beheer Molen de Valk

8B1.3 Toezicht en handhaven monumenten

8B1.4 Uitvoeren erfgoedbeleid met partners

8B1.1 Exploitatie en beheer Erfgoed Leiden en Omstreken
Leiden won in 2018 de BNG prijs beste Erfgoedgemeente omdat het een voorbeeld is op het gebied van integraal erfgoedbeleid en een proactieve houding; beleid dat samen met bewoners en ondernemers wordt vormgegeven en gerealiseerd.

Als speler in de Stad van Ontdekkingen bouwt Erfgoed Leiden en Omstreken ook in 2019 verder aan kennis en collecties samen met en voor de Leidse regio, internationale partners, erfgoedveld en bewoners. Dat wordt onder meer zichtbaar in de extra inspanningen die geleverd moeten worden om de kennis over te behouden erfgoed in te passen in de instrumenten van de Omgevingswet (door ontwikkelen van de cultuurhistorische atlas en het opnemen van bouwhistorie in omgevingsplannen). Deze kennis wordt, afhankelijk van besluitvorming in 2018, ook ingezet om de vele monumenten en andere historische panden in Leiden op verantwoorde wijze te verduurzamen.

De collecties worden uitgebreid met de archieven van twee gemeenten uit de regio en voor alle aangesloten gemeenten wordt het e-depot ingericht, zodat ook digitale archieven voor de toekomstige gebruikers bewaard blijven. Voor de bouwhistorische kennis wordt een nieuw, in Europa uniek, digitaal systeem ingericht.

De integrale digitale toegang tot beschikbare kennis en collecties zal verder vormgegeven worden in het internationale samenwerkingsproject Echoes. Door het gebruik van deze open source software zal ook de Leidse historie die bij verschillende instellingen in de stad als Lakenhal, Erfgoed Leiden, Boerhaave, Universiteitsbibliotheek en Hoogheemraadschap Rijnland beheerd wordt, als Gedeeld Erfgoed Leiden toegankelijk gemaakt kunnen worden.

Naast de vele digitale gebruikers van de kennis en collecties (door de open data steeds vaker via sites van derden) verwacht Erfgoed Leiden ook weer vele tienduizenden bezoekers ‘live’ te laten ontdekken hoe rijk de Leidse historie is. Dat gebeurt in een geheel vernieuwde ontvangstruimte van Molen de Valk. Vernieuwing van de publieksruimten aan de Boisotkade is nog steeds noodzakelijk.

In 2019 worden faciliteiten voor de ontvangst van Amerikaanse pelgrims in het Pilgrimjaar 2020 voorbereid. Verder is het Leidse erfgoed zichtbaar tijdens het symposium voor de BNG Erfgoed prijs dat Leiden in 2019 organiseert, als ook met nieuwe aantrekkelijke educatieve programma’s en cursussen en bijdragen aan evenementen als de Museumnacht, Open Monumentendagen, Nacht van Ontdekkingen en de voorstellingen van PS|theater. Voor de themajaren De Jonge Rembrandt in 2019 en het Pilgrimjaar in 2020 worden nieuwe producten ontwikkeld, waaronder digitale reconstructies van verdwenen stukken stad uit die tijd.

8B1.2 Exploitatie molenmuseum De Valk
Zie hierboven

8B1.3 Toezicht en handhaven op monumenten
Het toezicht en handhaven op monumenten heeft binnen de VTH-keten (vergunnen, toezicht en handhaving) absolute prioriteit. Deze prioriteitstelling is vastgelegd in het VTH beleidsplan (RV 15.0148) en jaarlijkse VTH uitvoeringsplan. Naast het vergunning-gebonden toezicht wordt ook ingezet op het onderzoeken van klachten en meldingen en verzoeken tot handhaving. Er wordt zowel een preventieve als proactieve rol vervuld. Eind 2015 is een start gemaakt met het monumentenproject. In dit project worden monumenteneigenaren aangesproken op de onderhoudsstaat van hun monument. Hiertoe wordt door de gemeente aan de eigenaren een constateringsrapport over de staat van onderhoud van het monument overhandigd. Dit rapport is aangevuld met plananalyse van Erfgoed Leiden. De eigenaar krijgt dan in de vrijwillige fase de gelegenheid deze onderhoudsgebreken op te lossen. Lukt dit niet in de vrijwillige fase dan wordt een formeel handhavingstraject gestart en wordt de eigenaar aangeschreven. In 2017 en 2018 zijn hiervan de eerste resultaten zichtbaar geworden. Het project loopt door in 2019. Van de 70 panden zijn er voor 64 panden, in de vrijwillige fase, afspraken gemaakt over de uitvoering. Inmiddels zijn 45 panden gereed gemeld en bij 17 panden is de uitvoering gestart . Voor 4 panden is uitstel verleend in verband met verkoop van het pand of afspraken met Monumentenwacht. Voor 4 lopen handhavingsprocedures.

8B1.4 Uitvoeren erfgoedbeleid met partners
Betreft een aanvulling op 8B1.1. In het beleidsakkoord 2018-2022 blijft de visie Stad van Ontdekkingen met de pijlers internationale kennis en historische cultuur leidend (‘we koesteren onze geschiedenis en ons erfgoed’ p. 29). De Erfgoednota 2014 – 2020 met de drie hoofdambities op het gebied van kennis en collecties (1), de historische stad (2) en beleving (3) sluit hier nog steeds op aan.

Een nieuwe balans tussen duurzaamheid en beschermd stadsgezicht, is de opgave uit het beleidsakkoord. Dit begint met inzichtelijk maken wat nu al ruim mogelijk is op het gebied van duurzaamheidsmaatregelen in de historische stad én aangeven waar de verder kansen liggen. Maatwerk is daarbij van belang voor de kwaliteit van de stad. Dit maatwerk in de vorm van deskundige en proactieve duurzaamheidsadviezen (door Erfgoed Leiden) wordt nu gefinancierd vanuit het programma Duurzaamheid, maar per 2019 stopt dit. Continuering is afhankelijk van verdere besluitvorming / financiering.

Historische karakteristieken nemen we mee in de ontwikkeling van de stad. We continueren de Subsidieregeling Historisch Stadsbeeld. We continueren ook het onderzoek naar de cultuurhistorische waarden, ook van modernere tijden zoals de periode van de wedeopbouw en de jaren ’70. Met het oog op de Omgevingswet ontwikkelen we een beschermingsinstrumentarium dat hierbij past. Daarnaast verkennen we bij betrokken partners de wensen en mogelijkheden van de ontwikkeling van (beknopte) kerkenvisie voor monumentale kerken. Per 2011 is de Subsidie Op Termijnregeling voor de cascorestauratie van gemeentelijke monumenten stopgezet. Lopende dossiers worden – gezien de 15 jaar termijn van de regeling – nog over een langere periode afgehandeld.

Richting de Unescostatus (2021) voor de Romeinse Limes met park Matilo blijft de uitstraling van park Matilo aandachtspunt, met vraagstukken zoals horeca, evenementen en bereikbaarheid.

Effectindicatoren bij 8B Cultureel erfgoed

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2019

2020

2021

2022

Doel 8B1 Het Leids verleden is duurzaam ingezet als onderscheidende kracht; kennis en collecties op het gebied van cultureel erfgoed zijn bruikbaar; cultureel erfgoed is behouden voor toekomstige generaties

8B1.a Percentage Leidenaren met belangstelling voor cultureel erfgoed

81% (2013)
75% (2015)

77% (2017)

75%

75%

Stads- en wijkenquête

8B1.b Aantal bezoeken websites * 1.000

1.646 (2015)

1.340 (2016)

1.500

1.500

1.500

1.500

ELO

8B1.c Aantal bezoekers Boisotkade

6.879 (2014)

6.624 (2015)

7.244 (2016)

7.000

7.000

7.000

7.000

ELO

8B1.d Aantal bezoekers Molen de Valk

24.297 (2014)

29.367 (2015)

30.732 (2016)

35.000

35.000

35.000

35.000

ELO

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.