Ga naar boven

Beleidsterrein 8C Sport

Inleiding
De huidige ambities op het gebied van sport en bewegen zijn vastgelegd in de sportnota Verleiden tot bewegen (2013-2018). De gemeente Leiden streeft ernaar dat 75% van alle Leidenaren aan de Norm Gezond Bewegen voldoet. Om dat te realiseren zorgen we voor voldoende, goede en toegankelijke sportvoorzieningen, ondersteunen we sportverenigingen om naast hun sportfunctie nog meer van maatschappelijke waarde te zijn en stimuleren we onze inwoners om meer te sporten en bewegen. Deze doelen uit de huidige sportnota hebben zich vertaald naar verschillende prestaties. Die lichten we verderop toe.

Nieuw beleid
De vigerende sportnota Verleiden tot bewegen loopt tot en met 2018. Voor de periode 2019-2022 komen we voorjaar 2019 met nieuw beleid. Daarin is ruimte voor breedte- en topsport. We leggen daarin ook nadrukkelijk de verbinding met het stimuleren van een gezonde leefstijl. Sporten en bewegen geven niet alleen plezier en ontspanning en dragen bij aan sociale cohesie, maar spelen ook een belangrijke rol in het sociaal domein. Sporten en bewegen dragen bij aan gezond opgroeien en vitaal ouder worden. Sport- en beweegprogramma’s beperken het gebruik van gespecialiseerde zorg en kunnen gespecialiseerde zorg effectiever maken. We willen daarom dat iedereen in Leiden kan sporten en bewegen. Sport en bewegen zijn onontbeerlijk voor inwoners van een gezonde stad.

Om sport voor iedereen toegankelijk te maken, zorgen we ervoor dat de sportinfrastructuur op orde is. We streven naar multifunctionele en duurzame sportaccommodaties. Uit de Toekomstverkenning Sport door het RIVM en SCP blijkt dat de manier waarop mensen sporten en bewegen de komende jaren nog meer verandert: minder bij verenigingen, steeds meer individueel of in anders georganiseerd verband (denk aan hardloopgroepen, bootcampclubs etc). We willen ruimte geven aan innovatie en nieuwe manieren van sporten en bewegen. De openbare ruimte richten we zo in dat deze uitnodigt tot bewegen. Verder blijven we sportverenigingen ondersteunen vanwege hun grote maatschappelijke waarde.

Transformatie wijksportparken
Sportparken maken we zo veel mogelijk multifunctioneel, zodat niet alleen verenigingen, maar ook andere sportaanbieders, scholen en individuele sporters (buurtbewoners) er terecht kunnen. Zo willen we nog meer mensen in beweging brengen. We gaan aan de slag met de transformatie van de bestaande sportparken naar wijksportparken op basis van het Contourenplan dat in 2017 is vastgesteld. Dit vraagt van de gemeente – in haar rol als beheerder en exploitant – om flexibeler in te spelen op nieuwe kansen en ontwikkelingen. Vitale sportverenigingen en andere sportaanbieders zullen zich meer ontwikkelen als ondernemer. Deze ontwikkelingen in het sport- en beweegdomein werken we verder uit in lijn met de visie op open wijksportparken.

Beheren bestaande sportaccommodaties
Voor het duurzaam in stand houden (beheren) van de sportaccommodaties vormt het in 2016 geactualiseerde en vastgestelde Beheerplan Sport 2017-2021 de basis. Dit beheerplan biedt de kaders voor het kwaliteitsniveau waarop de sportaccommodaties worden beheerd. In het beheerplan is nadrukkelijk oog voor de veiligheid en de kwaliteit van de sportaccommodaties. In het beheerplan is uitgegaan van de beoogde afstoting van enkele sportvastgoedobjecten (Tussenevaluatie Sportnota RV15.1047).

In 2019 zijn de resultaten bekend van de actualisatie van het Meerjarig Onderhoudsplan (MJOP). Hierin worden de mogelijkheden voor verduurzaming meegenomen.

Doelen en prestaties bij 8C Sport

Doel

Prestaties

8C1 Leiden zorgt voor voldoende en kwalitatief goede sportvoorzieningen

8C1.1 Exploiteren, beheren en onderhouden van de gemeentelijke sportaccommodaties (sporthallen, zwembaden, sportvelden, tennisbanen en overige sportaccommodaties)

8C1.2 Uitvoering geven aan het sportaccommodatieplan v.w.b. de jaarschijf 2019

8C2 Leiden ondersteunt haar sportverenigingen zodat ze sterk zijn en naast hun sportfunctie ook een maatschappelijk functie vervullen

8C2.1 Ondersteunen van sportverenigingen

8C3 Leiden stimuleert dat alle inwoners meer sporten en bewegen

8C3.1 Organiseren van kennismakingscursussen

8C3.2 Stimuleren en faciliteren van sportevenementen Marathon, Singelloop) door subsidiëring

8C3.3 Verstrekken van sportstimuleringssubsidies

8C3.4 Ondersteunen en faciliteren topsport


8C1.1 Exploiteren, beheren en onderhouden van de gemeentelijke sportaccommodaties
Ook in de sportbranche is een aantal ontwikkelingen te identificeren. Beheer en exploitatie hebben hier een belangrijke rol in.

Individualisering
Door de individualisering en welvaartstoename worden steeds meer en andere eisen gesteld aan het sportaanbod. Meer en meer mensen zullen de sport als klant en consument benaderen. Het is dus niet makkelijk voor een sportclub om het aanbod interessant te houden en om sporters te blijven inspireren.

Meer nadruk op veiligheid en kwaliteit
Er is veel aandacht in de media voor de veiligheid in de sport, denk bijvoorbeeld aan het rubbergranulaat op kunstgrasvelden. Sporters (en ouders van sportende kinderen) willen veilig kunnen sporten en bewegen in een veilige omgeving en met kwalitatieve begeleiding en faciliteiten.

Creatiever gebruik van (sportieve) ruimte
De ruimte in Leiden, maar ook in Nederland wordt steeds schaarser. Ook voor sport is ruimte nodig. Voor de beoefening van sport wordt daarom steeds vaker gekeken naar multifunctioneel gebruik, eventueel gekoppeld aan andere functies. Delen is hierbij het nieuwe hebben: samenwerking tussen verenigingen bij het gebruik van sportaccommodaties, maar ook met andere organisaties zoals scholen en naschoolse kinderopvang.

Oog voor de buurt
Bij iedere aanpassing, toevoeging of verandering van een accommodatie hoort er oog te zijn voor toegankelijkheid, duurzaamheid, milieu en de directe leefomgeving. Door het tekort aan ruimte bevinden woonlocaties en sportaccommodaties zich vaak dicht bij elkaar. Klachten hierdoor willen we steeds meer voorkomen. Als gemeente zijn we mede verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid in de buurt. Sportverenigingen maken deel uit van de sociale infrastructuur in de wijken en dorpen. Een goed contact tussen bewonersgroepen, sportverenigingen, bedrijven en organisaties om een goede afstemming tussen belangen van de vereniging en omwonenden te vinden is hierbij belangrijk.

Kosten versus opbrengsten
De maatschappelijke waarde van (sport)accommodaties wordt steeds belangrijker. Het automatisme van verbouw en nieuwbouw is voorbij. Nieuwbouw wordt meer en meer verbonden aan condities, ook op het gebeid van kosten en opbrengsten. Hierbij wordt ook gekeken naar andere alternatieve financieringsstromen voor sport en sportbeoefening.

Voor de beheer- en de exploitatieorganisatie van de Leidse sportaccommodaties staan bovenstaande ontwikkelingen steeds nadrukkelijker op het netvlies. De blik is hierbij op de toekomst gericht, met als doel de huidige en nieuwe sportaccommodaties langdurig en rendabel in beheer en gebruik te hebben. Het vertrekpunt is aan te sluiten bij de ontwikkelingen om zo een aantrekkelijk aanbod te creëren, multifunctioneel, duurzaam, inpasbaar, veilig, en betaalbaar.

Exploitatie sportaccommodaties
Vanuit diverse benchmark onderzoeken (zwembaden en sporthallen) blijkt dat de gemeente Leiden zich goed kan meten met andere sportbedrijven die de exploitatie verzorgen bij gemeenten. Met de nieuwe sportaccommodaties in het voortuitzicht is het belangrijk dit niveau te handhaven en zorg te blijven dragen voor een passend aanbod en beheer om een goede exploitatie te kunnen waarborgen, met oog voor eerder genoemde ontwikkelingen.

Per 1 januari zal de btw sportvrijstelling worden verruimd. Door deze wetswijziging vervalt het recht op aftrek btw voor gemeenten en niet – winst beogende exploitanten van sportaccommodaties. We volgen dit dossier op de voet om te anticiperen op financiële consequenties.
We anticiperen in Leiden op de nieuwe regeling met name gelet op:

  • subsidie regeling stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties;
  • specifieke uitkering stimulering sport.

Promotie zwemmen in Leiden
De afgelopen 3 jaar is een campagne uitgevoerd en succesvol gebleken. Een belangrijke conclusie was dat er voortdurend acties bedacht moeten blijven worden om het sportaanbod van de gemeente Leiden onder de aandacht te blijven houden. In 2019 wordt onderzocht op welke wijze we de sport in Leiden nog beter in beeld kunnen brengen, en hierbij de succesfactoren van de campagne Leids water te betrekken.
In elk geval komt er meer marketing om de activiteiten onder de aandacht te brengen bij de bezoekers. Deze marketing is gericht op de volgende pijlers:

  • huidige klanten behouden en nieuwe klanten aantrekken;
  • ieder jaar minstens een nieuw initiatief ontwikkelen;
  • verbinding leggen met de wijk, stad en stadspartners.

Onderzoek sportcomplex de Zijl (buitenbad de Zijl)
Het buitenbad van de Zijl kent hoge onderhoudskosten met daar tegenover de meerjarige lage bezoekers aantallen. Het aantrekkelijk houden van sportcentrum de Zijl, na realisatie van het nieuwe combibad de Vliet is van groot belang voor de exploitatie sportaccommodaties.
In 2019 wordt een onderzoek en advies voor buitenbad de Zijl uitgevoerd om de exploitatie van sportcentrum de Zijl als geheel aantrekkelijk te houden.

Sponsoring
In 2019 wordt een sponsorbeleid ontwikkeld vanuit exploitatie ten behoeve van binnen - en buitensport accommodaties.

8C1.2 Uitvoering geven aan het sportaccommodatieplan v.w.b. de jaarschijf 2019
Voor het duurzaam in stand houden (beheren) van de sportaccommodaties vormt het in 2016 geactualiseerde en vastgestelde Beheerplan Sport 2017-2021 de basis.

8C2.1 Ondersteunen van sportverenigingen
We ondersteunen sportverenigingen vanwege hun grote maatschappelijke waarde en de mogelijkheid die verenigingen bieden aan inwoners, jong en oud, om te sporten en bewegen. Belangrijk hiervoor is dat een vereniging vitaal is om zichzelf draaiende te houden (o.a. met vrijwilligers, financiën etc.). De breedtesportcoördinator biedt deze ondersteuning. Hij stimuleert samenwerking tussen verenigingen, deelt expertise en organiseert scholing. Samen met partners uit de stad (Leidse Sportfederatie, Stichting VTV en Stichting Topsport Leiden) organiseert de breedtesportcoördinator een sportcongres. Hier wonen sportbestuurders presentaties en workshops bij over relevante en actuele thema’s als vrijwilligersbeleid, de gezonde sportvereniging en trends en ontwikkelingen op het gebied van de sport. Daarnaast organiseert de breedtesportcoördinator maandelijks een sportcafé, waar de sport, politiek en het bedrijfsleven samenkomen. Hieronder valt ook voorlichting over ontwikkelingen en actualiteiten, waaronder in 2019 bijvoorbeeld verduurzaming van accommodaties of het btw sportbesluit.
De Leidse Sportfederatie (LSF) is het adviesorgaan van het college op het gebied van de sport. De LSF behartigt het algemene sportbelang in Leiden.

8C3.1 Organiseren van kennismakingscursussen
We vinden het belangrijk dat inwoners van Leiden op een laagdrempelige manier kennis kunnen maken met het Leidse sport- en beweegaanbod. De Gemeentelijke Schoolsportcommissie Leiden organiseert in dit kader kennismakingscursussen en schoolsporttoernooien. Ook voor de volwassenen wordt met het programma Sportpas jaarlijks een laagdrempelig aanbod aan cursussen opgezet.
Daarnaast vergroten we het sport- en beweegaanbod rondom scholen en in wijken en stimuleren we het lidmaatschap van sportverenigingen en/of culturele organisaties. Dit doen wij door subsidie te verlenen aan diverse partijen in de stad voor het aanstellen van combinatiefunctionarissen. Deze combinatiefunctionarissen organiseren sport- en culturele activiteiten op scholen en pleinen in de wijk. De huidige regeling loopt na 2019 af. We gaan aan de slag met een nieuwe regeling. Deze krijgt een plek in ons nieuwe sportbeleid.

8C3.2 Stimuleren en faciliteren van sportevenementen (Marathon, Singelloop) door subsidiëring
Stichting Leiden Marathon en Stichting Koningsspelen krijgen een subsidie voor het organiseren van de marathon resp. de Koningsspelen. Stichting Sport in Beeld ontvangt een subsidie voor het organiseren van de Avondvierdaagse en de Bevrijdingsvuurestafette. Hiermee worden Leidenaren, van jong tot oud, gestimuleerd om te sporten en/of bewegen. Kleinere sportevenementen, zoals de Gouden Spike en Chesstournament, zijn jaarlijks terugkerende evenementen waarvoor een subsidiebudget beschikbaar is.
De jaarlijkse huldiging van Leidse jeugdkampioenen wordt door de gemeente gesubsidieerd.

8C3.3 Stimuleren van vernieuwende sport- en beweeginitiatieven
Inwoners, sportverenigingen en (maatschappelijke) organisaties stimuleren wij om zelf initiatieven op het gebied van sporten en bewegen te ontplooien. Hiervoor is de sportstimuleringsregeling in 2017 ingesteld met als doel om (meer) Leidenaren structureel (meer) aan het sporten en bewegen te krijgen en om sportverenigingen te versterken. De regeling loopt tot en met 2019. Bij het ontwikkelen van nieuw sportbeleid bekijken wij de mogelijkheden tot structurele inbedding van deze stimuleringsregeling.

8C3.4 Ondersteunen en faciliteren topsport
Wij ondersteunen topsporters en topsportverenigingen. Deze taken hebben wij belegd bij Stichting Topsport Leiden (STL). STL organiseert een structureel overleg tussen de Leidse topsportverenigingen voor onder meer onderlinge afstemming, uitwisseling van ervaringen en gezamenlijke aanpak van knelpunten. Zij beheert een ondersteuningsfonds voor talenten en topsportverenigingen, zet in op verbetering van de infrastructuur onder meer door het uitbouwen van regionale trainingscentra voor rugby, waterpolo en tafeltennis en initieert en faciliteert topsportevenementen. In het kader van de ontwikkeling van nieuw sportbeleid herijken wij het topsportbeleid. Daarbij wordt ook de rol van de STL meegenomen.

Effectindicatoren bij 8C Sport

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarden

Bron

2019

2020

2021

2022

Doel 8C1 Leiden zorg voor voldoende en kwalitatief goede sportvoorzieningen

8C1.a Rapportcijfer Leidenaren voor kwantiteit sportvoorzieningen

7,3 (2013)
7,3 (2015)

7,3 (2017)

7,4

-

7,4

-

Stads- en wijkenquête

8C1.b Rapportcijfer Leidenaren voor kwaliteit sportvoorzieningen

7,2 (2013)
7,1 (2015)

7,0 (2017)

7,4

-

7,4

-

Stads- en wijkenquête

8C1.c Aantal bezoekers zwembaden

401.000 (2015)

390.000 (2016)
362.000 (2017)

400.000

400.000

400.000

400.000

Gemeente Leiden

Doel 8C3 Leiden stimuleert dat alle inwoners meer sporten en bewegen

8C3.a Percentage Leidenaren dat wekelijks niet sport*

47% (2015)

46%

46%

46%

46%

RIVM
(wsjg - BBV)*

8C3.b Percentage volwassen Leidenaren dat voldoet aan de norm gezond bewegen**

56% (2015)

63% (2017)

60%

-

60%

-

Stads- en wijkenquête

* Het herziende Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) 2015 stelt een aantal indicatoren voor alle gemeenten verplicht. Deze zijn te herkennen aan de aanduiding (wsjg.nl - BBV) bij de bron. Dit verwijst naar de plek waar alle indicatoren voor alle gemeenten te vinden zijn: www.waarstaatjegemeente.nl. Gemeenten zijn verplicht de bron te hanteren die daar aangegeven staat. Dat maakt vergelijking tussen gemeenten mogelijk. Op grond van de herziene BBV is de verplichte indicator vanaf 2017 het percenteage Leidenaren dat niet sport op basis van defenitie minimaal 1 keer per week oftewel 52 x per jaar. Dat was in 47 procent in 2015.
** Norm gezond bewegen (beweegnorm): volwassenen moeten minimaal vijf dagen dagen van de week minstens 30 minuten matig intenstief actief zijn, kinderen zeven dagen per week minimaal een uur matig intensief actief.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.